13/09/2025
⚬ CLIMATE CHANGE: เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่มีการบันทึกมา ‘กระแสน้ำปานามา’ ไม่โผล่ขึ้นมาให้เห็น กระแสน้ำนี้อุดมไปด้วยสารอาหารจากน้ำทะเลลึกคอยหล่อเลี้ยงปะการังและระบบนิเวศมาอย่างยาวนาน แต่ปีนี้มันหายไป อาจจะชั่วคราว แต่ก็น่ากังวลอย่างยิ่ง
ในช่วงฤดูแล้งของอเมริกากลาง (โดยทั่วไปอยู่ระหว่างเดือนธันวาคมถึงเมษายน) ลมที่มาจากทางเหนือจะทำให้เกิดปรากฏการณ์กระแสน้ำจากทะเลลึกพัดขึ้นมาในอ่าวของปานามา มันเป็นกระบวนการที่พาน้ำเย็นซึ่งอุดมไปด้วยสารอาหารจากส่วนลึกของมหาสมุทรขึ้นสู่ผิวน้ำ
พลวัตรนี้ช่วยส่งเสริมระบบนิเวศบริเวณนั้นให้อุดมสมบูรณ์ และช่วยปกป้องแนวปะการังจากความร้อน ด้วยการเคลื่อนที่ของกระแสน้ำทำให้ทะเลตามแนวชายหาดแปซิฟิกของปานามา ‘เย็นกว่า’ ที่อื่นในช่วงวันหยุดฤดูร้อน ปรากฏการณ์ดังกล่าวนี้ได้รับการติดตามมาอย่างน้อย 40 ปีแล้ว ทว่าปีนี้กลับมีความผิดปกติเกิดขึ้น
“ในที่นี้ เราได้บันทึกความล้มเหลวของปรากฏการณ์ที่ปกติจะคาดการณ์ได้สูงของปี 2025” ทีมวิจัยจากสถาบันวิจัยเขตร้อนสมิธโซเนียน เขียนในรายงาน ซึ่งได้เปรียบเทียบกับฐานข้อมูลขนาดใหญ่ในอดีตที่ผ่านมา ร่วมกับข้อมูลดาวเทียม บันทึกอุณหภูมิชายฝั่ง และข้อมูลจากเรือ
ในเหตุการณ์ปกติ ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า ‘Upwelling’ จะแสดงสัญญาณที่คาดการณ์และติดตามได้อย่างชัดเจนไม่ว่าจะเป็นระดับน้ำขึ้นน้ำลงไปจนถึงคลอโรฟิลล์เพิ่มจำนวนขึ้นในอ่าว ซึ่งเป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าสิ่งมีชีวิตกำลังเจริญเติบโตโดยมีสายใยอาหารจากมหาสมุทรลึกเป็นเชื้อเพลิงหล่อเลี้ยง
แต่ในปี 2025 (ตั้งแต่ต้นปีถึงเดือนเมษายน) สัญญาณหลายอย่างเหล่านี้อ่อนลงและหายไป ซึ่งคาดกันว่าน่าจะเป็นเพราะรูปแบบลมที่เปลี่ยนไป ไม่สอดคล้องกับสิ่งเดิม ส่งผลให้ความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์ในอ่าวปานามาต่ำอย่างน่าตกใจ และในที่สุดน้ำเย็นจากทะเลลึกก็ไม่ได้โผล่ขึ้นมา
“ข้อมูลชี้ให้เห็นว่าสาเหตุมาจากการลดลงของความถี่ ระยะเวลา และความแรงของกระแสลมในปานามา ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับตำแหน่งของเขตบรรจบระหว่างเขตร้อน (ITCZ) ระหว่างปรากฏการณ์ลานีญาปี 2024-2025” ทีมวิจัย กล่าว
ลมที่ว่ามีความอ่อนแรงลง สั้นลง และเกิดขึ้นน้อยลงในบริเวณดังกล่าวของมหาสมุทรแปซิฟิก นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าน่าจะเกี่ยวข้องกับลานีญาที่เกิดขึ้นในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนช่วงเดือนธันวาคม 2024 โดยเฉพาะในเขต ITCZ ซึ่งเป็น บริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตรที่ลมค้าของซีกโลกเหนือและซีกโลกใต้มาบรรจบกัน
แม้ทีมวิจัยจะยอมรับว่ากลไกเบื้องหลังปรากฏการณ์นี้จะยังไม่ชัดเจน แต่น่าจะเกิดผลกระทบรุนแรงต่อสิ่งมีชีวิตมาก เนื่องจากกระแสน้ำเย็นและลึกนี้ ‘มาทุกปี’ และหล่อเลี้ยงชีวิตตั้งแต่ตัวเล็ก ๆ อย่างแพลงก์ตอนไปจนถึงปลาและปะการัง หากปราศจากการเติมสารอาหารเหล่านี้ ห่วงโซ่อาหารอาจพังทะลาย
“เหตุการณ์นี้เน้นย้ำว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสามารถคุกคามระบบการขึ้นมาของน้ำในเขตร้อนที่เกิดจากลมได้อย่างไร ซึ่งยังคงไม่ได้รับการตรวจสอบและศึกษาอย่างเพียงพอ แม้ว่าระบบดังกล่าวจะมีความสำคัญต่อระบบนิเวศและเศรษฐกิจชายฝั่งก็ตาม” ทีมวิจัยเขียน
สำหรับอนาคต นักสมุทรศาสตร์และนักชีววิทยาทางทะเลยังคงมีความกังวลว่ามันอาจเป็นจุดเริ่มต้นของแนวโน้มใหม่ แต่พวกเขาก็หวังว่าจะเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว
“ไม่ว่าเหตุการณ์ในปี 2025 จะเป็นสัญญาณแรกของความล้มเหลวในการขึ้นของกระแสน้ำในอนาคตหรือไม่ จำเป็นต้องมีการตรวจสอบผ่านการติดตามตรวจสอบขั้นสูง การสร้างแบบจำลองเชิงพยากรณ์ และการวิจัยแบบเจาะจงเกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์ระหว่างสมุทรศาสตร์ นิเวศวิทยา และการพึ่งพาทรัพยากรมนุษย์ในระบบการยกตัวของกระแสน้ำในเขตร้อน” การศึกษาสรุป
ที่มา:
• Unprecedented suppression of Panama’s Pacific upwelling in 2025 | PNAS
• For the first time since records began, Panama’s deep and cold ocean waters failed to emerge, possibly affecting fisheries and coral health | EurekAlert!
• For The First Time, A Vital Oceanic Upwelling Of Nutrient-Rich Water Failed To Emerge In 2025
