Experta

10/07/2026

Các bạn vẫn còn nhớ Dự án về tẩy rửa hữu cơ cùng thầy cô năm 2024 chứ?
Thầy cô Experta sẽ mở lại cho các bạn bị nhỡ dự án thú vị và mùi mẫn này năm nay nhé:

🌱 TUYỂN SINH KHÓA TRẢI NGHIỆM STEM CỦA EXPERTA

📍 Đối tượng: Học sinh và sinh viên yêu thích khoa học, môi trường và các hoạt động STEM.
📅 Thời lượng: 2 tiếng học trực tiếp kết hợp dự án thực hành tại nhà.
👥 Số lượng: 10 đến 15 học viên/lớp.
💰 Học phí: 500.000 đồng/học viên.

Link đăng ký: https://forms.gle/G23ZyBwzKgHMhJ4E9

BIẾN RÁC HỮU CƠ THÀNH SẢN PHẨM HỮU ÍCH – HỌC KHOA HỌC QUA THỰC HÀNH

🍊 Một vỏ cam sau khi ăn xong sẽ đi đâu?
🍌 Một vỏ chuối có thể trở thành chất tẩy rửa sinh học?
🧪 Vì sao dưa muối, sữa chua, bánh mì hay phô mai đều được tạo nên nhờ quá trình lên men?
Nếu con bạn yêu thích khám phá khoa học bằng chính những vật liệu quen thuộc trong cuộc sống, khóa học STEM này sẽ mang đến một trải nghiệm thú vị và ý nghĩa.

HỌC GÌ TRONG KHÓA HỌC?

🌍 Khám phá môi trường
• Vì sao cần phân loại rác tại nguồn?
• Rác hữu cơ ảnh hưởng như thế nào đến môi trường?
• Tìm hiểu hiệu ứng nhà kính, tầng ôzôn, ô nhiễm sông ngòi, ao hồ, đại dương và nguồn nước ngầm.
• Cùng tìm lời giải cho bài toán giảm ô nhiễm từ chính căn bếp của mỗi gia đình.
🔬 Khám phá khoa học
• Vi sinh vật và quá trình lên men.
• Lên men kỵ khí và sự tạo thành khí CO₂.
• Axit, bazơ và phản ứng trung hòa.
• Lịch sử ra đời của xà phòng.
• Enzyme sinh học và ứng dụng trong làm sạch các vết bẩn hữu cơ.

THỰC HÀNH HẤP DẪN
✅ Tự tay chuẩn bị dung dịch lên men từ vỏ trái cây.
✅ Quan sát các hiện tượng xảy ra trong quá trình lên men.

✅ Thực hiện thí nghiệm phản ứng axit – bazơ và quan sát sự tạo thành khí CO₂.
✅ Mang sản phẩm về nhà để tiếp tục theo dõi trong nhiều tuần và ghi lại toàn bộ quá trình như một nhà khoa học thực thụ.

DỰ ÁN TẠI NHÀ
Mỗi học sinh sẽ:
• Theo dõi quá trình lên men.
• Ghi nhật ký khoa học.
• Chụp ảnh, quay video quá trình biến đổi.
• Thu dịch lên men để tìm hiểu và thử nghiệm một số ứng dụng vệ sinh bề mặt theo hướng dẫn.
• Hoàn thành báo cáo hoặc video khoa học để chia sẻ kết quả với cộng đồng.

HỌC SINH CẦN CHUẨN BỊ
🍊 Vỏ trái cây như cam, chanh, bưởi, chuối...
🥤 Một chai nhựa 1,5 lít sạch có sẵn 5 thìa đường.

