21/07/2025
Default Site Class သတ်မှတ်ခြင်း၏ အဓိက အားနည်းချက်များနှင့် အန္တရာယ်များ
"မြေမစမ်းပါက Site Class D အဖြစ် ယူဆပါ" ဟူသော ခွင့်ပြုချက်သည် အကောင်းဆုံးသော လုပ်ဆောင်ချက် (Best Practice) မဟုတ်ဘဲ၊ အခြေအနေအရ မဖြစ်မနေ ရွေးချယ်ရသော "ခြွင်းချက်" တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဤသို့ အသင့်သတ်မှတ်တန်ဖိုးဖြင့် တွက်ချက်ခြင်း၏ အဓိကအားနည်းချက်များမှာ-
၁။ Over-design ဖြစ်ခြင်း
အကယ်၍ သင့်မြေသည် အမှန်တကယ်တွင် Site Class B သို့မဟုတ် C ကဲ့သို့ ကောင်းမွန်သော မြေအမျိုးအစား ဖြစ်နေပါက၊ Site Class D အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦဒီဇိုင်းကို မလိုအပ်ဘဲ ပိုမိုခိုင်ခံ့အောင် တွက်ချက်ရမည် ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းကြောင့် သံကူသံချောင်း၊ ကွန်ကရစ် ပမာဏများ ပိုမိုလိုအပ်လာပြီး ဆောက်လုပ်ရေးကုန်ကျစရိတ်ကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဤကုန်ကျစရိတ်မှာ မြေစမ်းသပ်ခထက် များစွာ ပိုများနေနိုင်ပါတယ်။
၂။ Under-design ဖြစ်ခြင်း
ဤအချက်မှာ အရေးကြီးဆုံးနှင့် အန္တရာယ်အကြီးမားဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ သင့်မြေသည် မျက်မြင်တွင် ကောင်းမွန်နေသော်လည်း၊ မြေအောက်ပိုင်းတွင် ရွှံ့ပျော့အလွှာ (Soft Clay Layer) သို့မဟုတ် မြေပွအလွှာ (Loose Sand Layer) များ ရှိနေပြီး အမှန်တကယ်တွင် Site Class E သို့မဟုတ် F ဖြစ်နေခဲ့ပါလျှင်၊ Site Class D အဖြစ်သာ တွက်ချက်ထားသော အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ကို လုံးဝခံနိုင်ရည် ရှိတော့မည် မဟုတ်ပါ။ ဤအခြေအနေသည် အဆောက်အဦပြိုကျခြင်းနှင့် လူအသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော အဓိကအကြောင်းအရင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ Liquefaction အန္တရာယ်ကို လျစ်လျူရှုမိခြင်း
Standard Pe*******on Test (SPT) ကဲ့သို့သော စမ်းသပ်မှုများသည် မြေအမျိုးအစား၊ သိပ်သည်းဆ၊ မြေအောက်ရေ အနက် စသည့် ငလျင်ဒဏ်ခံ ဒီဇိုင်းအတွက် အလွန်အရေးပါသော အချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။အထူးသဖြင့် သဲဆန်သော မြေများတွင် ငလျင်ကြောင့် မြေကြီးသည် အရည်သဖွယ်ဖြစ်သွားသည့် (Liquefaction) အန္တရာယ် ရှိ၊ မရှိကို ဆန်းစစ်နိုင်ရန် SPT data များသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။ Default Site Class D ဟု သတ်မှတ်လိုက်ရုံဖြင့် ဤအန္တရာယ်ကို သိရှိနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။
အဖြစ်များသော အယူအဆလွဲမှားမှုများ
၁။ ပေ ၃၀ အနက် SPT သည် ငလျင်အတွက် အသုံးမဝင်ဘူးလား?
ပေ ၃၀ အနက် SPT သည် အဆောက်အဦငယ်များ၏ ခံနိုင်ဝန် (Bearing Capacity) အတွက် အဓိကရည်ရွယ်သည်မှာ မှန်သော်လည်း လုံးဝအသုံးမဝင်ဟု မဆိုသာပါ။ ရရှိလာသော SPT တန်ဖိုးများကို အသုံးပြု၍ Shear Wave Velocity (V_s) ကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်ပါတယ်။ ၎င်းသည် တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းလောက် မတိကျသော်လည်း၊ မစမ်းသပ်ဘဲ အမှန်းဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်းထက် များစွာစိတ်ချရသော အခြေခံအချက်အလက်များကို အင်ဂျင်နီယာများအား ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။
၂။ ပေ ၅၀ စမ်းပြီးရင် ပေ ၁၀၀ အထိ ဆွဲဆန့်တွက်လို့ မရဘူးလား?
