17/09/2024
آنچه که باید در مورد سرک و مهمترین آزمایشات آن در مرحله ی اجرایی باید بدانید!
—————————————
1. MDD ( Maximum dry density):
این تست بيش ترين حد کثافت مواد خشک را تعیین می کند، و همچنان جهت تعیین اندازه تپك مواد در بخش سرک سازى استفاده مى گردد.
2. FDT (Field density test):
توسط اين آزمايش تعیین کثافت مواد ساختمانى در ساحه کار انجام مى گردد.
3. OMC (Optimum moisture content):
حد مناسب رطوبت و یا حد مطلوب مقدار رطوبت مواد برای تپك كارى مواد ساختمانى می باشد. این آزمايش در جریان آزمايش MDD به دست می آید.
4. DCP (Dynamic cone parameters):
با اين آزمايش ساحوی كه توسط آله مخروطی شکل به خاطر آزمايش CBR انجام مى شود، حدود 15 مرتبه در ساحه به مواد ضربه زده می شود.
5. LL ( Liquit limit):
این آزمايش حد کشش و ارتجاعیت مواد ساختمانى را تعیین مى نمايد.
6. PL (Plastic limit):
توسط اين آزمايش حد پلاستیکیت مواد ساختمانى تعیین می گردد.
7. CBR (California bearing ratio):
توسط این آزمايش، مقاومت فشاری مواد ساختمانى تعیین مى گردد، که در طبقه های Subgrade، Sub base و Base course بستر سرک انجام می گردد، طوریکه مواد را 96 ساعت در آب می گذارند تا این که اندازه تورم آن معلوم گردد.
8. FM (Finesse modules):
توسط این آزمايش ضریب میدگی ریگ به دست می آيد که برای پلستر کاری جدا، برای سنگ کاری جدا و ... مورد آزمايش قرار می گيرد.
9. SPT (Standard pe*******on test):
توسط این آزمايش ضریب نفوذ و یا قابلیت نفوذ پذیری مواد تعیین می گردد
☑️ محاسبات قیر جهت آسفالت راهسازی:
1️⃣ در هر تن آسفالت 50 کیلوگرم قیر مورد استفاده قرار میگیرد.
2️⃣ با در نظر گرفتن 2300 کیلوگرم قیر در هر متر مکعب آسفالت، در هر متر مکعب حدود 112 کیلوگرم قیر وجود دارد.
3️⃣ هر متر مکعب آسفالت با ضخامت 5 سانتی متر(دو اینچ) زمینی را به مساحت حدود 20 متر مربع پوشش میدهد که به معنی حدود 5.5 کیلوگرم قیر در هر متر مربع آسفالت به ضخامت 5 سانتیمتر میباشد.
4️⃣ هر متر مربع آسفالت به ضخامت 5 سانت 115 کیلو گرم وزن دارد.
5️⃣ قبل از آسفالت ریزی باید پریمکت انجام داد که قیر پاش جهت پریمکت از قرار هر متر مربع 1250 گرم قیر پخش می کند.
6⃣ میزان قیر برای (اساس قیری ) 0.9 کیلوگرم، آستر (بیندر) 1.1 کیلوگرم، رویه (توپکا) 1.2 کیلوگرم، برای آسفالت سرد (ردمیکس) در محل 0.9 کیلوگرم لازم است
دسرک دمسيرګزاری اساسي وصول :
Fundamental Principles of Road Alignment
دسرک دمسير ګزاری لپاره لاندي اساسي وصول بايد په پام کي ونيول شي .
په هرملک کي دسرک دمسير ګزاری لپاره دهغي ملک حالت،قانون اوقواعد بايد په نظر کي ونيول شي .
په سرک باندي واقع ددوه نقطو تر منځ فاصله بايد کوښښ وشي چي کمه وي ،يعني تر څو چي ممکن وي سرک بايد مستقيم Straight وی. خو په لاندي حالتو کی کولای شو چی د سرک مسير ته تغير ورکړو.
کله چی د سرک د دوو نقطو ترمنځ يو ښار راشي او ددی لپاره چي ډير زيات خلک تری استفاده وکړای شي نو د سرک مسير ته تغير ورکولای شو.
کله چی د سرک په مستقيم مسير کی کومه ابادی، قبرستان، ځنګل يا قيمتی ځمکه راشی نو د سرک مسير تغير کولای شو.
کله چی د سرک په مسير کی دلدلزار راشی نو په دی حالت کی د سرک د مسير تغير بهتر دی.
که چيری د سرک په مسير کی کوم کانال يا د ريل پټلۍ راشي نو سرک بايد عموداً د دې موانعو څخه تېر شي نو ددې لپاره چې سرک عمود تېر شي نو مخکي د عبور څخه کيدای شي د سرک مسير تغير کړي.
د سرک د مسير د تعين په وخت کي بايد طولي ميل ته پاملرنه وشي چې طولي بايد کم وي.
د مسير د تعين په وخت کي پايد دې ته پاملرنه وشي چې سرک د شا او خوا علاقو په نسبت لوړ وي تر څو په هر موسم کي استعمال شي او د اوبو څخه محفوظ وي.
د سرک مسير بايد داسي تعين شي چې د سرک د اعمار په وخت کي د Cuttingاو Filling اندازه کمه وي .
دسرک مسيربايددزياتوموانعوڅخه تيرنشي لکه کانالونه ،دريل پټليواوداسي نورو څخه نو پدی وجه کولای شو چي دزياتوساختمانونودجوړولوڅخه مخنيوی وکړو.
دمسيربايد داسي وي چي داباديوپه منځ کي نه وي بلکي په اړخ کي تر څودترافيکي حادثاتو څخه مخنيوی وشي .
مسير ګزاري بايدداسي وي چي دعلاقی زيات ضرورتونه پوره کړي اودمنطقی دښکلا سبب ګرځي .
په غرنۍعلاقه کي دسرک دمسيرګزارۍ مهم نقاط:
Special Consent ration for Hill Road Alignment
په غرنۍ منطقه کي په مسير ګزارۍ کي بايدلاندی نقطی په نظر کي ونيسو .
دغره کوم طرف چي مستحکم وي همغه طرف ته مسير ګزاري کوو.
په غرنۍ ساحه کي Cutting مشکل دی نو مسيرګزاري داسي پکارده چي Cutting
پکي کم وي .
په غرنۍ علاقه کي Filling مواد قيمته تماميږي نو مسيرګزاري بايدداسي وشي چي د Filling او Cutting اندازه پکي په هر ځای کي کمه وي .
په غرنۍ علاقه کي بايدداسي کوښښ وشي چي ډيره تيزه اترايي او چړايي واقع نشي.
په غرنۍ علاقه کي بايد Drainage ته خاصه توجه وشي او سرک داوبوڅخه وساتل شي .
په غرنۍعلاقه کي دسرک مسيرګزاري په مناسبه ارتفاعت کي وشي ځکه په لوړه ارتفاع کي بياد Drainage ساختمانونه قيمته تماميږي .
دسرک مسير ګزاري بايد داسي وشي چي دLand Sliding په صورت کي سرک محفوظه پاتي شي .
مسيرګزاري بايد داسي وي چي موړونه (Curves) پکي زيات نه وي .
این بار معلومات در باره سرک و همچنان که در هر طبقه سرک کدام تیست ها میشود با شما شریک میسازم
تعریف : سرک عبارت از ساختما نی است که به خا طر سهولت انتقالات مردم ومواد از یک منطقه به منطقه دیگر سا خته میشود و عراده جات و کاروان های حیوانات روی آن حرکت میکنند. تعداد رفت و آمد عراده جات را در یک سرک حجم ترافیک مینامند.
