09/12/2023
#ဗဟုသုတ
အိမ်တအိမ်တည်ဆောက်တဲ့အခါ မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာ သိသင့်တဲ့ အချက်လေးတခုပါ။
Earthing ဆိုတာဘာလဲ?
လုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ
အရေးအကြီးဆုံးအရာက Safety ပါ။
လျှပ်စစ်နဲ့ပတ်သတ်တဲ့
အလုပ်မှာလည်း safety က
အရေးအကြီးဆုံးပါပဲ။
safety မှာမှ
earthing system က
အရေးပါဆုံးကဏ္ဍထဲက
တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
Neutral နဲ့ Earth ဟာ
0 V တွေတူကြတယ်။
ဒါပေမယ့် Neutral မှာ
Return wire ရှိတယ်။
Line ကြိုးက power သယ်ပြီး
Load ကိုပို့တယ်။
Neutral ကြိုးက
Complete circuit ဖြစ်စေပြီး၊
current ကို ပြန်စီးတယ်။
Neutral က
ပုံမှန်အခြေအနေမှာ
current ကိုပြန်စီးပြီး
closed loop ဖြစ်စေတဲ့
Conductor ဖြစ်ပါတယ်။
Power distribution system
မှာ Reference point
တစ်ခုအဖြစ်ရှိပါတယ်။
Earth wire/ Ground wire
ကတော့ fault ဖြစ်တဲ့အခါမှာ
လူတွေ၊ပစ္စည်းတွေကို
safe ဖြစ်စေဖို့တပ်ထားတဲ့
Conductor/Wire ဖြစ်ပါတယ်။
ပုံမှန်အခြေအနေမှာ
current မစီးဘူး။
Wire ပေါက်ပြဲပြီး တခြား
conductor ၊လူ တစ်ခုခုနဲ့
ထိမိပြီဆိုရင် fault current
ဖြစ်ပြီး အဲ့ဒီ fault current ကို
မြေကြီးထဲဖြတ်စီးစေပါတယ်။
Earthing မှာ
Electrical earth,
body earth,
instrument earth ,
fram earth...
စသည်ဖြင့်ရှိကြပါတယ်။
Earthing ကို Ground
ချတယ်လို့လည်း သုံးကြပါတယ်။
အတူတူပါပဲ။
လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေသုံးတဲ့အခါ
လူက
ဓာတ်ကြိုးကိုထိမိတာဖြစ်ဖြစ်၊
ကြိုးပေါက်ပြဲပြီး ဘေးက
conductor တစ္ခုခုကို
ထိမိတာဖြစ်ဖြစ်
အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်။
အဲ့ဒီလို Earth fault
အန္တရာယ်ကကာကွယ်ဖို့
Circuit Breaker
သီးသန့်တပ်ဆင်ရသလို
အိမ်သုံးလျှပ်ပစ္စည်းတွေ၊
sockets တွေကိုလည်း
earth ချထားရပါတယ်။
မိုးကြိုးလွှဲ
တပ်ဆင်ခြင်းဟာလည်း
earth ချတာပါပဲ။
မိုးကြိုးပစ်လိုက်တဲ့
surge current ကြောင့်
အဆောက်အဦးကို
မထိခိုက်အောင်
ကြေးချောင်းမှတဆင့်
မြေကြီးထဲကို ထည့်လိုက်တာပါ။
တစ်ချို့ mV ကအစ
Charge ဖြစ်စေနိုင်တဲ့
နေရာတစ်ချို့မှာ
အဲ့ဒီနေရာကိုဝင်တာနဲ့
အပေါက်ဝမှာ ပြောင်နေတဲ့
ကြေးလက်ကိုင်ဘုလေးတွေ
ရှိတတ်ကြပါတယ်။
အဲ့ဒီလက်ကိုင်ဘုလေးကို
လက်နဲ့ပွတ်ခြင်းဖြင့်
လက်မှာရှိတဲ့
charge ကို earth
ချခြင်းနည်းနဲ့ discharge
လုပ်လိုက်တာပါ။
အဲ့ဒီ
ကြေးလက်ကိုင်ဘုလေးကို
