Lichens and Fungi of Armenia

Lichens and Fungi of Armenia Welcome to the page of Lichen Research and Conservation Group, Institute of Botany, NAS RA Takhtajyan, NAS RA

This is the official page of the Lichen Research and Conservation Group, Institute of Botany after A.

📌Դիլիջան քաղաքում դեռևս ընթանում է «Առաջընթաց արդյունավետ գիտությամբ – ԱԱԳ-2026» գիտաժողովը, որի շրջանակում պոստերային զ...
15/05/2026

📌Դիլիջան քաղաքում դեռևս ընթանում է «Առաջընթաց արդյունավետ գիտությամբ – ԱԱԳ-2026» գիտաժողովը, որի շրջանակում պոստերային զեկույցով հանդես եկան նաև «Քարաքոսերի հետազոտման և պահպանության գիտական խմբի» անդամներ` Մարիամ Գևորգյանը և Նաիրա Սարգսյանը. «Քարաքոսերի գաղութացման մոդելավորումը` հայկական խաչքարի վրա» թեմայով։
👥️Գիտաժողովն անցկացվում է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության և Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի բարձր հովանու ներքո, որտեղ երիտասարդ հետազոտողները հանդես են գալիս նաև «Gong Show» ձևաչափով, որի շրջանակում կարճ ելույթներով ներկայացնում են իրենց իրականացվող հետազոտական աշխատանքները։ Այն միավորում է տարբեր ոլորտների մասնագետների՝ գիտական համագործակցության ընդլայնման և հետազոտական կարողությունների զարգացման նպատակով։

📌Սույն թվականի մայիսի 11-ից 16-ը Քարաքոսերի հետազոտման և պահպանության գիտական խմբի ղեկավար Արսեն Գասպարյանը, խմբի անդամն...
13/05/2026

📌Սույն թվականի մայիսի 11-ից 16-ը Քարաքոսերի հետազոտման և պահպանության գիտական խմբի ղեկավար Արսեն Գասպարյանը, խմբի անդամներ Նաիրա Սարգսյանը և Մարիամ Գևորգյանը մասնակցում են Դիլիջան քաղաքում անցկացվող «Առաջընթաց արդյունավետ գիտությամբ – ԱԱԳ-2026» գիտաժողովին, որի շրջանակում այսօր Արսեն Գասպարյանը հանդես եկավ ելույթով՝ «Քարաքոսերի հետազոտությունների զարգացում և կարողությունների հզորացում Հայաստանում» թեմայով։
👨‍🏫Ելույթի հիմնական նպատակը խմբի գործունեության ներկայացումն էր՝ ներառելով ընթացիկ հետազոտությունները, սպասվող ծրագրերը, իրականացված գիտական հրապարակումներն ու աշխատանքները, ինչպես նաև ծրագրերի շահառուներին ուղղված համագործակցային ուղղությունները։
👥️Գիտաժողովն անցկացվում է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության և Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի բարձր հովանու ներքո, որտեղ երիտասարդ հետազոտողները հանդես են գալիս նաև «Gong Show» ձևաչափով, որի շրջանակում կարճ ելույթներով ներկայացնում են իրենց իրականացվող հետազոտական աշխատանքները։ Այն միավորում է տարբեր ոլորտների մասնագետների՝ գիտական համագործակցության ընդլայնման և հետազոտական կարողությունների զարգացման նպատակով։

👥️Քարաքոսերի հետազոտման և պահպանության գիտական խումբը այսօր մեկնարկեց 2026 թ-ի դաշտային աշխատանքները` Երևանի հարակից կիս...
30/04/2026

👥️Քարաքոսերի հետազոտման և պահպանության գիտական խումբը այսօր մեկնարկեց 2026 թ-ի դաշտային աշխատանքները` Երևանի հարակից կիսանապատային և տափաստանային տարածքներից։
📌Դաշտային հետազոտություններին միացել էր նաև սնկաբան Կարեն Անտաշյանը, որի մասնագիտական և անհատական փորձը կարևոր դեր ունեցավ սնկային տեսակների հայտնաբերման և նույնականացման գործընթացում։
🍄Աշխատանքների հիմնական նպատակը տվյալ էկոհամակարգերում տարածված սնկերի ուսումնասիրությունն էր, տեսակային կազմի հստակեցումը և դրանց էկոլոգիական առանձնահատկությունների գնահատումը։ Հետազոտությունների ընթացքում իրականացվել է նմուշառում տարբեր ենթաշերտերից՝ հողից, բուսական մնացորդներից և օրգանական նյութերով հարուստ տարածքներից, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել սնկային կենսաբազմազանության մասին։ Դաշտային աշխատանքների ընթացքում հավաքված նմուշները կանցնեն լաբորատոր ուսումնասիրություններ՝ տեսակների ճշգրիտ նույնականացման և հետագա գիտական վերլուծությունների իրականացման նպատակով։