ارزش سرک در یک مملکت مانند ارزش ورید ها در بدن انسان بوده مثلیکه وریدها خون را به تمام بدن انتقال میدهد سرکها نیز انتقالات را در یک مملکت سهل و آسان میسازد.
فن سرکسازی برای اولین بار در روم اختراع گردید و مردم روم در سرکسازی مهارت خاص داشته اند وقتیکه عراده جات با سرعت زیاد در فصل خشک بالای سرکهای خاکی عبور می نمود گرد و غبار بسیار زیاد بالای سرکهای خاکی تولید میشد و هم در اوقات بارنده گی باعث گل ولای شده ودر انتقالات ترافیک سکتگی رخ میداد پس به مرور زمان مردم در جستجو شد ند تا سرکهای را که سطح سخت و محکم داشته باشند اعمار نمایند که در نتیجه سرکهای قیری (Bituminous Road) وسرکهای کانکریتی (Concrete Road) اختراع شد که امروز وسعت بیشتر یافته است .
تعریفات اساسی Basic Definition :
1 - عرض موثر سرک Carriage Way
قسمتی از سرک که برای عبور و مرور عراده جات پخته کاری میشود بنام Carriage Way یاد میشود .
2 - شانه های سرک Shoulders
در سرکها بدوجناحCarriage Way به اندازه های معین از 1.25 الی 2 مترعرض رمین در نظر گرفته شده است که برای ترمیم عراده جات عوارض دار میباشد بنام شانه های سرک Shoulders یاد میشود شانه های سرک نظر به ارزش سرک به انواع مختلف پخته کاری میگردد ( خشت کاری ، کانکریت ریزی ، شولدر های خامه ) شانه های سرک برای ازدیاد اتکأ جانبی سرک و از تخریب و سائیده شدن در نظر گرفته میشود در ضمن بخاطر رفت وآمد پیاده و بایسکل مناسب میباشد عرض اصغری شولدر ها چهار فت (4ft ) میباشد .
3 – حدود سرک Right of way :
برای مسیر سرک یک قسمت اراضی در نظر گرفته میشود که شامل عرض موثر سرک شانه ها پیاده روها دریناج ها شجرکاریها و زمین اضافی برای انکشاف بعدی سرک شامل آن میباشد .
4 - ظرفیت سرکها : Road Capacity
ظرفیت سرکها عبارت از حد اعظمی ترافیک مجاز در یک ساعت روی یک خط سرک میباشد تعین ظرفیت سرکها طوری محاسبه میگردد که ترافیک بدون کدام سکتگی عبور و مرور نماید. در یک سرک مناسب کوشش میشود تا کمترین محدویت برای دریور در نظر گرفته شود ظرفیت سرکها در تعین عرض سرک تعدا د لین های سرک و شعاع گولایی های سرک تاثیر مستقیم دارد .
5 - میلان سرک : Road Gradient
میلان سرک عبارت از میل طولانی سرک است که مربوط به نوعیت اراضی نوعیت ترافیک و موقعیت سرک میباشد .
اجزایی ساختمانی سرک :
1 - طبقه بستر Soil Sub grade :
2 - طبقه فرعی تحتانی: Sub base Course
3 - طبقه تحتانی : Base Course
4 – پو شش سطح سرک: Wearing Course
١- طبقه بستر Soil Sub grade :
طبقه بستر از خاک طبیعی پرکاری و تپک کاری شده و این طبقه برای طبقه های فوقانی تهداب است و ضخامت طبقات فوقانی نظر به نوعیت و خواص خاک این طبقه تعین میگردد .
در این طبقه تستهای ذیل صورت میگیرد :
1- M D D ( Maximum Dry Density ) Test
2- O M C ( Optimum Moisture Content ) Test
3- C B R ( California Bearing Ratio ) Test
4- P I ( Plastic Index ) = L L (Liquid Limit ) – P L ( Plastic Limit )
5- Grain Size Analysis ( Sieve Analysis )
6- F D D ( Field Dry Density ) Test
2 - طبقه فرعی تحتانی Sub base Course :
در صورت که خاک طبقه بستر ضعیف باشد میتوانیم که از موادخاکی جغل دار در این طبقه استفاده نموده و بعدأ تپک کاری مینمایم .
در این طبقه تست های ذیل اجرا میگردد :
1 – Aggregate Gradation Test
2 - L A (Lose Angles) Test
3 - M DD (Maximum Dry Density ) Test
4 - O M C (Optimum Moisture Content) Test
5 - C B R (California Bearing Ratio) Test
6 - D C P ( ) Test
7 - P I (Plastic Index) = L L (Liquid Limit) – P L (Plastic Limit)
8 - F D D (Field Dry Density) Test
3 – طبقه تحتانی Base Course :
در طبقه تحتانی نیز از مواد جغل دار استفاده میشود البته مواد مذکور باید نظر به مواد طبقه تحتانی فرعی دارای جنسیت خوب و مقاومت بیشتر باشد . تست های ذیل در این طبقه اجرا میگردد:
1 – Aggregate Gradation Test
2 - L A (Lose Angles) Test
3 - M D D (Maximum Dry Density) Test
4 - O M C (Optimum Moisture Content) Test
5 - C B R (California Bearing Ratio) Test
6 - P I (Plastic Index) = L L (Liquid Limit) – P L (Plastic Limit)
7- F D D ( Field Dry Density ) Test
4 - طبقه سطحی Surface Course :
طبقه سطحی نظر به نوعیت سرکها متفاوت است در سرک های سخت ( Rigid Pavement ) طبقه سطحی از کانکریت و در سرک های نرم (Flexible Pavement ) طبقه سطحی از قیر ساخته میشود .
طبقه سطحی یک سطح هموار غیر قابل نفوذ و در مقابل فشار تایر عراده جات مقاومت داشته میباشد . در این طبقه تست های ذیل اجرا میگردد :
1 – Bitumen Test
2 - D.B.S.T Test
3 - Wearing Course Test
4 - Shoulder Test
5 - Concrete Test
تست های که در قیر (Bitumen) اجرا میشود قرار ذیل است :
1 - Pe*******on Test
2 - Softening Point Test
3 - Ductility Test
4 - Flash Point Test
تست های که در Wearing Course اجرا میگردد قرار ذیل است :
1 - Comb Gradation Test
2 - Extraction Test
3 - Stability Test
4 - Flow Test
5 - Field Density Test
تست های که در Shoulder Test اجرا میگردد قرار ذیل است :
1 - Gradations Test
2 - L.A (Lose Angles) Test
تست های که در کانکریت Concrete اجرا میگردد قرار ذیل است :
1 - Aggregate Gradation Test
2 - Compressive Strength Test
3 - Workability Test
4 - Mix Design Test
5 - L.A (Lose Angles) Test
برای تهیه تک کوت در فرش سرک کدام مواد به چه مقدار لازم است؟
اول این که تک کوت عبارت از طبقه است که بین دو طبقه اسفالت استفاده میشود که بین بیډر کورس او ویرینګ کورس استفاده میشود.
مواد که در تک کوت استفاده میشود قیر و تیل خاک میباشد.
مخلوط قیر و تیل خاک نظر به هوا و نوعیت قیر فرق میکند که نوعیت قیر که در افغانستان استفاده میشود فرق میکند.
اول قیر که در ولایت ګرم سیر استفاده میشود قیر 70/60 است.