ဤသည်မှာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးသော ကောက်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးစစ်ရာမှာ သွေးပေါင်ချိန်ကောင်းရုံနဲ့ ကိုလက်စထရောပါ ကောင်းတယ်လို့ မှန်းဆသလိုပါပဲ။ ပေ ၅၀ အနက်မှာ မြေသားကောင်းနေရုံဖြင့် ပေ ၈၀၊ ပေ ၁၀၀ တွင် မမြင်နိုင်သော အန္တရာယ်အလွှာ (ဥပမာ- Liquefiable Sand Layer) မရှိဟု အာမမခံနိုင်ပါ။ အပေါ်ယံမြေသားကောင်းပြီး အောက်ခြေမခိုင်သော အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ကို ခံနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။
၃။ ၅ ထပ်အောက် အိမ်တွေက Liquefaction စစ်စရာမလိုဘူးဆို?
"Site Response Analysis" ဆိုသည့် ရှုပ်ထွေးသော တွက်ချက်မှု လုပ်ရန်မလိုဟု ဆိုလိုခြင်းသာဖြစ်ပြီး၊ Liquefaction အန္တရာယ်ကို ထည့်စဉ်းစားရန် မလို ဟု ဆိုလိုခြင်း လုံးဝမဟုတ်ပါ။ အဆောက်အဦက ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်သည့်တိုင် အောက်ခံမြေကြီးက အရည်ဖြစ်ပြီး နစ်မြုပ်သွားပါက အလွယ်တကူ ပျက်စီးနိုင်ပါတယ်။Liquefaction ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိ/မရှိ ကို အကဲဖြတ်သည့် အခြေခံဆန်းစစ်မှု (Potential Analysis) ကိုတော့ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရပါမယ်။
၄။ ၁-၂ ထပ် အိမ်လေးတွေက Seismic Code လိုက်နာစရာမလိုဘူးဆို?
ဤခြွင်းချက်သည် Seismic Design Category (SDC) A, B, C ကဲ့သို့ ငလျင်အန္တရာယ် အလွန်နည်းသော ဒေသများအတွက်သာ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောပေါ်ရှိ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အန္တရာယ်အကြီးဆုံး ငလျင်ဇုန် ဖြစ်ပြီး SDC D သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုမိုမြင့်မားသော အဆင့်တွင် ရှိနေပါတယ်။ထို့ကြောင့် ဤခြွင်းချက်နှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်ဘဲ၊ ၁-၂ ထပ် အိမ်များပင်လျှင် ငလျင်ဒီဇိုင်းကို မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီဇိုင်းစည်းမျဉ်း (Code) များတွင်ပါသော ခြွင်းချက်များသည် အန္တရာယ်နည်းသော နေရာများအတွက်သာဖြစ်ပြီး၊ အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်၏ တာဝန်မှာ Code ၏ အနိမ့်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာရန်သာမဟုတ်ဘဲ၊ တကယ့်မြေနေရာ၏ အန္တရာယ်ကို သုံးသပ်ပြီး အကောင်းဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ရန်ဖြစ်ပါတယ်။
Code က ခွင့်ပြုတယ် ဆိုတာ ဒီလိုလုပ်တာ ဘေးကင်းတယ် လို့ အဓိပ္ပာယ်မရပါဘူး။ ကားလမ်းမှာ တစ်နာရီ ကီလိုမီတာ ၁၀၀ မောင်းခွင့်ပြုထားပေမယ့်၊ မိုးသည်းပြီး လမ်းချော်နေရင် ၆၀ နဲ့ မောင်းခြင်းကသာ အန္တရာယ်ကင်းမှာပါ။
ထို့ကြောင့်၊ ငလျင်ဘေးမှ လုံခြုံစိတ်ချရပြီး ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော အဆောက်အဦတစ်လုံးကို ပိုင်ဆိုင်လိုပါက အောက်ပါအတိုင်း စတင်သင့်ပါတယ်-
မြေစမ်းသပ်ခြင်းကို မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ပါ- အဆောက်အဦ၏ အရေးပါမှုအပေါ်မူတည်၍ သင့်တော်သည့် စမ်းသပ်မှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ပါ။
ကျွမ်းကျင်သော Geotechnical Engineer နှင့် တိုင်ပင်ပါ- ရရှိလာသော ရလဒ်များအပေါ်မူတည်၍ တိကျသော ဒီဇိုင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ရယူပါ။
ကုန်ကျစရိတ်ကို မှန်ကန်စွာ ချမှတ်ပါ- မြေစမ်းသပ်ခသည် Over-design ကြောင့်ဖြစ်မည့် မလိုအပ်သော ကုန်ကျစရိတ် သို့မဟုတ် Under-design ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အသက်အန္တရာယ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်နည်းပါးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ဆုံးအနေဖြင့် မြေစမ်းသပ်ခြင်းကို "ရှောင်လွှဲနိုင်သော ကုန်ကျစရိတ်" အဖြစ် မမြင်ဘဲ၊ မိမိနှင့် မိမိမိသားစု၏ အသက်အာမခံအတွက် "မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု" အဖြစ် သဘောထားကာ မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းအပ်ပါတယ်။
Credit to…….
Geotechnical Engineering Knowledge Center