📌Սույն թվականի ապրիլի 14-17-ը Շվեդիայի Ուփսալա քաղաքում տեղի ունեցավ «Սնկերի պահպանությունը Եվրոպայում․ փաստերից դեպի գո...
23/04/2026

📌Սույն թվականի ապրիլի 14-17-ը Շվեդիայի Ուփսալա քաղաքում տեղի ունեցավ «Սնկերի պահպանությունը Եվրոպայում․ փաստերից դեպի գործողություն» խորագրով միջազգային գիտաժողովը։ Քարաքոսերի հետազոտման և պահպանության գիտական խմբի ղեկավար, ինչպես նաև Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Զավեն Պ. և Սոնյա Ակյան գիտությունների և ճարտարագիտական քոլեջի դոցենտ, կ․գ․թ․ Արսեն Գասպարյանը մասնակցեց գիտաժողովին՝ ներկայացնելով Հայաստանում քարաքոսերի և սնկերի պահպանության ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքները։
Մասնավորապես, նա ներկայացրեց պոստերային զեկույց՝ նվիրված այն քարաքոսերի և սնկերի տեսակներին, որոնք առաջարկվում են ներառել Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
💼Աշխատանքն իրականացվում է Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի կողմից ֆինանսավորվող 23LCG-1F007 «Քարաքոսերի հետազոտությունների զարգացում և կարողությունների հզորացում Հայաստանում» ծրագրի շրջանակում։ Արսեն Գասպարյանը նաև իր շնորհակալությունն է հայտնում Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի JACE Foundation Research Innovation Grant ծրագրի աջակցության համար։

📍From April 14 to 17, the international conference “Fungal Conservation in Europe: Evidence to Action” was held in Uppsala, Sweden. Dr. Arsen Gasparyan, Head of the Lichen Research and Conservation Group at the A. Takhtajyan Institute of Botany, and Assistant Professor at the Zaven P. and Sonia Akian College of Science and Engineering, American University of Armenia, participated in the conference, presenting ongoing research on lichen and fungal conservation in Armenia.
In particular, he delivered a poster presentation on lichen and fungal species proposed for inclusion in the Red Data Book of Armenia.
This work is conducted within the framework of the project “Advancing Lichen Research and Capacity Building in Armenia” (23LCG-1F007), funded by the Committee of Higher Education and Science of Armenia. Dr. Arsen Gasparyan also acknowledges the support of the JACE Foundation Research Innovation Grant Program at the American University of Armenia.
#քարաքոսեր #սնկեր #կենսաբազմազանություն #բնապահպանություն #կարմիրգիրք #գիտությունՀայաստանում #էկոհամակարգեր #պահպանություն #բուսաբանություն #միկոլոգիա

Ֆլավոպարմելիա այծի greenshield lichen/Flavoparmelia caperata/ 🌳Տարածված տերևանման քարաքոսերից, որը աճում է ծառերի ...
16/04/2026

Ֆլավոպարմելիա այծի greenshield lichen
/Flavoparmelia caperata/

🌳Տարածված տերևանման քարաքոսերից, որը աճում է ծառերի կեղևի, իսկ երբեմն՝ ժայռերի վրա։ Տեսակի անվանումը ծագում է լատիներեն caperatus բառից, որը նշանակում է «կնճռոտ»։
🔍Flavoparmelia caperata-ն միջինից խոշոր քարաքոս է, որը չորանալուց հետո ունի շատ յուրահատուկ բաց դեղնականաչ վերին կեղև։ Թալոմի բլթակները կարող են հարթ լինել, բայց բավականին հաճախ ունեն կնճռոտ տեսք, հատկապես ավելի հին նմուշների մոտ: Ստորին մակերեսը սև է, բացառությամբ մակերեսին ամրացված սև և չճյուղավորված ռիզինների։ Ապոթեցիումներ հազվադեպ են հանդիպում։
🫧Ինչպես շատ այլ քարաքոսերի տեսակներ, Ֆլավոպարմելիան ևս օդի աղտոտվածության կենսաբանական ցուցիչ է: Ավելին, այն օգտագործվում է տեղական կլիմայի փոփոխության մոնիթորինգի համար` քարաքոսերի քարտեզագրման միջոցով։
#Սնկեր #Քարաքոսեր