برای تهیه تک کوت که در ولایت ګرم سیر همرای قیر 70/60 با ٪5 الی ٪10 تیل خاک مخلوط میشود که از ٪10 تیل خاک اضافه مجاز نیست در ولایت ګرم سیر.
دوم قیر که در ولایات سرد سیر استفاده میشود قیر 100/85 است.
برای تهیه تک کوت در ولایات سرد سیر باید همین قیر 100/85 با ٪10 الی ٪15 تیل خاک مخلوط شود.
که فیصدی تیل خاک در ولایت سرد سیر از ٪15 مجاز نیست.
نوت: به هر اندازه که هوا ګرم باشد به همان اندازه فیصدی تیل خاک کم است و به هر اندازه یی که هوا سرد باشد به همان اندازه فیصدی تیل خاک زیاد است.
چند وخت پیش همین سوال که در وزارت فواید عامه سوال شده که Prime coat و Tack coat در کدام طبقه سرک استفاده میشود
که پریم کوت بالای طبقه بیس کورس و زیر طبقه اسفالت استفاده میشود.
و تک کوت بین دوه طبقه اسفالت یعنی بینډر کورس و ویرینګ کورس استفاده میشود.
اجزای هندسي سرک (Geometric Parts of Road):
(به این موضوع در امتحان و انتریو زیاد روبرو میشوید)
به کدام بخشها ، اجزای هندسي سرک ګفته میشود ؟
اجزای هندسی سرک عبارتند از:
1- میل طولاني سرک (Gradient)
2- میل عرضی سرک (Road camber)
3- سوپر ایلویشن (Supper Elevation)
4- ګولایی افقی (Horizontal Curve)
5- ګولایی عمودی (Vertical Curve)
6- ساحه دید (Sight Distance)
7- ساحه توقف (Stopping Distance)
8- عرض مجموعی سرک (Total Width of Road)
9- عرض ساحه قیر شده یا عرض موتر رو (Carriage Way Width)
10- عرض شانه های سرک (Width of Shoulders)
11- حدود سرک (Road Land or Right of Way)
فکتور های دیزاین اجزای هندسی سرک (Design control and criteria for highway):
دیزاین اجزای هندسی سرک تابع فکتورهای اساسی ذیل میباشد:
1- دیزاین سرعت (Design Speed)
2- طرح فزیکی عراده جات (Design Vehicle)
3- نوعیت و موقعیت سرک (Classification of Road Way)
4- توپوګرافی ساحه (Topography)
5- حجم ترافیک در فی ساعت (Design hourly Volume)
6- شرایط محیطی (Environmental Factors)
هدف از کمپکشن خاک چیست ؟
خاک بخاطر پنج اهداف اساسی ذیل کمپکشن و یا تپک کاري میگردد:
1- بخاطر بلند بردن مقاومت برداشت خاک (Bearing Capacity of Soil)
2- جلوگیري از نشست خاک و خطر یخ زده گی
3- تهیه پایداري
4- کم کردن نشست آب (Water Seepage) و همچنان انبساط و انقباض خاک
5- کم کردن نشست خاک
عناصر مهم در کمپکشن و تپک کاري خاک:
1- نوع خاک
2- فیصدي رطوبت خاک
3- سعی و تلاش در کمپکشن مورد ضرورت
معمولآ فرش سرک از سه طبقه باکیفیت های کاملآ متفاوت و متمایز شامل زیراساس، اساس و رویه تشکیل می شود، که بر بستر فرش قرارمی گیرد. خصوصیات و ویژگی های کلی بستر فرش و هریک از طبقه های تشکیل دهنده آن، بشرح زیراست:
بستر -a
Filter layer
کیفیت خاک این بستر، تحمل باربری، حساسیت و آسیب پذیری آن در برابر عوامل جوی، در انتخاب طبقه های فرش تعین کننده است به طورکلی تمام خاک هایی که در طبقه بندی آشتو از1-... تا 7-... تقسیم بندی شده اند، برای مصرف در بستر فرش استفاده می باشد با و جود آن که مصرف خاک های گروه 6- ... و 7-... ، در شرایط خشک از مقاومت کافی برخوردار می باشد ولی در مناطق با اندازه بارندگی زیاد و شرایط اشباع و یخ بندان، به مخصوص برای ترافیک سنگین، مناسب نبوده و بهتراست با اضافه کردن چونه مواد مصرفی را اصلاح و تقویت کرد برای مشخصات حاک بستر، اندازه تراکم نسبی آنها و سایر خصوصیات مربوطه به فصل های بعدی مراجه شود.
زیراساس-b
Sub base
زیراساس sub base معمولآ نخستین طبقه ازطبقه فرش است که بروی بستر فرش قرار می گیرد. مواد زیراساس معمولآ از بستر رودخانه ها، و یا معادن کوهی ( سنگ شکسته ) تهیه می شود و در مورد هایی که ضرورت فنی و اقتصادی ایجاب نماید از تشبیت خاک با قیر، سمنت، چونه و یا افزودنی های شیمایایی بر مواد زیراساس علاوه میشود عملکرد عمومی ساختمان های که در کل سیستم فرش برای ان درنظر گرفته شده باید دارای خصوصیات ذیل نیز باشد.
دانه بندی-c
Grading دانه بندی زیراساس باید طوری باشد که از نفوذ مواد میده دانه خاک بسترفرش به طبقه اساس جلوگیری کند لذا باید دانه بندی منظم و پیوسته ای داشته باشد.
یخ بندان-d
Freezing
در مناطق که امکان نفوذ یخ بندان به زیراساس وجوددارد، تاثیر یخ بندان را به حداقل ممکن برساند و لذا در چنین شرایطی باید از مصالحی انتخاب شود که در برابر یخ بندان حساسیت نداشته باشد.
خاصیت زهکشی-e
Filter specification
از جمع شدن آب آزادناشی از نفوذ آب های سطحی و یا تراوشی در طبقه های فرش جلوگیری کند و لذاباید خاصیت زهکشی مطلوب برای تخلیه سریع آب را داشته باشد. برای مشخصات فنی انواع زیراساس جغل کوهی تثبیت شده با چونه به فصل های بعدی مراجعه گردد.
20-1 اساس:
Base
طبقه اساس، معمولآ بلافاصله در زیر طبقه فرش( رویه)، روی قشر زیر اساس sub base قرار می گیرد. مواد این طبقه می تواند متشکل از سنگ کوهی شکسته ، جغل و مواد رودخانهامواد شکسته ،مواد کوره های آهن گدازی ویا ماکادام باشد. در شرایطی که ضرورت های فنی و اقتصادی ایجاب نماید مواد اساس را می توان از تثبیت مواد طبیعی و یا شکسته با قیر، یا سمنت و یا چونه تحت عنوان اساس قیری، اساس چونه ئی تهیه کرد.
در شرایط استفاده از جغل شکسته رودخانه ای و یا کوهی بثبیت نشده، مواد مصرفی علاوه بر عملکرد عمومی ساختمان که در سیستم فرش دارد باید دارای خصوصیاتی یخ بندی زاکشی باشد جزیات مشخصات فنی انواع اساس رود خانه ای کوهی، ما کادامی و قیری به فصل های بعدی توضیح کردیده .