ĐIỂM KHÁC BIỆT CỦA KHÓA HỌC
⭐ Học qua trải nghiệm thực tế.
⭐ Kết hợp kiến thức Sinh học – Hóa học – Môi trường.
⭐ Rèn luyện kỹ năng quan sát, ghi chép và báo cáo khoa học.
⭐ Hình thành ý thức bảo vệ môi trường từ những hành động nhỏ trong gia đình.
⭐ Biến rác hữu cơ thành nguồn tài nguyên có giá trị theo tinh thần kinh tế tuần hoàn.

09/07/2026

Sự lên men và những món ăn của người Việt dưới góc nhìn Khoa học sự sống

Trên mâm cơm của người Việt, các thực phẩm lên men xuất hiện vô cùng phong phú và đa dạng như tương, cà muối, dưa muối, hành muối, mắm tôm, nước mắm, nem chua, giấm, rượu, tương ớt… Những món ăn và gia vị này đã gắn bó với đời sống người Việt từ hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm, góp phần tạo nên bản sắc riêng của nền ẩm thực Việt Nam.

Đằng sau những món ăn tưởng chừng quen thuộc ấy là một quá trình sinh học hết sức thú vị: lên men vi sinh vật. Đây là quá trình các vi khuẩn, nấm men hoặc nấm mốc sử dụng enzyme do chính chúng tạo ra để chuyển hóa các hợp chất hữu cơ trong thực phẩm như đường, tinh bột, protein hay lipid thành những sản phẩm mới như acid lactic, ethanol, acid acetic, peptide, acid amin và nhiều hợp chất tạo hương vị đặc trưng. Quá trình này diễn ra chủ yếu trong điều kiện yếm khí hoặc bán yếm khí, tùy thuộc vào từng loại thực phẩm và phương pháp chế biến.

Nguyên liệu dùng để lên men trong ẩm thực Việt rất phong phú, từ rau, củ, quả, ngũ cốc, đậu, cho đến các nguồn protein động vật như cá, tôm, cua, tép hay thịt. Trong suốt quá trình lên men, vi sinh vật không chỉ giúp bảo quản thực phẩm lâu hơn mà còn tạo nên những biến đổi hóa sinh làm thay đổi màu sắc, mùi vị, cấu trúc và giá trị dinh dưỡng của nguyên liệu ban đầu.

Enzyme đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ quá trình này. Đây là những chất xúc tác sinh học, chủ yếu có bản chất là protein, được sinh vật tạo ra để thúc đẩy các phản ứng hóa học diễn ra nhanh và hiệu quả. Ví dụ, enzyme amylase phân giải tinh bột thành đường đơn, protease phân cắt protein thành các peptide và acid amin, còn lipase phân giải chất béo thành glycerol và acid béo. Chính các enzyme này giúp vi sinh vật khai thác nguồn dinh dưỡng từ thực phẩm để sinh trưởng, đồng thời tạo nên các sản phẩm lên men có hương vị đặc trưng.

Trong quá trình lên men, enzyme của vi sinh vật thực hiện nhiệm vụ phân giải một phần các đại phân tử có trong nguyên liệu. Nhờ vậy, nhiều thực phẩm lên men chứa hàm lượng acid amin tự do, peptide, vitamin nhóm B, các acid hữu cơ và nhiều hợp chất sinh học có giá trị dinh dưỡng cao hơn so với nguyên liệu ban đầu. Một số sản phẩm còn chứa các vi sinh vật sống có lợi (probiotic), đặc biệt nếu không trải qua quá trình gia nhiệt sau khi lên men, góp phần hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Các enzyme do vi sinh vật tạo ra có thể vẫn còn hiện diện trong thực phẩm sau khi quá trình lên men kết thúc nếu chưa bị biến tính bởi nhiệt độ hoặc các điều kiện bất lợi. Tuy nhiên, khi đi vào cơ thể người, phần lớn các enzyme này sẽ bị môi trường acid của dạ dày và các enzyme tiêu hóa của chính cơ thể phân giải giống như các protein khác. Vì vậy, lợi ích của thực phẩm lên men đối với hệ tiêu hóa không chủ yếu đến từ việc enzyme của vi sinh vật tiếp tục tiêu hóa thức ăn trong cơ thể, mà chủ yếu do thực phẩm đã được "tiền tiêu hóa" trong quá trình lên men, giúp các chất dinh dưỡng trở nên dễ hấp thu hơn, đồng thời kích thích hoạt động của hệ tiêu hóa và cung cấp nhiều hợp chất có lợi.