Վաղ գարնանը և աշնանը` Հայաստանի անտառներում զբոսնելիս, հաճախ կհանդիպեք Sarcoscypha coccinea սնկատեսակին։ 🌳🌲🍄Sarcoscypha ...
14/04/2026

Վաղ գարնանը և աշնանը` Հայաստանի անտառներում զբոսնելիս, հաճախ կհանդիպեք Sarcoscypha coccinea սնկատեսակին։ 🌳🌲
🍄Sarcoscypha coccinea-ն իր արտաքին տեսքի պատճառով անվանում են նաև կարմիր էլֆի բաժակ, կարմիր էլֆի գլխարկ կամ կարմիր գույնի բաժակ։
🧷Sarcoscypha coccinea-ն սապրոտրոֆ սունկ է, սապրոտրոֆ տեսակները մասնակցում են օրգանական մնացորդների քայքայմանը և հողառաջացմանը։ Սունկը աճում է հիմնականում անտառային թաղիքի տակ, փտող ճյուղերի վրա։
🧷Ինչպես անունն է հուշում, կարմիր էլֆի գլխարկները բաժակաձև, գավաթաձև են և կարմիր, թեև դրանք կարող են լինել նաև նարնջագույն: Նրանք ունեն հազիվ նկատելի ցողուններ, որոնցով կպչում են փտող ճյուղերին, տերևներին ՝ նրանց տալով խոռոչ ունեցող ամանների տեսք:
🧷Եվրոպական բանահյուսության մեջ ասում էին, որ էլֆերը առավոտյան այս սնկի բաժակներից ցող են խմում:
‼️Չնայած սունկը թունավոր չէ, բայց համարվում է ոչ ուտելի:
📌Այն` որպես արյունահոսությունը դադարեցնող դեղամիջոց, օգտագործվել է Ամերիկայի բնիկների՝ Օնեյդայիների կողմից։
Չորացած պտղամարմիններից ստացել են վիրակապեր։ Նաև նոր ծնված փոքրիկների պորտալարը մշակել են սնկից ստացված պատրաստուկով, ապաքինման գործընթացը արագացնելու համար։
🧷Սունկը ունի վառ գունավորում և բավականին գրավիչ տեսք։
Հնում հենց իր տեսքի համար էլֆերի բաժակներից մամուռներով և տերևներով կոմպոզիցիաներ էին պատրաստում և վաճառում էին որպես սեղանի զարդեր:

Հովանոցասունկ բարձր/Macrolepiota procera/parasol mushroom կամ րևային հովանոց«Parasol» անվանումը գալիս է ֆրանսերեն paraso...
02/04/2026

Հովանոցասունկ բարձր
/Macrolepiota procera/
parasol mushroom կամ րևային հովանոց
«Parasol» անվանումը գալիս է ֆրանսերեն parasol - «արևապաշտպան» բառից կամ իտալերեն para il sole բառից, որը նշանակում է «արևից հեռու պահել» և վերաբերում է սնկի բնորոշ ձևին՝ երկար, բարակ ցողունի վրա գտնվող մեծ, հովանոցանման գլխարկ։
Այս խմբի բոլոր տեսակները ուտելի են և համարվում են լավ խոհարարական սունկ։ Սովորաբար օգտագործվում են միայն գլխարկները, քանի որ ցողունները հաճախ կոշտ են և հարմար չեն անմիջական օգտագործման համար, բայց կարող են մանրացվել՝ վերածվելով սնկի փոշու։

Պարմելիա ակոսավոր /Parmelia sulcata/hammered shield lichen, cracked-shield lichen📌 Parmelia sulcata-ն ամենատարածված քարա...
16/03/2026

Պարմելիա ակոսավոր /Parmelia sulcata/
hammered shield lichen, cracked-shield lichen

