14/03/2022
“Mình thích cậu quá rồi, phải làm sao phải làm sao?”
Có lẽ đây là cảm xúc mà ai cũng từng trải qua một lần trong đời. Mỗi khi ta nhìn thấy người đó, có thể đó là nhỏ bạn chuyên văn, hoặc ai đó mà ta thầm thương đã bốn năm trời, hay là một con nhỏ xinh nhất nhì lớp, ta bắt đầu cảm thấy bồi hổi, tim ta đập mạnh, đầu óc trống rỗng, v.v. Trong khoảnh khắc đê mê ấy, nếu người đó quay lại chào ta một tiếng, ta sẽ càm nhận một niềm sung sướng điên dại. Tất cả các cảm xúc này, đều do một loại hormone quyết định, đó là oxytocin.
Oxytocin là một loại hormone và chất dẫn truyền thần kinh có liên quan đến quá trình sinh nở và khi cho con bú. Nó cũng liên quan đến sự đồng cảm, sự tin tưởng, hoạt động tình dục và xây dựng mối quan hệ. Cơ thể chúng ta cũng sản xuất oxytocin khi chúng ta bị kích thích bởi đối tác tình dục của mình và khi chúng ta yêu. Đó là lý do tại sao nó có biệt danh, "hormone tình yêu" và "hormone âu yếm".
I/ Cấu trúc phân tử và công thức hóa học của oxytocin.
Oxytocin có khối lượng phân tử 1007u, là một nonapeptide với trình tự cysteine - tyrosine - isoleucine - glutamine - asparagine - cysteine - proline - leucine – glycine.
Cấu trúc của oxytocin có phần tương tự với vasopressin (cũng là một nonapeptide có cầu nối lưu huỳnh), và đều được Vincent du Vigneaud phân lập và tổng hợp vào năm 1953. Công trình hóa học của ông được trao giải Nobel vào năm 1955.
Oxytocin và vasopressin là những hormone duy nhất được tuyến yên sau của con người tiết ra để hoạt động ở khoảng cách xa. Tuy nhiên, tế bào thần kinh oxytocin tạo ra các peptit khác, bao gồm hormone giải phóng corticotropin (CRH) và dynorphin, chẳng hạn, hoạt động cục bộ. Các tế bào thần kinh tế bào tạo ra oxytocin nằm liền kề với các tế bào thần kinh tế bào tạo ra vasopressin, và giống nhau về nhiều mặt.
II/ Tác dụng của oxytocin
Oxytocin là một loại hormone nắm vai trò vô cùng quan trọng. Đây là loại hormone được giải phóng khi thực hiện các cử chỉ thân mật như ôm, hôn, và nắm tay, cũng như khi quan hệ tình dục. Vì đó mà oxytocin cũng có tên là “hormone tình yêu”. Bên cạnh đó, oxytocin cũng là một nhân tố không thể thiếu tham gia vào quá trình sinh sản của nữ giới, nó giúp kích thích cơn chuyển dạ và tăng tiết sữa mẹ trong thời kỳ cho con bú. Đối với nam giới, hormone này có khả năng giúp cho tinh trùng di chuyển dễ dàng hơn.
Hormone oxytocin có ảnh hưởng đáng kể đến những mối quan hệ người với người trong cuộc sống. Nồng độ oxytocin phụ thuộc vào tình trạng quan hệ từ hai phía, ví dụ như các cặp vợ chồng mới cưới thường có mức oxytocin cao hơn so với những cặp đôi không còn mặn nồng như trước.
Oxytocin là một hormone gắn kết và duy trì các mối quan hệ của con người, nên nó mang lại những điều như:
- Ánh nhìn say mê
- Sự tin tưởng
- Kí ức đẹp
- Nhớ nhung nhỏ lớp trưởng lớp bên, người mà nhìn hao hao giống một người mà ta đã từng thương rất nhiều.