21-1 فرش:
Cover
طبقه فرش به عنوان مقاوم ترین و بادوام ترین و مرغوب ترین مواد طبقه فرش عمل می کند. در سرک های با ترافیک زیاد و سنگین، قشرفرش از مواد قیری و یا سمنتی ساخته می شود. این فرش ها، در اثر بارگذاری تغیر شکل داده و در آنها تنش های کششی و فشاری افقی بو جودمی آید ( شکل 16-1 ) هرگاه ، شدت تنش های کششی افقی در طبقه رویه از مقاومت کششی آن بیشتر شود، رویه درز می خوردکه این درز به تدریج گسترش یافته و موجب آسیب دیدگی هایی می شود که در نهایت از عمر مفید آن به شدت می کاهد. بنابراین جنس و ضخامت طبقه های قیری و یا سمنتی قشر رویه طوری انتخاب می شود که در برابر تنش های کششی افقی بوجود آمده در آنها مقاومت نماید و درز نخورد. قشر رویه در ترافیک سنگین و خیلی سنگین با اسفالت بتن و یا سمنت بتن و در سرک های با ترافیک کم و سبک از آسفالت سطحی و یا فرش جغلی ساخته میشود.
قشر رویه علاوه بر عملکرد مخصوص ای که در ساختمان فرش برای آن منظور شده است دارای خصوصیات کلی ذیل میباشد
a- مقاومت سایشی
Resistance of rubbing
در برابر اثر تخریبی طیر وسایل نقلیه مقاومت سایشی کافی داشته باشد.
b- سطح تکمیل شده
Completed surface
سطح صاف و هموار داشته باشد و ترافیک حرکت راحت، سریع و ایمن را تاًمین کند و در عین حال ازمقاومت لغزشی کافی برخوردار میباشد
c- نفوذ پذیری:
Penetrable
برای کاهش نفوذ آب های سطحی به طبقه های فرش، مقاومت نفوذ کافی داشته باشد.
d- مقاومت:
Resistance
در مقابل هرگونه تغییرات بیش از اندازه ناشی از تاًثیر عوامل جوی و اقلیمی و تغییرات حرارت محیط که به شکل نرم شدن، فتیله شدن، درزکردن و آسیب دیدگی های دیگر ظاهر می شود، از مقاومت و دوام لازم برخوردار باشد.
قشر رویه در این جا بر حسب آن که ترافیک سبک، متوسط، سنگین باشد فقط به رویه های مختلف خاکی، جغلی ، سنگی، آسفالتی، شامل آسفالت سطحی، آسفالت سرد، آسفالت گرم و اسفالت بتن محدود میشود.
22-1 عامل های موثر در طرح و یزاین فرش سرک:
Effective factors in road cover design
درساختمان فرش ها معمولاً عامل ها و تغییرهای زیادی قرار دارند. هر یک از این عامل ها و تغیرها در طرح و دیزاین فرش و در طول یک سرک مقدار ثابتی نبوده و حتی در مواقع مختلف سال نیز متفاوت است. بعنوان مثال حجم مواد مصرفی در سرک سازی بسیار زیاد و قابل توجه است و لذا از نظر اقتصادی حمل این مواد در مسافت های زیاد مقرون به صرفه نبوده و موجب میشود که در کیفیت و بهتر سازی محدودیت هایی ایجاد شود که توجه مهندس دیزاینر به آن اهمیت خاصی دارد.
عوامل موثر در طرح و دیزاین فرش را می توان به هفت گروه ذیل تقسیم کرد:
a. خصوصیت های مواد بستر فرش:
Specification of filter covers materials
شامل نوع طبقه بندی، مقاومت آن برحسب سی بی آرCBR ، قابلیت نفوذ پذیری و آب گذرانی، حساسیت در برابر تغییر حجم و یخ بندا نشست و تحکیم، و شاخص تراکم نسبی می باشد.
b. خصوصیت های طبقه های فرش سرک:
Road levelization specifications
شامل جنس، کیفیت، مقاومت فشاری و کششی، دوام، نفوذپذیری، زهکشی، پایداری دوره های یخ بندان-ذوب می باشد.
c. شرایط جوی:
Climate conditions
شامل رطوبت، یخ بندان، حرارت محیط و تغییرات آن است.
d. شرایط جغرافیایی:
Geographical conditions
شامل میل های تند طولی مسیر می باشد که، ( معمولاً موجب تغییر شکل قشر رویه می گردد).
e. حجم ترافیک:
Traffic volume
شامل نوع، وزن و تعداد وسیله نقلیه عبوری می باشد.
f. طول عمر فرش سرک:
Life of road pavement
مدت زمان مورد نظر بر حسب سال (معمولاًبیست سال) است.
g. مصارف طرح ودیزاین:
Design expenses
شامل مصرف های مراحل ساختمان ، بهره برداری و نگهداری است.
23-1 انواع ساختمان فرش سرک:
Types of pavement structure
فرش ها، از نظر نوع مواد مصرفی در قشر شامل پوشش نوع بتن، آسفالت و یا مختلط (بتن و آسفالت) می باشد. چگونگی توزیع تنش در فرش ها به سه دسته تقسیم می شود..
a- فرش های سخت یا بیتونی:
Concrete covers
در این فرش، رویه سرک با بتن ساخته می شود. طبقه بتنی، در شرایطی که مواد بستر فرش از کیفیت مقاومتی مطلوبی برخوردار بوده و ترافیک، سنگین و یا خیلی سنگین نباشد، می تواند روی طبقه زیراساس و درغیر آن صورت برروی طبقه و اساس قرار داده شود.
فرش بتنی، مقاومت فشاری و کششی زیاد دارد و بار ترافیک را، بدون تغییر شکل زیاد صفحه بتنی، در سطح گسترده تری به خاک بستر منتقل میسازد. فرش بتنی ، به مرور زمان تغییر شکل میدهد و در زیر آن تنش کششی بتن زیادتر باشد، بتن می شکند ودرزمیکند.
در فرش های سخت، مقاومت و کیفیت طبقه بتنی عامل تعیین کننده توان بارپذیری رویه است و تغییرات مقاومت خاک بستر، نقش کمتری دارد. شکل 18-1 الف تیپ عرضی فرش سخت را نشان می دهد.
b- فرش انعطاف پذیر یا آسفالتی:
Asphalt pavement
فرش آسفالتی، مقاومت برشی مناسبی دارد ولی مقاومت کششی آن بسیار کم است. بارهای وارده بر فرش آسفالتی در سطح نسبتاً کوچکتر و باگستردگی کمتر نسبت به فرش بتی به سطح بستر منتقل می شود. در فرش آسفالتی، معمولآ از سه نوع مواد متمایز ذیل اساس ، اساس و آسفالت استفاده می شود مقاومت و کیفیت مواد بستر در پایداری فرش آسفالتی ، نقش تعین کننده را دارد.
فرش آسفالت نیز یکی ازانواع فرش های انعطاف پذیراست که در آن فقط از طبقه های اسفالتی که مستقیمآ روی سطح بستر فرش ویا خاک بستر تقویت شده قرار می گیرد، استفاده می شود. در این نوع فرش ، مواد ذیل اساس و یا اساس کاربردی
معلومات کلی درباره سرک:
معمولآ فرش سرک از سه طبقه باکیفیت های کاملآ متفاوت و متمایز شامل زیراساس، اساس و رویه تشکیل می شود، که بر بستر فرش قرارمی گیرد. خصوصیات و ویژگی های کلی بستر فرش و هریک از طبقه های تشکیل دهنده آن، بشرح زیراست:
بستر -Filter layer
کیفیت خاک این بستر، تحمل باربری، حساسیت و آسیب پذیری آن در برابر عوامل جوی، در انتخاب طبقه های فرش تعین کننده است به طورکلی تمام خاک هایی که در طبقه بندی آشتو از1-... تا 7-... تقسیم بندی شده اند، برای مصرف در بستر فرش استفاده می باشد با و جود آن که مصرف خاک های گروه 6- ... و 7-... ، در شرایط خشک از مقاومت کافی برخوردار می باشد ولی در مناطق با اندازه بارندگی زیاد و شرایط اشباع و یخ بندان، به مخصوص برای ترافیک سنگین، مناسب نبوده و بهتراست با اضافه کردن چونه مواد مصرفی را اصلاح و تقویت کرد برای مشخصات حاک بستر، اندازه تراکم نسبی آنها و سایر خصوصیات مربوطه به فصل های بعدی مراجه شود.
