08/09/2023
#မြေကြီး {SOIL}
"လမ်း၊တံတား၊အဆောက်အဦး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရာတွင် မြေကြီး (soil)၏ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ သိကောင်းစရာ အချက်များ"
~ လမ်းများ၊ တံတားများ၊ အဆောက်အဦးများ၊ လေယာဉ်ကွင်းများနှင့် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို မြေကြီးပေါတွင် တည်ဆောက်ကြရပါသည်။
~ ဒါကြောင့် မြေကြီး၏ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကိုအထူး သိရှိရန်လိုအပ်ပေသည်။
~မြေကြီးသည် အလွန်သိမ်မွေ့သောရုပ်၀တ္ထု(Delicate Matter)ဖစ်ပါတယ်။ (ပအာက်ပါအချက်အလက်များကြောင့် မြေကြီးသည် အချိန်မရွေးပြောင်းလဲမှုဖစ်ပေါ် စေနိုင်ပါတယ်)။
{က} ရာသီဥတု ဒဏ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
(Due to weathering effect)
{ခ} ရေပါ၀င်မှုကြောင့်လည်းကောင်း။
(Due to water content)
{ဂ} ပတ်၀န်းကျင် အလေး၀န် ကျရောက်မှုကြောင့် လည်းကောင်း။
(Due to environmental surcharge pressure)
{ဃ} အလေး၀န်ကျရောက်မှု ကြောင့်လည်းကောင်း။
(Due to load pressure)
{င} တည်ရှိမှုအနေအထား။
(Due to situation),
စသည်တို့သည် မြေကြီးအား ပြောင်းလည်းမှု ဖစ်စေနိုင်သော အေကြာင်းအရာများဖစ်သည်။ အထက်ပါ အချက်အလက်များကို စမ်းသပ်လေ့လာ သိရှိပြီးမှ သာ တည်ဆောက်ရမည့် အခြေခံအဆောက်အဦးကို ရေရှည်ခိုင်ခံ့စေရန်အတွက်.............
¶ [ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း]
¶ [တည်ဆောက်ခြင်း]
¶ [ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း] ....
စသည်တို့ကိုဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖစ်ပါသည်။
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
[၁] #မြေကြီး၏ဖွဲ့စည်းပုံမှာ
----------------
"အစိုင်အခဲ (solid), လေ (air), ရေ (water) စသည့် သုံးမျိုးပေါင်းစပ် ထားသော ဒြပ်ထုတစ်ခုပဲဖစ်ပါတယ်။ ထို့ပြင် လေဟာနယ် (void)များလည်းပါ၀င် လျက်ရှိပါတယ်။
မြေကြီးကို အဓိကအားဖြင့် Cohesive soil နှင် Cohesion less soil ဟူ၍ (၂)မျိုးခွဲခြားထားပါသည်။
(1)~ Cohesive soil ဆိုသည်မှာ စေးကပ်သော မြေအမျိုးအစားဖစ်ပြီး ၎င်းကို အတိုကောက်အားဖြင့် (C - Soil )ဟုခေါ်ပါတယ်။
ဥပမာ။ ။ ရွံ့စေးမြေ (Clay), နှုန်းမြေ (Silt)
(2)~ Cohesionless soil ဆိုသည်မှာ စေးကပ်မှုမရှိသော ဖွယ်သော မြေအမျိုးအစားဖစ်ပြီး ၎င်းကို အတိုကောက်အားဖြင့် (O - Soil ) ဟုခေါ်ပါသည်။
ဥပမာ။ ။ သဲမြေ (Sand), ကျောက်ရောမြေ (Gravelly Soil)
____________________________________________________
[၂]~ Compaction (မြေကျစ်ခြင်း)
-----------------
စက်ဖြင့်မြေကို အားသက်ရောက်စေပြီး မြေအတွင်းမှ လေများကို ပြင်ပသို့ ထွက်စေခြင်းဖြင့် မူလထက် ၎င်းမြေကြီး၏သိပ်သည်းစေခြင်းကို (Soil Compaction)မြေကျစ်ခြင်း လို့ခေါ်ပါတယ်။ မြေကျစ်ခြင်းကို မြေကြီး၏ သိပ်သည်းခြင်းတန်ဘိုး L/ft3 (သို့) g/Cc ဖြင့်ဖော်ပြကြပါသည်။
စကဖင့်မြေကြီးကို သိပ်သည်းစေခြင့းဖြင့် အောက်ပါအကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်ပါတယ်။
~လျှောဖြတ် ခံနိုင်ရည်အားပြု၍တိုးလာခြင်း။
{Increase shear strength}
~ဖိသိပ် ကျွံ၀င်နိုင်မှု လျော့နည်းသွားခြင်း။
{Decrease compressibility}