- …
III/ Lợi ích
Oxytocin có nhiều lợi ích về mặt tinh thần như:
Giảm stress: cortisol là một loại hormone có khả năng gây ra cảm xúc lo lắng, căng thẳng cho con người. “Hormone tình yêu” sẽ giúp cơ thể giảm đáng kể lượng hormone này, đồng thời cân bằng mức huyết áp và tăng cảm xúc gần gũi, thân mật.
Giảm đau: oxytocin cũng được xem như một loại thuốc giảm đau hữu hiệu, đặc biệt là những người có các cơn đau đầu mạn tính. Hormone này có thể xoa dịu các cơn đau sau 4 giờ, và công dụng sẽ bị mất đi sau 24 giờ.
Cải thiện trí nhớ: oxytocin giúp con người hồi tượng lại và không bị lãng quên những ký ức đẹp đẽ trong quá khứ, nhất là ký ức về tình mẫu tử. Đây là những điều có ý nghĩa quan trọng trong cuộc đời của mỗi người, giúp cuộc sống trở nên tích cực hơn.
Một số lợi ích sức khỏe khác: giúp giảm tình trạng chảy máu sau sinh, hoặc phá thai; hỗ trợ điều trị hiệu quả các tình trạng tâm thần như tự kỷ, hoặc khó tương tác với xã hội; cải thiện chứng trầm cảm sau sinh của phụ nữ hoặc các rối loạn do lạm dụng rượu.
IV/ Ảnh hưởng khác biệt của oxytocin lên 2 giới
Oxytocin ảnh hưởng đến nam giới và nữ giới khác nhau, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội.
Điều này có thể là do hormone hoạt động khác nhau ở vùng hạch hạnh nhân của nam và nữ. Đây là phần não của bạn chịu trách nhiệm về cảm xúc, động lực và phần thưởng.
Ví dụ, oxytocin có thể ảnh hưởng đến cách phụ nữ xác định ai sẽ kết bạn và làm thế nào để có xu hướng đối với những mối quan hệ đó. Hormone có thể đóng một vai trò trong cách con đực xác định các mối quan hệ cạnh tranh và điều hướng phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy.
V/ Oxytocin dưới dạng thuốc
Pitocin là thuốc theo toa, có chứa lượng lớn oxytocin.
Dưới sự giám sát y tế, tiêm oxytocin đôi khi được sử dụng để bắt đầu các cơn co thắt khi sinh hoặc tăng cường chúng trong quá trình chuyển dạ, và nó giúp giảm chảy máu sau khi sinh, nhưng có thể có các tác dụng phụ bao gồm tim đập nhanh và chảy máu bất thường. Oxytocin cũng có thể được cung cấp để làm cho tử cung co lại và kiểm soát chảy máu sau khi sinh hoặc chấm dứt sản phụ và còn có thể được sử dụng để gây ra sự chấm dứt hoặc hoàn thành sẩy thai.
VI/ Tổng kết
Tóm lại, oxytocin là một hormone/chất truyền dẫn thần kinh có dạng nonapeptide, chịu trách nhiệm cho những cảm xúc yêu thương và giúp định hình các mối quan hệ giữa người với người. Con người có thể tự tổng hợp oxytocin để dùng trong một vài quy trình khám và chữa bệnh trong y tế.
------------------
Sài Gòn, ngày 14 tháng 3 năm 2022,
Valentine trắng vui vẻ nha bạn ơi!
-Kemistris-
Nguồn tham khảo:
https://www.healthline.com/health/love-hormone
https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/oxytocin-the-love-hormone
https://www.makatimed.net.ph/blogs/6-effects-of-the-love-hormone-oxytocin/
https://www.medicalnewstoday.com/articles/275795
https://www.worldofmolecules.com/emotions/oxytocin.htm #:~:text=Oxytocin%20is%20a%20peptide%20of,molecular%20mass%20of%201007%20daltons.
https://vi.wikipedia.org/wiki/Oxytocin
https://www.bbcearth.com/news/6-fascinating-facts-about-the-love-hormone
https://centrespringmd.com/4-ways-to-boost-your-mood-by-increasing-your-love-hormone/
Writer: Putan, Trí Trần