زیراساس- Sub base
زیراساس sub base معمولآ نخستین طبقه ازطبقه فرش است که بروی بستر فرش قرار می گیرد. مواد زیراساس معمولآ از بستر رودخانه ها، و یا معادن کوهی ( سنگ شکسته ) تهیه می شود و در مورد هایی که ضرورت فنی و اقتصادی ایجاب نماید از تشبیت خاک با قیر، سمنت، چونه و یا افزودنی های شیمایایی بر مواد زیراساس علاوه میشود عملکرد عمومی ساختمان های که در کل سیستم فرش برای ان درنظر گرفته شده باید دارای خصوصیات ذیل نیز باشد.
دانه بندی -Grading
دانه بندی زیراساس باید طوری باشد که از نفوذ مواد میده دانه خاک بسترفرش به طبقه اساس جلوگیری کند لذا باید دانه بندی منظم و پیوسته ای داشته باشد.
یخ بندان- Freezing
در مناطق که امکان نفوذ یخ بندان به زیراساس وجوددارد، تاثیر یخ بندان را به حداقل ممکن برساند و لذا در چنین شرایطی باید از مصالحی انتخاب شود که در برابر یخ بندان حساسیت نداشته باشد.
خاصیت زهکشی-Filter specification
از جمع شدن آب آزادناشی از نفوذ آب های سطحی و یا تراوشی در طبقه های فرش جلوگیری کند و لذاباید خاصیت زهکشی مطلوب برای تخلیه سریع آب را داشته باشد. برای مشخصات فنی انواع زیراساس جغل کوهی تثبیت شده با چونه به فصل های بعدی مراجعه گردد.
اساس: Base
طبقه اساس، معمولآ بلافاصله در زیر طبقه فرش( رویه)، روی قشر زیر اساس sub base قرار می گیرد. مواد این طبقه می تواند متشکل از سنگ کوهی شکسته ، جغل و مواد رودخانهامواد شکسته ،مواد کوره های آهن گدازی ویا ماکادام باشد. در شرایطی که ضرورت های فنی و اقتصادی ایجاب نماید مواد اساس را می توان از تثبیت مواد طبیعی و یا شکسته با قیر، یا سمنت و یا چونه تحت عنوان اساس قیری، اساس چونه ئی تهیه کرد.
در شرایط استفاده از جغل شکسته رودخانه ای و یا کوهی بثبیت نشده، مواد مصرفی علاوه بر عملکرد عمومی ساختمان که در سیستم فرش دارد باید دارای خصوصیاتی یخ بندی زاکشی باشد جزیات مشخصات فنی انواع اساس رود خانه ای کوهی، ما کادامی و قیری به فصل های بعدی توضیح کردیده .
فرش: Cover
طبقه فرش به عنوان مقاوم ترین و بادوام ترین و مرغوب ترین مواد طبقه فرش عمل می کند. در سرک های با ترافیک زیاد و سنگین، قشرفرش از مواد قیری و یا سمنتی ساخته می شود. این فرش ها، در اثر بارگذاری تغیر شکل داده و در آنها تنش های کششی و فشاری افقی بو جودمی آید ( شکل 16-1 ) هرگاه ، شدت تنش های کششی افقی در طبقه رویه از مقاومت کششی آن بیشتر شود، رویه درز می خوردکه این درز به تدریج گسترش یافته و موجب آسیب دیدگی هایی می شود که در نهایت از عمر مفید آن به شدت می کاهد. بنابراین جنس و ضخامت طبقه های قیری و یا سمنتی قشر رویه طوری انتخاب می شود که در برابر تنش های کششی افقی بوجود آمده در آنها مقاومت نماید و درز نخورد. قشر رویه در ترافیک سنگین و خیلی سنگین با اسفالت بتن و یا سمنت بتن و در سرک های با ترافیک کم و سبک از آسفالت سطحی و یا فرش جغلی ساخته میشود.
قشر رویه علاوه بر عملکرد مخصوص ای که در ساختمان فرش برای آن منظور شده است دارای خصوصیات کلی ذیل میباشد.
الف - مقاومت سایشی
در برابر اثر تخریبی طیر وسایل نقلیه مقاومت سایشی کافی داشته باشد.
ب- سطح تکمیل شده
سطح صاف و هموار داشته باشد و ترافیک حرکت راحت، سریع و ایمن را تاًمین کند و در عین حال ازمقاومت لغزشی کافی برخوردار باشد.
ج- نفوذ پذیری:Penetrable
برای کاهش نفوذ آب های سطحی به طبقه های فرش، مقاومت نفوذ کافی داشته باشد.
د- مقاومت:Resistance
در مقابل هرگونه تغییرات بیش از اندازه ناشی از تاًثیر عوامل جوی و اقلیمی و تغییرات حرارت محیط که به شکل نرم شدن، فتیله شدن، درزکردن و آسیب دیدگی های دیگر ظاهر می شود، از مقاومت و دوام لازم برخوردار باشد.
قشر رویه در این جا بر حسب آن که ترافیک سبک، متوسط، سنگین باشد فقط به رویه های مختلف خاکی، جغلی ، سنگی، آسفالتی، شامل آسفالت سطحی، آسفالت سرد، آسفالت گرم و اسفالت بتن محدود میشود.
عامل های موثر در طرح و یزاین فرش سرک: Effective factors in road cover design
درساختمان فرش ها معمولاً عامل ها و تغییرهای زیادی قرار دارند. هر یک از این عامل ها و تغیرها در طرح و دیزاین فرش و در طول یک سرک مقدار ثابتی نبوده و حتی در مواقع مختلف سال نیز متفاوت است. بعنوان مثال حجم مواد مصرفی در سرک سازی بسیار زیاد و قابل توجه است و لذا از نظر اقتصادی حمل این مواد در مسافت های زیاد مقرون به صرفه نبوده و موجب میشود که در کیفیت و بهتر سازی محدودیت هایی ایجاد شود که توجه مهندس دیزاینر به آن اهمیت خاصی دارد.
عوامل موثر در طرح و دیزاین فرش را می توان به هفت گروه ذیل تقسیم کرد:
الف-خصوصیت های مواد بستر فرش: Specification of filter covers materials
شامل نوع طبقه بندی، مقاومت آن برحسب سی بی آرCBR ، قابلیت نفوذ پذیری و آب گذرانی، حساسیت در برابر تغییر حجم و یخ بندا نشست و تحکیم، و شاخص تراکم نسبی می باشد.
ب- خصوصیت های طبقه های فرش سرک: Road levelization specifications
شامل جنس، کیفیت، مقاومت فشاری و کششی، دوام، نفوذپذیری، زهکشی، پایداری دوره های یخ بندان-ذوب می باشد.
ج- شرایط جوی:Climate conditions
شامل رطوبت، یخ بندان، حرارت محیط و تغییرات آن است.