မြေကြီးနဲ့တိုက်ရိုက် earth
ချထားတာပါ။
ဥပမာ-missile
(maintenance) room
တွေထဲဝင်တဲ့အခါတွေ့ရ
တတ်ပါတယ်။
Earthing system
(၅) မျိုးရှိပါတယ်။
အဲ့ဒါတွေက-
(a) IT
(b) TT
(c) TN-S
(d) TN-C
(e)TN-C-S တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။
I ဆိုတာ
Impedance
(supply system)
ကို တိုက်ရိုက် earth
မချဘူး၊
Fault-limiting
impedence ခံပြီးမှ ချတဲ့နည်း။)
T ဆိုတာ
Terre
(earth ရဲ့ ပြင်သစ်လိုအခေါ်)
[(ရှေ့ T အတွက် supply system)
(နောက် T အတွက်
conductive parts/
အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ)
ကို တိုက်ရိုက် earth ချတဲ့နည်း။]
N ဆိုတာ
Neutral (conductive parts/
အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေကို
supply ရဲ့ neutral point မှာ
တိုက်ရိုက်သွားချိတ်တဲ့နည်း။)
C ဆိုတာ
Combined
(neutral နဲ့
protective conductor
က အတူတူပဲ၊supply
ကလာတဲ့ neutral ကြိုးကိုပဲ
protective conductor
အနေနဲ့ပြန်သုံးလိုက်တဲ့နည်း။)
S ဆိုတာ
Separate
(neutral နဲ့
protective conductor က
သပ်သပ်စီ၊
protective conductor
တစ်ကြိုးသီးသန့်ထုတ်ပြီး
Supply ရဲ့ neutral မှာ
သွားချိတ်တဲ့နည်း။)
(a) IT System
I ဆိုတာ Neutral ကေန
Impedance ခံပြီးမှ
Earth ချတာကို
ဆိုလိုတာပါ။
Impedance
ခံတယ်ဆိုတာ
Fault current
ပိုနည်းအောင်ခံတာပါ။
(Supply Source/
Transformer ဘက်ခြမ်းက
earth ချတဲ့အနေအထားပါ။)
T ဆိုတာ
လျှပ်စစ်တင်ဆင်ထားတဲ့
metalwork ကနေ မြေကြီးနဲ့
တိုက်ရိုက် earth ချတာပါ။
(အိမ်မှာ 3 pins sockets ပေါက်ရဲ့
အပေါ်ဘက်အပေါက်
နေရာကို မြေကြီးနဲ့
တိုက်ရိုက်ချိတ်တဲ့နည်းပါ။)
အဲ့ဒီ (၂) မျိုးပေါင်းခြင်းဟာ
IT system ပါပဲ။
low voltage system
တွေမှာ မသုံးပါ။
(b) TT System
ရှေ့ T က Supply
Source/Transformer
လိုနေရာမျိုးမှာ
Neutral ကို မြေကြီးနဲ့
တိုက်ရိုက် earth
ချတာကိုဆိုလိုပြီး
နောက်က T ကတော့
လျှပ်စစ်တင်ဆင်ထားတဲ့
metalwork ကနေ
မြေကြီးနဲ့ တိုက်ရိုက် earth
ချတာကိုဆိုလိုပါတယ်။
(အိမ်မှာ 3 pins sockets ပေါက်ရဲ့
အပေါ်ဘက်အပေါက်နေရာကို
မြေကြီးနဲ့ တိုက်ရိုက်ချိတ်တဲ့နည်းပါ။)
အဲ့ဒီ (၂) မျိုးပေါင်းခြင်းဟာ
TT system ပါပဲ။
လက်ရှိကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့
Supply Source/
Transformer
အများစုမှာ သုံးပြီး
အိမ်အများစုမှာတော့
ကြိုးဖိုးကုန်မှာစိုးလို့
မကြောက်မလန့်နဲ့ earth
မချကြတဲ့နည်းပါ။
