İnstitut əsası 1929-cu ildə qoyülmuş V.V.Kuybışev adına Neft emalı üzrə Elmi-tədqiqat İnstitutunun elmi potensialı əsasında yaradılmış və 1959-cu ildə Azərbaycan MEA-nın nəzdində Neft-kimya prosesləri institutu adlandırılmışdır. Azərbaycan MEA-nın müstəqil Elmi-tədqiqat İnstitutları: Aşqarlar kimyası, Kimya texnologiyasının nəzəri problemləri, Polimer materialları (keçmiş Xlor Üzvi Sintez)
Radiasi
ya Problemləri İnstitutu, Azəri QazPİ (keçmiş Qazın emalı və nəql olunması üzrə Ümumittifaq Elmi-tədqiqat Layihə İnstitutu) Neft-kimya Prosesləri İnstitutunun elmi potensialı əsasında yaradılmışdır. Elmi tədqiqatların inkişafında və milli elmi kadrların yetişdirilməsində görkəmli alimlərin: L.Q.Qurviçin, N.D.Zelinskinin, S.S.Namyotkinin, N.İ.Çernojukovun, Y.H.Məmmədəliyevin, V.S.Əliyevin, Ə.M.Quliyevin, M.A.Dalinin, R.H.İsmayılovun, S.C.Mehdiyevin və başqalarının böyük rolu olmuşdur. Akademik M.F.Nağıyev (1959-1962), akademik V.S.Əliyev (1962-1988) İnstitutun direktoru olmuşlar, 1988-ci ildən bu günədək İnstituta akademik M.İ.Rüstəmov rəhbərlik edir.