د- شرایط جغرافیایی:Geographical conditions
شامل میل های تند طولی مسیر می باشد که، ( معمولاً موجب تغییر شکل قشر رویه می گردد).
د- حجم ترافیک:Traffic volume
شامل نوع، وزن و تعداد وسیله نقلیه عبوری می باشد.
ه- طول عمر فرش سرک:Life of road pavement
مدت زمان مورد نظر بر حسب سال (معمولاًبیست سال) است.
مصارف طرح ودیزاین: Design expenses
شامل مصرف های مراحل ساختمان ، بهره برداری و نگهداری است.
انواع ساختمان فرش سرک: Types of pavement structure.
فرش ها، از نظر نوع مواد مصرفی در قشر شامل پوشش نوع بتن، آسفالت و یا مختلط (بتن و آسفالت) می باشد. چگونگی توزیع تنش در فرش ها به سه دسته تقسیم می شود..
الف- فرش های سخت یا بیتونی:Concrete covers
در این فرش، رویه سرک با بتن ساخته می شود. طبقه بتنی، در شرایطی که مواد بستر فرش از کیفیت مقاومتی مطلوبی برخوردار بوده و ترافیک، سنگین و یا خیلی سنگین نباشد، می تواند روی طبقه زیراساس و درغیر آن صورت برروی طبقه و اساس قرار داده شود.
فرش بتنی، مقاومت فشاری و کششی زیاد دارد و بار ترافیک را، بدون تغییر شکل زیاد صفحه بتنی، در سطح گسترده تری به خاک بستر منتقل میسازد. فرش بتنی ، به مرور زمان تغییر شکل میدهد و در زیر آن تنش کششی بتن زیادتر باشد، بتن می شکند ودرزمیکند.
در فرش های سخت، مقاومت و کیفیت طبقه بتنی عامل تعیین کننده توان بارپذیری رویه است و تغییرات مقاومت خاک بستر، نقش کمتری دارد.
ب- فرش انعطاف پذیر یا آسفالتی: Asphalt pavement
فرش آسفالتی، مقاومت برشی مناسبی دارد ولی مقاومت کششی آن بسیار کم است. بارهای وارده بر فرش آسفالتی در سطح نسبتاً کوچکتر و باگستردگی کمتر نسبت به فرش بتی به سطح بستر منتقل می شود. در فرش آسفالتی، معمولآ از سه نوع مواد متمایز ذیل اساس ، اساس و آسفالت استفاده می شود مقاومت و کیفیت مواد بستر در پایداری فرش آسفالتی ، نقش تعین کننده را دارد.
فرش آسفالت نیز یکی ازانواع فرش های انعطاف پذیراست که در آن فقط از طبقه های اسفالتی که مستقیمآ روی سطح بستر فرش ویا خاک بستر تقویت شده قرار می گیرد، استفاده می شود. در این نوع فرش ، مواد ذیل اساس و یا اساس کاربردی ندارد..
ج- فرش های مختلط:Mixed pavement
فرش هایی که متشکل از دو نوع فرش سخت و قابل انعطاف باشد، فرش های مختلط نامیده می شود. به عنوان مثال ، در فرش میدان هوائی ها که با فرش سخت و بتی طرح و دیزاین می شود، طبقه بتی را معمولآ بر روی طبقه از آسفالت
( معمولآ اساس قیری ) قرار می دهند و یا این که رویه های سخت و یا قابل انعطاف موجود در سرک ها و میدان هوائی ها را به هنگام تقویت، بر حسب ضروت و با توجه به شرایط خاص طرح و دیزاین نموده به ترتیب با رویه قابل انعطاف و یا سخت ، روکش می نمایند. در واقع در فرش های مختلط ، اجزای فرش از لا یه های مختلف غیر آسفالتی، اسفلتی و بتی تشکیل می شود.
بسترفرش، زیر اساس و اساس: FILTER LIEAR، SUB BASE AND BASE
محتویات: Contents
بستر فرش سرک سطح اخرین طبقه متراکم شده پرکاریها وکندنکاریها است این بستر طبق مشخصات وشرایط ذیل آماده شده و اولین طبقه فرش سرک روی آن قرار میگیرد. بستر فرش سرک که نهایتاً تهداب فرش سرک محسوب میشود، کلیه بارهای وارده فرش سرک و وسائیل نقلیه را تحمل میکند.
بستر سرک در پرکاریها کندن کاری و یا قطع وکندن کاری ساحات سنگی بطریق ذیل آماده میشود.
ساختمان بستر فرش در پرکاریها: Filter layer surface structure in fillings
برای آماده سازی بستر فرش سرک در پرکاریها بهتر است حداقل دو طبقه نهائی پرکاری سرک که هر طبقه به ضخامت 15 سانتی متر می باشد از خاکهای مرغوب و مطلوب، که حتی المقدور در طبقات 1-A تا 4-A از طبقه بندی خاک ها قرار گرفته اند. انتخاب و درتمام عرض سرک هموارکاری نموده و پس از آن آبپاشی و میل های آن تنظیم و طبق مشخصات تپک کاری صورت گرفته و آماده شود.
ساختمان بستر فرش در کندن کاری: Filter layer surface structure in cutting
سطح کف کندن کاریهایکه به اساس مشخصات قطع عرضی کندن کاری میشود ممکن است مطابق یکی ازین سه حالت باشد:
الف- کندن کاری های خاکی:Dusty cutting
درین گونه کندن کاری ها، چنان که کف کندن کاری از نوع مواد طبقه بندی خاک A-1 تاA-4 باشد با قلبه کردن هموارکاری و آبپاشی و تپک کاری بستر قرش سرک اماده می شود. در غیر اینصورت ، اقدام به تعویض مواد مذکور گردیده به ضخامت 30 سانتی متر خاک آن کندن کاری و دور گردیده و بعوض ان دو طبقه که هر طبقه آن 15 سانتی متر باشد از مواد مطلوب دوباره پر کاری تپک کاری و آبپاشی می شود طوریکه سطح بستر فرش سرک دارای کیفیت و مقاومت لازم طبق مشخصات شود.
ب- کندن کاری مواد سنگی در مناطق کوهی: Stone material cutting in mountainous areas
دری کندن کاری های مناطق کوهی یا قسمت های سنگی معمولا ً کف کندن کاریها دارای مقاومت کافی میباشد، لیکن به دلیل نا هموارکاری و غیر قابل نفوذ بودن سنگ ،بستر سرک با یک طبقه پرکاری از مواد منتخب یا مطلوب به ضخامت 15 سانتی و در کندن کاریهای سنگی نا مرغوب و یا نامطلوب مانند سنگ چونه دو طبقه پرکاری که ضخامت هر طبقه 15 سانتی متر باشد بستر فرش سرک آماده می شود.
بنابرین در کندن کاریهای سنگی کف کندن کاری ها حد اقل به اندازه 15 سانتی متر اضافه از ارقام تعین شده برای تهداب فرش کندن کاری صورت بگیرد و بعداً با مواد مطلوب پرکاری ابپاشی و تپک کاری شود تا یک نواختی سطح و مقاومت لازم برای سطح بستر فرش سرک حاصل گردد.