~ရေစိမ့်၀င်မှု စွမ်းအားလျော့နည်းသွားခြင်း။
{Decrease permeability}
~မြေကြီး ကျုံ့မှု,ကြွမှု,လျော့နည်းသွားမှု။
{Decrease volume change characteristics shrinkage & swelling}
_____________________________________
[၃]~ Moisture Content
(OMC, အလောတော်ရေပါ၀င်မှု)
------------
~မြေကြီးကို စက်အားဖြင့် ဖိသိပ်ရာတွင် မြေကြီး၌အလောတော်ရေပါ၀င်မှု ရှိမှာသာ အမြင့်ဆုံးသောသိပ်သည်းမှု ကိုရရှိနိုင်မှာဖစ်ပါတယ်။
~မြေကြီးကို စက်နဲ့ ကြိတ်ပေးလြင်းအားဖြင့် ၎င်းမြေမှထွက်သွားသော လေများနေရာတွင် ရေများက နေရာယူလာကြပါတယ်။ ရေပါ၀င်မှုနှုန်းတိုးလာသည်နှင့်အမျှ သိပ်သည်းခြင်းတန်ဘိုးလည်းတိုးလာပေမည်။
သိပ်သည်းမှု တန်ဘိုးတိုးလာခြင်းသည် lubrication effectကြောင့်သာဖစ်ပါတယ်။ မြေကြီးတွင် ရေပြည့်၀မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံးဒီဂရီသို့ရောက်လာသည်အထိ ရေသည် မြေကြီးအတွင်းရှိဘလများ နေရာတွင် အများဆုံးနေရာယူနိုင်ပေမည်။
အမြင့်ဆုံး မြေကြီး၏သိပ်သည်းခြင်းတန်ဘိုးကို ရနိုင်သည်အထိ ရေပါ၀င်နှုန်းကို (Optimum Moisture Content) အလောတော်ရေပါ၀င်နှုန်းဟုလခါ်ပါသည်။
အလောတော်ရေပါ၀င်နှုန်းထက် ရေပါ၀င်မှုများလာလျှင် မြေကြီး၏စုစည်းမှု အခြေနေသည် လျှာ့နဲလာပြီး သိပ်သည်းမှုတန်ဘိုးလည်း ကျဆင်းသွားပေမည်။
____________________________________
[၄]~ မြေသိပ်သည်းခြင်း
------------------
~မြေကြီးပေါ်တွင် သက်ရောက်သော ဖိအားတိုးလာခြင်းကြောင့် မြေသားထုအတွင်းရှိ ရေစိမ့်ထွက်မှုကြောင့် မြေဟာနယ် အချိုးထုထည်သည် တအိအိလျော့နဲ ပြောင်းလဲလာခြင်းကို (Consolidation) မြေသိပ်သည်းခြင်းဟုခေါ်ပါသည်။
မြေကြီးထဲမှ ဖိအားကြောင့် ရေစိမ့်ထွက်မှုနှုန်း နှင့် မြေဟာနယ်၏ ထုထည်ပြောင်းလဲ မှုနှုန်းသည် အချိန်ကာလအလိုက် ဆက်စပ်ပြောင်းလဲနေသော ဖြစ်စဉ်ကိုတော့ (Consolidation Process) မြေသိပ်သည်းခြင်းဖြစ်စဉ် ဟုခေါ်ပါသည်
________________________________________________
[၅]~ Bearing Capacity
(မြေကြီးခံနိုင်ရည်စွမ်းအား)
~မြေကြီးကို အသုံးချမှု (၂)မျိုးဖြင့် အသုံးြပုလေ့ရှိကြပါတယ်။
{၁}~ မြေကြီးအား ထောက်ကန်ပေးသော ပစ္စည်းအနေ ဖြင့်လည်းကောင်း။
(Supporting Structure)
ဥပမာ။ ။ လမ်းများ၊ တံတားများ၊ အဆောက်အဦးများ။
{၂}~ မြေကြီးအားတည်ဆောက်ရေးသုံးပစ္စည်းအဖြင့်လည်းကောင်း။
(Construction materials)
ဥပမာ။ ။ လမ်းတာပေါင်၊ ဆည်မြေင်းတာတမန်များ၊ဖို့မြေများ
__________
မြေကြီး၏ ခံနိုင်ရည်အားကိုစမ်းသပ်ရှာတွင်
(က) ဆောက်အဦးတဆာက်လုပ်ရာတွင် မြေကြီး၏ ခံနိုင်စွမ်းအားကို (Bearing Capacity)ဖြင့်လည်းကောင်း။
(ခ) တံတာများဆောက်လုပ်သောအခါ၌ မြေကြီး၏ ခံနိုင်အားကို (N - Value) ဖြင့်လည်းကောင်း။
(ဂ) လမ်းများ၊ အဆောက်ဦးများ၊ လေယာဉ်ကွင်းများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် မြေကြီး၏ခံနိုင်စွမ်းအားကို (C.B.R)ခေါ် (California Bearing Ratio)ဖြင့် စမ်းသပ်တွက်ချက်လေ့ရှိကြပါတယ်။
~C.B.R ဆိုသည်မှာ မြေကြီး၏၏ ခံနိုင်ရည်စွမ်းအားကို စံနမူနာထားသော စံကျောက်ကလေးများ၏ ခ့နိုင်ရည်စွမ်းအားနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသော ရာခိုင်နှုန်းအချိုးကို ဆိုလိုပါသည်။
Test load
C.B.R= ----------------------------------- × 100
Standard load
#လေ့လာမိရာအဖြာဖြာ