(c) TN-S System
T က Supply Source/
Transformer
လိုနေရာမျိုးမှာ Neutral ကို
မြေကြီးနဲ့ တိုက်ရိုက် earth
ချတာကိုဆိုလိုပြီး
N-S က လျှပ်စစ်တပ်ဆင်ထားတဲ့
metalwork တွေဟာ
Supply Source/
Transformer ရဲ့
Earthed Neutral
ကနေတစ်ဆင့် earth
ချခြင်းနည်းပါ။
earth ကြိုးကို
Cable sheath နဲ့
သပ်သပ်ဆွဲပါတယ်။
အကုန်အကျလည်းများပါတယ်။
(d)TN-C System
T က Supply Source/
Transformer
လိုနေရာမျိုးမှာ Neutral ကို
မြေကြီးနဲ့ တိုက်ရိုက် earth
ချတာကိုဆိုလိုပြီးN-C က
လျှပ်စစ်တပ်ဆင်ထားတဲ့
metalwork တွေဟာ
Supply Source/
Transformerရဲ့
Earthed Neutral
ကနေတစ်ဆင့် earth
ချခြင်းနည်းပါ။
Supply source ကလာတဲ့
Neutral ကြိုးကို earth
ကြိုးအဖြစ်ပြန်လည်
အသုံးခ်လိုက္တာပါ။
(အိမ်မှာ 3 pins sockets ပေါက်ရဲ့
အပေါ်ဘက်အပေါက်
နေရာကို အောက်ဘက်အပေါက်
နှစ်ပေါက်ထဲကတစ်ပေါက်
ကို ပြန်ချိတ်ပေးလိုက်တာပါ။
အကုန်အကျသက်သာပါတယ်။
conductive conductor
ကို neutral နဲ့
ပေါင်းတာနဲ့ခွဲတာကလွဲရင်
TN-S system နဲ့အတူတူပါ။
(e) TN-C-S system
TN-S system နဲ့အတူတူပါ။
ဒါပေမယ့်
အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းကနေ
သီးသန့် protective conductor
ထုတ်ပေမယ့် အိမ်(လျှပ်စစ်)
အဝင်မှာရှိတဲ့ neutral point
မှာပဲပြန်ပေါင်းပါတယ်။
TN-C-S System ကို
PME
(Protective Multiple Earthing)
လို့လည်းခေါ်ပါတယ်။
Earthing System မှာ
fault current စီးဆင်းတာ
ကောင်းမကောင်းဆိုတာဟာ
Earth ကျင်းတူးမယ့်မြေအပေါ်မှာ
မူတည်ပါတယ်။
မြေအမျိုးမျိုး
(စိုက်ပျိုးမြေ/ခြံမြေ၊မြေစေး၊
သဲမြေ၊ကျောက်မြေ၊...)
ရှိတဲ့အတွက် အဲ့ဒီမြေပေါ်မူတည်ပြီး
Earth Resistance
လည်း မတူကြပါဘူး။
စိုက်ပျိုးမြေ/ခြံမြေ - 5~50 ohm
မြေစေး - 10~100 ohm
သဲမြေ - 250~500 ohm
ကျောက်မြေ - 1000~10000 ohm
ဆိုပြီး ရှိတတ်ကြပါတယ်။
(ရေဘူယျသတ်မှတ်ချက်ဖြစ်လို့
အတိအကျမတူနိုင်ပါဘူး။
လက်တွေ့တိုင်းကြည့်မှသာ
သိနိုင်ပါတယ်။)
အစိုဓာတ်ရှိတဲ့ မြေမှာတော့
earth resistance
နည်းတတ်ပါတယ်။
Resistance
မတူညီတဲ့အတွက်
Earth Rod၊Earth Plate၊
သံ၊သတ္တု၊Earth Powder
စတဲ့Electrode တွေကို
Parallel, Series တွေ
နဲ့ချိတ်ဆက်ပြီး ကိုယ်လိုချင်တဲ့
Resistance (ohm)
တန်ဖိုးရအောင် လုပ်ယူ၊
တွက်ယူရပါတယ်။
earth resistance ကို
2-10 ohm ထိလက်ခံကြပါတယ်။
earth resistance နည်းလေ
၊ကောင်းလေပါ။
( general knowledge
အဖြစ်သာရည်ရွယ်သည်။)
Copy-
SHA(M.E.E) ✍🏻