ج- در سرک های موجود: In existing roads
چنانجه فرش سرک جدید،بروی سطح فرش سرک موجود قرارگیرد به شرح ذیل ،اجرات میگردد:
1- سرک های جغلی یا خاکی: Groveled or dusty roads
چنانچه سطح سرک موجود جغلی یا خاکی باشد این سطح تا عمق 15 سانتی متر قلبه می شود اگر مواد سرک موجود، مطلوب باشد ابپاشی و هموارکاری کاری گردیده مجدداً طبق مشخصات تپک کاری می شود تا مقاومت لازم حاصل شود اگر مواد سرک مساعد و مطابق طبقه بندی A-1 و A-4نباشد.
مواد جدید مساعدبه اندازه کافی روی سطح قلبه شده اضاقه شده و با مواد موجود مخلوط وسپس آبپاشی ،هموارکاری وتپک کاری، رول کاری شده تاسطح مورد نظر با مقاومت کافی حاصل گردد.
2-سرک های اسفالتی: Asphalt roads
اگر سرک های موجود اسفلتی باشد و برسی های انجام شده نشان دهد که اسفلت موجود قابل استفاده دوباره نیست اسفلت های موجود باید بکلی برداشته شده و سطح آن دوباره قلبه شده و آبپاشی تپک کاری و هموارکاری کاری گردد.تا سطح مورد نظر با مقاومت کافی حاصل گردد.
3- استفاده از خاک نا مناسب و سست: Using from surrender soils
در محل های که خاک مناسب، جهت مصرف در دو طبقه نهائی برای آماده نمودن بستر فرش سرک در دسترس نباشد ، میتوان از ترکیب خاک با چونه ویا ترکیبات کیمیا وی استفاده کرد روی پر کاری هایا کف کندن کاری ها به ضخامت هر طبقه 15 سانتی متر ، به اساس بزرگ دانه یا میده دانه بوده مواد خاک و طبق جدول (1-2) استفاده میشود. خاک انداخته شده تپک کاری و به اساس طریقه اشتو اصلاح شده.T- 180 اندازه گیری میشود .
درسرک های فرعی درجه دو به جای دو طبقه 15 سانتی متری ، می توان از یک طبقه به ضخامت 20 سانی متر استفاده کرد.
تراکم طبقه های مذکور بایستی با مناسب ترین رطوبت انجام شود (حدود نو سان رطوبت %2 ± نسبت به رطوبت مساعد می باشد)
جدول ذیل تراکم دو طبقه پرکاری در بستر فرش سرک
اندازه تراکم طبقه ها
نوع سرکTypes of road
خاکA4
A3تا A1خاک
95
100
سرک های درجه( 1 )یا شهراها
Regnal high way
95
100
سرک های اساسی درجه دوم
National high way
90
95
سرک های فرعی درحه سوم
وسرک های فرعی درجه چهارم
Provincial road/district road
تعین مقاومت خاک بستر فرش سرک : Determination of filter pavement resistance
مقاومت خاک معمولاً باضریب برجهندگی ،به اساس کیلوگرام به سانتی متر مربع و یا CBR ،تعین می شود.
دراین جا معیار مقاومت و یا تحمل باربری خاک بر اساس CBR میباشد که طبق D-A-S-TM 1883 ویا
طریقه آشتو T 193 با تراکم لابراتوار T 180 به طریقه D تعین می شود . C B R خاک بستر قرش بدوطریقه خشک و تر تعین شده در آب انداره گیری و کمترین انداره آن برای تراکم مورد نظر ملاک محاسبات ساختمان فرش می باشد ( C B R تر شده، در مورد های بسیار نادر ،کمتر از C B R خشک است).
تعین محل نمونه گیری برای آزمایش ((C B R :
Determination of sampling place for CBR examination
محل نمونه گیر به طور اتفاقی تعین میگردد این محل ها در نقاط چپ محور،حوالی محور ، راست محور به فواصل نامشخص در عرض و طول سرک تعین میگردد. معمولاً نقاطی که از نظر مقاومت متقاوت به نظر می رسد نیز برای انجام آزمایش به نقاط مزکور اضافه می شود . نمونه ها بهتر است نشان دهنده حد اقل 60 سانتی متر از ضخامت طبقه زیربستر فرش باشد.
قطعه یا قسمت طرح دیزاین و تعداد آزمایش (CBR):
Part of design and number of CBR examination
قطه قسمت طرح و دیزاین ، قسمتی از طول سرک است که تقریباً دارای شرایط مشابهی از نظرجنس خاک – وضیعت منطقه ، اوضاع جوی، اندازه منطقه و شدت ترافیک بوده و تغیرات فاحشیی ندارد و در این قطه بسته به شرایط و نوع و اهمیت سرک فواصل نمونه گیری معمولاً بین 500 تا 2000 متر ، با توجه به محل های مذکوز قرار بند قبل ،تعین میشود. درشرایط ااستثنائی فواصل نمونه گیری می تواند از ارقام مذکور کمتر ویا بیشتر باشد.
تعین C B R طرح و دیزاین قسمت مورد نظر:
CBR determination design of considered part
در هر قطعه و یا قسمت طرح و دیزاین ، از بین اعداد مختلف قیمت بدست آمده برای C B R عدی به عنوان C B R طرح و دیزاین انتخاب می شود. انتخاب این قیمت به اندازه تعداد ترافیک سرک بستگی دارد. قیمت C B R طرح و دیزاین عدی است که بسته به اندازه ترافیک سبک، متوسط، سنگین و به ترتیب 65-80 و90 در صد تعداد C B R های انجام شده در قطه طرح و دیزاین ، را شامل می شود اندازه ترافیک ، بر اساس تعداد محور ساده نوع استاندارد ، تعین و به ESAL نشان داده میشود ،
طریق انتخاب :(CBR): Method of CBR selection
برای تعین C B R به تربیب ذیل اجرات میگردد.
الف- پس از انکه نتایج C B R دریک قطعه قسمت طرح ودیزاین اعلام گردید انهارا به تربیب از کوچک به بزرگتر در ستون اول مر تب می سازیم .
ب- در ستون دوم تعداد نتایج آزمایش های مساوی و یا بزرکتر نوشته می شود.
ج- درستون سوم ، فیصدی تعداد آزمایش های مساوی و یا بزرگتر نوشته می شود . پس از تنظیم جدول مذکور ، بطریق ذیل تمامی آن ترسیم میگردد .
در محور افقی ، فیصدی C B R های مندرج در ستون اول مذکور و در محور قایم ، فیصدی های مساوی ویا بیشتر تعداد آزمایش های انجام شده مندرج در ستون سوم جدول مذکور با نقطه نشان داده میشود. از اتصال این نقاط با یکدیگر، معمولاً منحنی شبیه به حرف S حاصل میگردد.
از روی منحنی مذکور به توجه به فیصدی های 65 و 80 و 90 مندرج در جدول 2-2 مقدار قیمت C B R طرح ودیزاین برای ترافیک مورد نظر ، قرائت میگردد.
کنترول سطح بستر سرک: Control of road filter surface
1- سطح آماده شده بستر فرش سرک باید با میل های طولی و عرضی نقشه های کاری مطابقت داشته باشد .
2- ارقام اندازهات بستر فرش بعد از ختم کار نباید زیادتر از 20 ملی متر تفاوت داشته باشد.
3- هر گاه یک چوب گز 4 متره بروی سطح قرار داده شود نا همواری آن نباید از 15 ملی متر تجاوز نماید.
زیراساس :Sub Base
زیر اساس یا Sub Base اولین طبقه فرش سرک است ک بروی بسترفرش سرک قرار می گیرد این طبقه با مشخصات و ضخامت معین ، در تمام بستر فرش سرک هموارکاری و تپک کاری می شود.