Điều này cũng lý giải vì sao trong ẩm thực truyền thống Việt Nam, các món lên men thường được kết hợp rất hài hòa với các món giàu đạm hoặc chất béo. Chẳng hạn, nước mắm thường dùng để chấm các món hải sản, mắm tôm ăn kèm nhiều món thịt, còn dưa cải muối, hành muối hay cà muối thường xuất hiện cùng các món kho, món nướng hoặc các món nhiều dầu mỡ. Những thực phẩm lên men này cung cấp vị chua, vị mặn, vị umami cùng nhiều hợp chất tạo hương, giúp kích thích tiết nước bọt và dịch tiêu hóa, làm tăng cảm giác ngon miệng và hỗ trợ quá trình tiêu hóa một cách tự nhiên.

Dưới góc nhìn của khoa học sự sống hiện đại, các món ăn lên men truyền thống của người Việt là kết quả của sự tương tác tinh tế giữa vi sinh vật, enzyme và nguyên liệu tự nhiên. Chúng không chỉ là di sản văn hóa ẩm thực được tích lũy qua nhiều thế hệ mà còn phản ánh kinh nghiệm dân gian phù hợp với nhiều nguyên lý của sinh học và công nghệ thực phẩm hiện đại. Khi được chế biến và sử dụng đúng cách, các thực phẩm lên men góp phần làm phong phú khẩu phần ăn, tăng giá trị dinh dưỡng, hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và tạo nên những hương vị đặc sắc đã làm nên bản sắc của ẩm thực Việt Nam.

29/06/2026

Những thông tin thú vị về các loài mọt ẩm, isopod:

1. Chúng được nuôi như thú cưng khắp nơi trên thế giới.

2. Tuy sống trên cạn nhưng tổ tiên của chúng sống dưới biển. Là nhóm giáp xác thở bằng mang (cần nơi ẩm ướt), chúng có họ hàng gần với tôm cua hơn những nhóm côn trùng trên cạn.

3. Thức ăn của chúng là mùn bã thực vật nhưng sống ở nơi giàu khoáng, bởi vậy chúng được xem là nhóm sinh vật làm sạch và cải tạo đất do có thể chuyển hóa kim loại nặng trong đất vào chu kỳ sinh học.

4. Có hệ vi khuẩn cộng sinh cực kỳ phức tạp, nghiên cứu khu hệ vi khuẩn cộng sinh của ispod có thể là chìa khóa cho các công thức chế tạo phân bón hữu cơ hoặc chế phẩm sinh học cải tạo đất.

5. Chúng sống bầy đàn và có vẻ có tổ chức xã hội phức tạp, có nhiều tập tính đặc biệt về chăm sóc con non và xử lý thức ăn. Tập tính sinh tồn mạnh mẽ, đôi khi ăn thịt cả đồng loại để sinh tồn khi thiếu khoáng.

6. Có lẽ khá mẫn cảm với ánh sáng, có thể bị thu hút bới ánh sáng tán xạ (trăng) trong tập tính giao hoan.

Và còn vô số các tập tính khác nữa đang chờ các bạn khám phá cùng Experta.

29/06/2026

Dryadillo maculatus, ảnh chụp bởi Đặng Quang Khải ở Vườn Quốc gia Cát Bà. Đây là 1 loài isopod khá đẹp với những chấm đốm trên lưng. Trong tiếng latin, maculatus là những chấm đốm.