📌 Parmelia sulcata-ն ամենատարածված քարաքոսերից մեկն է աշխարհում։ Այն հանդիպում է ինչպես հյուսիսային, այնպես էլ հարավային կիսագնդերի չափավորից մինչև ցուրտ կլիմայական գոտիներում։
🍃 Քարաքոսի այս տեսակը առավել հաճախ աճում է՝ ծառերի կեղևի (էպիֆիտ) երբեմն նաև ժայռերի և քարերի վրա։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այն հաճախ հանդիպում է ծառերի բների միջին և վերին հատվածներում, որտեղ լուսավորությունը ավելի բարձր է։ Սա վկայում է, որ լուսավորության պայմանները կարևոր դեր ունեն նրա աճի և տարածման մեջ։
🌍 Տարբեր երկրներում այն հայտնաբերվել է տարբեր բարձրություններում․ 3000-4200 մ բարձրության վրա: Parmelia sulcata-ի տարածվածությունը ծառերի բների վրա կապված է միկրոկլիմայական պայմանների հետ՝ խոնավություն, լուսավորություն, ծառի կեղևի քիմիական և ֆիզիկական հատկություններ: Այս քարաքոսը նաև նպաստում է ծառերի վրա ձևավորվող քարաքոսային համայնքների տեսակային բազմազանությանը։
🧪Այս տեսակից հնարավոր է ստանալ բնական ներկանյութ, որը տալիս է կարմրաշագանակագույն գույն։ Շոտլանդիայում Parmelia ցեղի քարաքոսերը հայտնի էին «կրոտալ» անունով և օգտագործվում էին բրդի ներկման համար։ Կանադայում մետիս ժողովուրդները երբեմն օգտագործում էին այն՝ ատամներ հանող երեխաների լնդերին քսելու համար։
🌏Parmelia sulcata-ն լայնորեն ուսումնասիրվել է շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունը վերահսկելու իր կարողության համար ՝ օդի որակի փոփոխությունների նկատմամբ իր զգայունության պատճառով: Որպես օդի որակի փոփոխությունների նկատմամբ զգայուն տեսակ, դրա առկայությունը կամ բացակայությունը կարող է ցույց տալ աղտոտվածության մակարդակը, մասնավորապես արդյունաբերական տարածքներում , քաղաքային վայրերում և բնական միջավայրերում: Այն նկատվել է կրկին հայտնվել այն տարածքներում, որտեղ ծծմբի երկօքսիդի մակարդակը նվազել է, ինչը այն դարձնում է օդի վիճակի բարելավման օգտակար բիոլոգիական ցուցանիշ։ Բացի այդ, P. sulcata-ն կարող է կուտակել և կենտրոնացնել տարբեր աղտոտիչներ իր հյուսվածքներում, ինչը թույլ է տալիս հետազոտողներին քանակապես որոշել աղտոտվածության մակարդակը: Ուսումնասիրություններում այն ​​օգտագործվել է արդյունաբերական տարածքներում ծանր մետաղների և Պիրենեյներում կայուն պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածինների աղտոտվածության մոնիթորինգի համար: Ռադիոնուկլիդներ կուտակելու նրա ունակությունը այն նաև արժեքավոր է դարձրել ռադիոակտիվ աղտոտիչները չափելու համար, և հետազոտողները վերլուծում են ռադիոնուկլիդների կոնցենտրացիաները քարաքոսի հյուսվածքներում՝ տուժած տարածքներում շրջակա միջավայրի աղտոտվածության մակարդակը գնահատելու համար:
#Քարաքոսեր

Ձմեռային տրյուֆել /Tuber brumale/ Tuber brumale-ն Հարավային Եվրոպայի բնիկ և աշխարհի ամենաթանկ ուտելի սնկերից մեկն է։Փ...
02/03/2026