عکس العمل واجرات زیر اساس یا Sub base در فرش سرک : Reaction of sub base in pavement
عکس العمل زیر اساس یا Sub base بطور خلاصه طورذیل تشریح می گردد.
الف- تعدیل فشارهای وارده بالای زیر اساس : Adjustment of stress on sub base
فشار های وارده از طبقه های بالائی زیر اساس یا Sub base بوسیله این طبقات تعدیل وبه سطح بستر فرش وارد می گردد طوریکه تنش مجازوارده سبب نشست یا تغییر شکل غیر مجاز ان نشود. باتغییر ضخامت زیر اساس یا Sabes میتواند فشار وارده به سطح بستر فرش سرک را تنظیم کرد.
ج- تقلیل ضخامت طبقه اساس : Base layer thickness diminution
بر اساس محاسبات فرش وبستر به شرایط اقلیمی منطقه و توضیع مساوی جغل ریگ و خاک میتوان در حد مجاز، به طوریکه ضخامت های مجاز طبقات بالائی زیر اساس تامین شده باشد، مقدار از ضخامت طبقه اساس را با ضریب مشخص ، تبدیل به طبقه زیر اساس نمود .
د- یخ گرفتگی :Freezing
با افزایش ضخامت زیر اساس ، که مواد آن در برابر یخبندان حساسیت نداشته باشد میتوان عمق طبقه مقاوم در مقابل یخ گرفتگی را کاهش داد .
انواع ساختمان زیر اساس :Sub Base structure types
انواع ساختمان زیر اساس قرار ذیل است .
الف- ساختمان زیر اساس باجغل و مواد دریائی : Bus base structure with grovel and river material
زیر اساس معمولاً از جغل و مواد بستر رود خانه ها تپه های جغلی وریگی ی وغیره مواد زیر زمینی ساخته میشود .
اگر این مواد دانه های کلانتر از حد مشخصات داشته باشد آنرا توسط غربال های مکانیکی غر بال نموده و دانه بندی مناسب برای مصرف در طبقه قشر اساس تامین نمود.
ب-ساختمان زیر اساس از سنگ های شکسته کوهی یا سنگ های شکسته دریائی:
Sub base structure from mountainous or river broken stones
سنگ های استخراج شده از معادن سنک و یا سنگ های دریائی رامیتوان با سنگ شکن شکسته و پس از مخلوط کردن باسائر مواد ، در طبقه زیر اساس بکار برده میشود.
ج- ساختمان زیر اساس از مخلوط مواد تهیه شده:
Sub base structure from mixed prepared materials
در محل های که مخلوط جغل وریک دریائی و یا سنگ های شکسته کوهی طبق مشخصات در دسترس نباشد وهمچنان در زمین های سست و لجنی میتوان با اضافه کردن مواد مانند سمنت و چونه و حتی قیر انهارا پایدار کرد . در زمین هایکه دارای مواد شیمیائی بوده و روی سمنت اثر مخرب دارد و در جاهایی که احتمال رشد و نموی گیاهان موجود است ، از زیر اساس چونه ئی در پایه داری نمودن سرک ها و شاهراها وپایه داری میدان های هوائی مسیر های خط آهن ویا پارکنگ ها استفاده کرد .
مشخصات تخنیکی و فنی زیر اساس با در نظر داشت استعمال مواد مورد ضرورت:
Technical specification of sub base with consideration of using the needy materials
جنس و ترکیب مواد مواد زیراساس از جغل ومواد طبیعی ویا سنگ شکسته باید داری مشخصات ذیل باشد .
الف-دانه بندی مواد زیر اساس با توجه به شرایط محلی باید با یکی از دانه بندی های I تا VII مندرج جدول 5-2 مطابقت داشته باشد.
b – سب بیس بصورت عموم از مواد محلی اقتصادی که دارای CBR>20 باشد و پلاستیک آن (PI) در موادیکه از غربال mm4250رد میشود درجه آن نباید از 6 بزرگتر شود. در صورت که مواد محلی مورد ضرورت ضعیف باشد به منظور تقویه آن سمنت و یا چونه باید علاوه گردد خاک مورد استعمال باید قناعت بخش باشد
ساختمان زیر اساس از مخلوط چونه ئی: Structure of sub base form mixed of local materials and lime
زیر اساس چونه ئی از مخلوط مواد محل ویا خاک اورده شده با چونه وآب به مقدار معین حاصل میشود افزودن چونه باخاک ویا مواد بستر فرش سرک به منظور تعین خواص قزیکی آن انجام میگرد.
این عمل موجب افزایش قابلیت باربری یا افزایش مقاومت خاک کاهش حدروانی و دامنه خمیری خاک های رس دارمی شود مخلوط چونه سبب تقلیل تغییر حجم خاک آفزایش تراکم ذرات خاک رس افزایش دوام آن در برابر تکرار دوره های یخ گیری ذوب یخ و بلاخره تغیر در طبقه بندی خاک میگردد. این تغییرات به علت تر کیب دوغ آب چونه و تشکیل سیلیکاتی و الو مینات کلسیوم است که سبب چسپندگی دانه های خاک به یک دیگر میشود افزایش مقاومت خاک و چونه تدریجی بوده و با توجه به شرایط جویی مدت زمانی به طول می انجامد و به همین مناسبت استفاده از زیر اساس چونه ئی در مناطق گرم نتجه مطلوب تر میدهد فیصدی چونه مصرفی با طریقه ها و ازمایش های ذیل تعین میشود .
الف- طریقه آزمایش اشتو: Ashtto examination method
درین طریقه خاک اماده شده برای مخلوط را دانه بندی نموده و دامنه خمیری آن را تعین می کند سپس با توجه با فیصدی مواد رد شده از غر بال شماره 40 و اندازه دامنه خمیری بدست امده از شکل (2-2) فیصدی چونه نیز نسبت وزن خشک مواد بدست می آید.
مثال :
اگر فیصدی مواد رد شده از غربال شماره 40 برابر 55 فیصد و دامنه خمیری 40 باشد از نقطه مربوطه به %55 خطی افقی ترسیم میکنند تا منحنی ترسیم شده برای دامنه خمیری 40 را در نقطه (a) قطع کند از نقطه A خط قایم (V) را رسم میکنم سپس فیصدی اندازه چونه را در حد فاصل منحنی های 5،4 حدود 4،25 فیصد میخوانیم .
آزمایش آشتوبرای تعین فیصدی چونه
ب- طریقه استقاده از آزمایش C B R( آشتو 220) در این طریقه ابتدا خاک را با چونه خوب مخلوط کرده طوریکه رنگ آن یکنواخت شود. سپس به مقدار مناسب ، آب اضافه نموده و خوب مخلوط میکنند مخلوط حاصل را تحت آزمایش C B R قرار میدهند این عمل با فیصدی های مختلف چونه تکرار شده و منحنی تغیر های C B R را به اساس فیصدی چونه ترسیم میکنند.
از روی منحنی بدست آمده فیصدی چونه مربوطه C B R مورد نظر تعین می شود . حد اقل C B R قابل قبول برای طبقه خاک تثبیت شده با چونه یا زیر اساس چونه ئی %25می باشد .
ج- استفاده از آزمایش مقاومت فشاری : Using from examination of stress resistance
در این طریقه خاک را با چونه، خوب مخلوط کرده سپس مقدار مناسب آب را اضافه نموده و به اساس از مایش اشتو اصلاح شده T 180 مخلوط را تپک و متراکم کرده و از آن نمونه استوانه ای شکل ساخته می شود. این نمونه را با فیص