28/06/2026

Nhóm nghiên cứu giáp xác gồm Đặng Quang Khải và Anh T. Hoang đang ấp ủ các dự án về cua và các loài giáp xác khác liên quan. Các bạn cùng theo dõi với 2 anh em nhé.

03/04/2026

Trong chuỗi dự án về Ớt và các cây gia vị, Experta trân trọng giới thiệu tới phụ huynh và học sinh chuyến tham quan – học tập tại Nông trại B-Farm Organic của Công ty Cổ phần Thương mại Bùi Gia Lộc, tại Tiến Xuân – Hòa Lạc.

Tại nông trại, học sinh sẽ có cơ hội:
🌱 Tìm hiểu lịch sử của cây ớt, đặc điểm sinh học, sinh thái và vị trí phân loại của ớt.
🌱 Quan sát trực tiếp quy trình tạo cây giống, chăm sóc và thu hoạch ớt ở quy mô trang trại.
🌱 Khám phá các phương pháp cải tạo đất, sử dụng vi sinh vật, chế độ chăm bón và tưới tiêu.
🌱 Tìm hiểu về bệnh học cây trồng, sinh thái nông nghiệp và mô hình nông nghiệp tuần hoàn.
🌱 Giới thiệu về chế biến sau thu hoạch, các sản phẩm từ ớt, lai tạo giống và tiêu chuẩn ớt xuất khẩu.

Đây là cơ hội để các bạn học sinh trải nghiệm nông nghiệp thực tế, kết nối kiến thức khoa học với đời sống sản xuất.
📅 Thời gian: 01 ngày cuối tuần
📍 Địa điểm: Farm Ớt B-Farm – Tiến Xuân, Hòa Lạc
🚌 Xe đưa đón tập trung tại: địa điểm sẽ thông báo theo từng đợt.
💰 Kinh phí dự kiến: 800.000 VNĐ/người
👉 Phụ huynh vui lòng đăng ký tại link:

https://forms.gle/seroyqaDiaCDvZds7

Số lượng chỗ có hạn – Experta rất mong được đồng hành cùng các bạn học sinh trong chuyến khám phá nông nghiệp thú vị này!

Farm Study Tour - Experta & B-Farm/Bui Gia Loc JSC

17/12/2025

DẠNG SỐNG CỦA THỰC VẬT
Trong sinh thái học thực vật, “hình thái dạng sống của thực vật” (plant life forms) là cách phân loại các loài thực vật dựa vào vị trí của chồi/tế bào sinh dưỡng (búp) trong mùa bất lợi (khô hạn hoặc lạnh) — tức là cách cây thích nghi để tồn tại trong điều kiện bất lợi của môi trường. Hệ thống phân loại dạng sống nổi tiếng nhất là của Christen Raunkiær (Đan Mạch).

(Lưu ý: định nghĩa này không đúng với thực vật ở rừng mưa nhiệt đới)

Dưới đây là các hình thái chính trong hệ thống đó:

🌱 1. Phanerophytes (Phanerophyte) — cây cao, gỗ
Chồi sinh dưỡng nằm nhiều cm trên mặt đất (thường >25 cm).

Bao gồm: cây cao su, cây thân gỗ to, cây bụi lớn.

Chiều cao làm chồi cao hơn mặt đất giúp cây vượt qua điều kiện bất lợi bằng độ cao.

🌿 2. Chamaephytes (Chamaephyte) — cây bụi thấp
Chồi sinh dưỡng nằm gần mặt đất (thấp hơn ~25 cm).

Gồm các cây nhỏ, bụi thấp, thường sống ở vùng lạnh hoặc khắc nghiệt.

Nhờ thấp nên được bảo vệ bởi lớp lá hoặc tuyết phủ.

🍃 3. Hemicryptophytes (Hemicryptophyte) — cây sống sống quanh mặt đất
Chồi nằm ở hoặc ngay sát mặt đất.

Thường là cỏ, cây thân thảo lâu năm chịu rét tốt.