Ձմեռային տրյուֆել /Tuber brumale/


Tuber brumale-ն Հարավային Եվրոպայի բնիկ և աշխարհի ամենաթանկ ուտելի սնկերից մեկն է։
Փոքրիկ, ուտելի պտղամարմինները, որոնք հասունանում են սեպտեմբերից սկսած, աճում են առանձին-առանձին, հիմնականում կաղնիների, հաճարենիների, ընկույզների և լորենիների արմատներին։ Այն ունի կլորավուն, սև գորտնուկավոր կեղև և բուրավետ բույր:
Համեմատած տրյուֆելի մյուս տեսակների մեծ մասի հետ, ձմեռային տրյուֆելի պտղամարմինը բավականին փոքր է՝ 1-5սմ տրամագծով։ Երիտասարդ վիճակում կեղևը կարմրաշագանակագույն է, իսկ տարիքի հետ՝ սևանում է։ Այն սովորաբար ունի առանձնահատուկ փոսիկներ։ Մակերեսը ծածկված է փոքր, որոշ չափով անկյունային, կանոնավոր, հարթ բուրգաձև գորտնուկներով, 1-3մմ լայնությամբ։ Դրանք կարելի է հեշտությամբ մաքրել ձեռքով։ Ավելի մեծ նմուշների մոտ բարակ կեղևը հաճախ ճաքճքում է։ Սկզբում գունատ, ապա սևաշագանակագույնից մինչև մոխրագույն-սև պտղամարմնի ներսը ամուր է, սկզբում սպիտակ, ավելի ուշ դառնում է շագանակագույն՝ երակներով։
Ձմեռային տրյուֆելն ունի մշկընկույզի հաճելի բույր ՝ թեթևակի մարցիպանանմանից մինչև կծու-մրգային։ Սակայն սպորների հասունացման ընթացքում պտղամարմնի բույրը փոխվում է։
Ձմեռային տրյուֆելը համարվում է հիանալի խոհարարական սունկ։ Ե՛վ եփած, և՛ հում վիճակում ունի հաճելիորեն մեղմ համ։

#Սնկեր #ՁմեռայինՏրյուֆել #ՍևՏրյուֆել #Տրյուֆել #ՍտորգետնյաՍունկ #Միկորիզա #Սնկագիտություն #Սնկաբանություն #Գաստրոնոմիա #Դելիկատես

Ձմեռային տրյուֆել /Tuber brumale/Muscat truffle or winter truffle🍄Tuber brumale-ը տրյուֆելների խմբին պատկանող՝ արժեքավոր...
02/03/2026

Ձմեռային տրյուֆել /Tuber brumale/
Muscat truffle or winter truffle

🍄Tuber brumale-ը տրյուֆելների խմբին պատկանող՝ արժեքավոր ուտելի սնկերից է։ Չնայած իր համեմատաբար փոքր չափերին՝ այն կարևոր տեղ ունի եվրոպական գաստրոնոմիայում։
🔎Պտղամարմինը սովորաբար 1-5 սմ տրամագծով է։ Երիտասարդ փուլում կեղևը կարմրաշագանակագույն է, հետագայում դառնում է սև։ Մակերեսը ծածկված է փոքր, կանոնավոր, բրգաձև գորտնուկներով (1-3 մմ)։ Ներսը սկզբում սպիտակ է, ապա դառնում է շագանակագույնից մինչև մոխրագույն-սև՝ բաց երակներով։ Հասունանալիս կարող է ունենալ թեթև ճաքեր։
🔬Սպորները էլիպսաձև են, 25-42 մկմ երկարությամբ և 17-25 մկմ լայնությամբ։ Գույնը՝ դեղինից մինչև մուգ շագանակագույն։
👃Ձմեռային տրյուֆելը հայտնի է իր յուրահատուկ մշկընկույզի կամ թեթև մարցիպանային բույրով, հասունացման ընթացքում երբեմն թթվամրգային հոտով։
🪾Աճում է հիմնականում կաղնու, հաճարենու, ընկուզենու և լորենու արմատների հետ սիմբիոզում՝ նախընտրելով կրային հողերը և ջերմասեր տարածքները։
📆Հասունանում է սեպտեմբերի կեսերից, իսկ տրյուֆելների որոնումը սկսվում է ձմռանը։
🍽 Ձմեռային տրյուֆելը համարվում է բարձրորակ խոհարարական սունկ։ Համը մեղմ է և հաճելի թե՛ հում, թե՛ եփած վիճակում։ Հարմար է մսային ուտեստների, սոուսների և պաստայի համար, ինչպես նաև չորացրած տարբերակով։
✨ Tuber brumale-ը համեստ չափերով, բայց արտահայտիչ բույրով տրյուֆել է, որը ձմեռային սեզոնին անտառային հողի տակ թաքնված դառնում է իսկական խոհարարական գանձ։
#Սնկեր #ՈւտելիՍնկեր #ՁմեռայինՏրյուֆել #ՍևՏրյուֆել #Տրյուֆել #ՍտորգետնյաՍունկ #Միկորիզա #Միկոֆլորա #Սնկագիտություն #Սնկաբանություն #Գաստրոնոմիա
#ԲնականԴելիկատես

Address

1 Acharyan Str
Yerevan

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Lichens and Fungi of Armenia posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category