27/10/2025
1) انواع متداول پلستر و کاربرد هر کدام
پلاستر سیمانی (Cement plaster): برای نمای بیرونی، مکانهای مرطوب و جاهایی که مقاومت بالاتر لازم است. غالباً از سیمان، ماسهٔ تمیز و آب ساخته میشود.
پلاستر گچی (Gypsum/Plaster of Paris): برای داخل ساختمان و ایجاد سطح خیلی صاف؛ سریعتر خشک میشود و مناسب برای اسکیم (skim coat).
پلاستر آهکی و پوششهای تزیینی (Lime/Venetian, Stucco): برای نماهای سنتی، سطوح تنفّسپذیر و زیباییهای خاص (مثل ونیزیان) استفاده میشود.
2) ابزار لازم (لیست کوتاه و کاربرد)
ماله فولادی (steel trowel) — برای مالیدن و پرداخت
هاوک (hawk) — برای نگه داشتن ملات
فلوتر (float) — برای صافکردن اولیه
مالهٔ لاستیکی/پشم (wet float) — برای پرداخت نهایی قبل از خشک شدن کامل
تراز یا لیسه (straight edge / darby) — برای تراز کردن دیوارها
فرچه یا سیمبرُش — برای تمیز کردن سطح قبل از کار
3) آمادهسازی سطح (بسیار مهم)
1. سطح را از گرد و خاک، گچ یا پوستهٔ شل پاک کنید.
2. ترکهای عمیق را باز کنید و تا حد لازم زیرسازی کنید (مثلاً با ملات پرکنید).
3. اگر سطح قبلاً رنگ شده یا خیلی صاف است، از پرایمر یا بندینگ (PVA یا چسب مخصوص) استفاده کنید تا چسبندگی بهتر شود.
4. سطوح خشک یا خیلی جذبکننده را با آب مرطوب کنید اما غرقاب نکنید — رطوبت سطح کمک میکند ملات خوب بچسبد.
4) مراحل کلی اجرا (داخلی/خارجی)
1. لایهٔ بندینگ (bonding coat) — برای دیوارهای خیلی صاف یا سطوح بتنی که نیاز است ملات بهتر بچسبد.
2. لایهٔ زیرین / اسکراچ کوت (scratch/base coat) — معمولاً 10–15 میلیمتر، با شیارهای سبک (scratch) تا لایهٔ بعدی بگیرد.
3. لایهٔ تراز (float coat) — برای هموار کردن و تنظیم ضخامت نهایی.
4. اسکیم/فینیش (skim coat) — لایهٔ نازک نهایی (1–3 میلیمتر) برای رسیدن به سطح صاف و قابل نقاشی.
5. پرداخت نهایی — بعد از کمی گرفتن ملات، با مالهٔ مرطوب یا پشم پرداخت میشود تا سطح شفاف و یکنواخت شود.
5) نسبتهای مرسوم و نکات مخلوطسازی
پلاستر سیمانی معمولی (برای دیوار): 1 قسمت سیمان : 4–6 قسمت ماسه ریز (نسبت متغیر با نوع ماسه و کاربرد). ابتدا خشک مخلوط کنید سپس آب اضافه کنید تا قوام کرمی مناسب شود.
گچی/اسکیم: محصولات تجاری معمولاً دستورالعمل خاص خود را دارند — مقدار آب را دقیق نگه دارید و هرگز بیشتر از مقدار قابل استفاده در زمان ست شدن مخلوط نکنید.
6) زمانهای خشک شدن و آماده برای رنگ
لایهٔ نازک اسکیم معمولاً بعد از حداقل 7 روز قابل نقاشی است (تهرنگ یکنواخت نشاندهندهٔ خشکشدن خوب است). رویهٔ خیلی سریعخشک شدن (با بخاری قوی) نامطلوب است و ممکن است ترک ایجاد کند.
7) نکات فنی و حرفهای که کیفیت را بالا میبرد
لایهها را در همان روز خیلی ضخیم نکنید؛ هر لایه زمان کافی برای گرفتگی اولیه نیاز دارد.
از تراز و شابلون برای گرفتن سطح صاف استفاده کنید (دو نفر بهتر است — یکی برای فید کردن ملات و دیگری برای تراز کردن).
برای گوشهها و دور پنجرهها از گوشهگیر (corner bead) استفاده کنید تا گوشهٔ تیز و پایدار داشته باشید.
پس از اجرای ملات، تا 2–3 روز مرطوبکنید (پلستر سیمانی) تا از ترک خوردن جلوگیری شود (عملیات کیورینگ).
8) اشتباهات متداول و چطور از آنها اجتناب کنیم
اختلاط بیش از حد (mixing too much): ملات که بیش از زمان کارپذیری بماند کیفیتش پایین میآید.
خشککردن سریع با حرارت مستقیم: باعث ترکهای سطحی و ضعف پیوند میشود.
عدم مرطوبسازی سطح قبل از اجرا: کاهش قابلتوجه چسبندگی ملات را در پی دارد.
استفاده از ماسه نامناسب: ماسه خیلی ریز یا خیلی درشت باعث ترک یا چسبندگی ضعیف میشود.
9) نکات زیبایی و انتخابِ فینیش
برای دیوارهای داخلی که قرار است خیلی صاف باشند از گچی یا اسکیم نهایی با مالهٔ نرم استفاده کنید.
اگر میخواهی «حس طبیعی سنگ» یا «لمس بافتدار» داشته باشی، از فینیشهایی مثل مِرمورینو یا ونیزیان (Venetian) استفاده کن — نیاز به استادکار خبره دارد.
10) ایمنی و محافظت
از ماسک تنفسی و عینک استفاده کن (گرد و غبار گچ و سیمان میتواند مضر باشد).
دستکش مناسب و کفش ایمنی بپوشید.
در محیطهای بسته تهویهٔ مناسب فراهم کن تا گرد و غبار سریع تخلیه شود.
---
اگر میخواهی:
1. همین متن را به صورت یک بروشورِ فارسیِ دو صفحهای آماده کنم (PDF قابل دانلود).
2. یا مرحلهبهمرحله با تصاویر بیشتر (عکس ابزار، نسبتها، فیلم کوتاه) برات فایل آموزشی بسازم.
کدام را میخواهی؟