Đây là dạng sống phổ biến ở vùng ôn đới.

🌾 4. Cryptophytes (Cryptophyte) — chồi dưới đất hoặc dưới nước
Chồi sinh dưỡng ẩn dưới mặt đất (thân củ, rễ, thân rễ, củ hành) hoặc ở dưới nước.

Gồm các dạng:

Geophytes: chồi trong đất (ví dụ: hoa tulip, cây hành)

Helophytes: chồi trong đất ẩm (ví dụ: sậy)

Hydrophytes: chồi dưới nước (ví dụ: hoa súng)

🌼 5. Therophytes (Therophyte) — cây mỗi năm
Là cây hàng năm: hoàn thành vòng đời từ nảy mầm đến tạo hạt trong một mùa thuận lợi và sống sót qua mùa bất lợi dưới dạng hạt.

Không có chồi sinh dưỡng tồn tại trong mùa lạnh/khô vì chồi tồn tại ở dạng hạt.

🌿 6. Epiphytes — cây bám trên cây khác
Một số tài liệu tách thành dạng riêng:

Epiphytes là cây sống bám lên cây khác nhưng không ký sinh, tận dụng độ ẩm và dinh dưỡng từ không khí, mưa và vật rơi rụng. Ví dụ: lan, dương xỉ bám cây.

📌 Tổng kết:
Hình thái Chồi ở đâu? Ví dụ
Phanerophyte Cao trên mặt đất Cây lớn, cây bụi

Chamaephyte Gần mặt đất Cây bụi thấp
Hemicryptophyte Tại mặt đất Cỏ, cây thân thảo

Cryptophyte Dưới đất/nước Cây củ, thực vật thủy sinh

Therophyte Ở dạng hạt Cây hàng năm
Epiphyte Trên thực vật khác Lan, dương xỉ

📌 Lưu ý: Đây là phân loại theo sinh thái và hình thái thích nghi, không phải phân loại theo phân loại học (taxonomic) như họ, chi, lớp.

08/12/2025

Những hạt ớt ngũ sắc của thầy bắt đầu nảy mầm sau 1 tuần. Cái mầm nhỏ xíu với sắc tím khác hẳn với những giống ớt khác.

Các bạn nhớ bổ sung nước nếu giấy bị khô nhé!

03/12/2025

"Hãy để đất được nghỉ ngơi" là thông điệp thầy cô của Experta muốn nhắn gửi trong dự án tiếp theo.

Các bạn sẽ được tìm hiểu cách trồng thủy canh hoàn toàn hữu cơ, chuyển đổi toàn bộ rác hữu cơ thành "thức ăn" nuôi cây. Không dư lượng hóa chất, tránh được tối đa ký sinh trùng và sâu bệnh nên không cần thuốc trừ sâu.

Nhớ theo dõi bọn mình để đăng ký ngay dự án đầy ý nghĩa và cấp thiết này nhé!

30/11/2025

⭐ Giới thiệu dự án cộng đồng mở của Chilli Pepper – Experta
*Hành trình khám phá và nâng tầm giá trị cây ớt Việt*

Chilli Pepper là dự án do Experta phát triển, kết hợp giữa giáo dục – cộng đồng – nông nghiệp sáng tạo. Lấy cảm hứng từ cây ớt – loại gia vị quen thuộc trong bếp Việt và ngày càng trở thành nông sản xuất khẩu đầy tiềm năng – dự án hướng tới việc bảo tồn, khai thác và lan tỏa giá trị nông nghiệp – văn hóa của trái ớt Việt Nam ra thế giới.

---

🔥 **Hai trụ cột hoạt động của dự án**

1. “Bảo tàng sống” về các giống ớt – nơi hội tụ và lan tỏa tri thức**

Một không gian mở để cộng đồng yêu thích nông nghiệp có thể:

Chia sẻ – trao đổi – đóng góp** các giống ớt quý trong và ngoài nước.
*Lưu giữ và bảo tồn** nguồn gen đa dạng, phục vụ nghiên cứu lâu dài.
*Lai tạo, chọn lọc** những giống ớt mới có năng suất cao, màu sắc – hương vị độc đáo.
*Từng bước mở rộng sang **sản xuất thương phẩm**, hình thành mô hình farm ớt hiện đại, tạo giá trị kinh tế thực tế.

2. Phát triển sản phẩm & ẩm thực từ ớt – sáng tạo không giới hạn**

Dự án tập trung vào:

* Nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển **các sản phẩm chế biến từ ớt**.
* Sáng tạo **món ăn đặc trưng**, kết hợp ẩm thực Việt bằng sự sáng tạo.
* Góp phần **nâng tầm nông sản Việt**, đưa hình ảnh trái ớt Việt tới gần hơn với thị trường quốc tế.

---

🎯 **Mục tiêu của Chilli Pepper**

* Kết nối cộng đồng yêu nông nghiệp, ẩm thực và sáng tạo.
* Gìn giữ và phát huy giá trị bản địa thông qua một loại nông sản giàu văn hóa.
* Xây dựng mô hình phát triển **bền vững – giáo dục – nông nghiệp – văn hóa – kinh tế** gắn kết chặt chẽ.

---

Các bạn và bố mẹ cùng tham gia với thầy cô nhé! Cách thức vô cùng đơn giản, hay sưu tập các giống ớt mà mình có được rồi share khoặc khoe cùng cộng đồng rồi mình có thể trao đổi, mua bán qua xu để tạo thành một thư viện nguồn gene các giống ớt hiện có. Với dự án ẩm thực cũng làm tương tự nhưng là các công thức chế biến hoặc thành quả món ăn. Hãy cùng thầy cô đẩy dự án của bọn mình vào cuộc sống các bạn nhé.

---

⭐ **Introduction to Experta’s Open Community Project – Chilli Pepper**
*The journey to explore and elevate the value of Vietnamese chili peppers*

**Chilli Pepper** is a project developed by **Experta**, combining education – community – and creative agriculture. Inspired by the chili pepper – a familiar Vietnamese kitchen ingredient and an increasingly promising export crop – the project aims to preserve, develop, and promote the agricultural and cultural value of Vietnamese chili peppers to the world.

---

🔥 **Two Core Pillars of the Project**

# # # **1. A “Living Museum” of Chili Varieties – a hub of shared knowledge**

An open space where the agriculture-loving community can:

* **Share – exchange – contribute** rare chili varieties from Vietnam and abroad.
* **Preserve and conserve** diverse genetic resources for long-term research.
* **Crossbreed and select** new chili varieties with higher yields, unique colors, or distinctive flavors.
* Gradually expand into **commercial production**, forming a modern chili farm model that creates real economic value.

# # # **2. Product Innovation & Chili-Based Cuisine – creativity without limits**

The project focuses on:

* Researching, testing, and developing **chili-based processed products**.
* Creating **signature dishes** that blend Vietnamese cuisine with modern creativity.
* Contributing to **elevating Vietnamese agricultural products**, bringing the image of Vietnamese chili peppers closer to international markets.

---

🎯 **Goals of the Chilli Pepper Project**

* Connect communities passionate about agriculture, cuisine, and creativity.
* Preserve and promote local cultural value through an agriculturally rich crop.
* Build a development model that tightly integrates **sustainability – education – agriculture – culture – and economy**.

---

You and your parents are invited to join the teachers! It’s incredibly simple: collect any chili varieties you have, then **share or showcase** them with the community. You can exchange or trade them using project tokens to help build a genetic library of existing chili varieties.
For the culinary branch of the project, you can do the same—share **recipes or finished dishes**.

Let’s work together with our teachers to bring this project to life! 🌶️✨