21/04/2026
Satınalma şərtləri şirkəti qoruyanda faydalıdır, bazarı süni daraldanda isə risk yaradır.
Mühəndis-geoloji xidmətlərdə ən təhlükəli səhvlərdən biri qiymətdə yox, texniki tələblərin necə formalaşdırılmasında başlayır.
Bəzən satınalma prosesi “təhlükəsizlik” adı ilə elə şərtlər yaradır ki, nəticədə real məqsəd — keyfiyyətli və qanunvericiliyə uyğun xidmət almaq — arxa plana keçir. Tələblər normativ əsas olmadan ağırlaşdırıldıqda, bazarda sağlam rəqabət zəifləyir, seçim dairəsi süni şəkildə daralır və sifarişçi özü bunu hiss etmədən risk altına düşür.
Problem nədədir?
Əgər mühəndis-geoloji işlər üzrə tələblər:
— qanunvericiliyə və normativ sənədlərə söykənmirsə
— texniki zərurət olmadan şişirdilirsə
— işin mahiyyətindən çox, iştirakçıları ələməyə xidmət edirsə
onda bu, artıq effektiv satınalma yox, idarəetmə riski yaradır.
Belə hallarda ən böyük zərər “uyğun gəlməyən” şirkətlərə yox, məhz sifarişçinin özünə dəyir:
Birincisi, rəqabət azalır.
İkincisi, qiymət və şərtlər süni şəkildə sərtləşir.
Üçüncüsü, layihə üçün həqiqətən peşəkar, amma formal maneələrə görə kənarda qalan şirkətlər prosesə daxil ola bilmir.
Dördüncüsü, sonradan qərarların əsaslandırılması çətinləşir.
Xüsusilə mühəndis-geoloji sahədə bu məsələ daha həssasdır. Çünki burada hər tələb əlavə xərc, əlavə vaxt və əlavə məsuliyyət deməkdir. Normativlə tələb olunmayan və ya obyektin risk səviyyəsi ilə əsaslandırılmayan şərtlər layihəyə dəyər qatmırsa, onlar sadəcə proseduru ağırlaşdırır.
Düzgün yanaşma nədir?
Satınalma şərtləri belə qurulmalıdır:
əvvəlcə qanunvericilik və normativ baza dəqiqləşdirilir,
sonra obyektin real texniki ehtiyacı müəyyən olunur,
yalnız bundan sonra tələblər formalaşdırılır.
Yəni məqsəd bazarı “idarə etmək” yox, layihə üçün düzgün icraçını şəffaf və əsaslandırılmış meyarlarla seçmək olmalıdır.
Nəticə sadədir:
Satınalma şöbəsi öz dəyərini tələbləri artırmaqla yox, riskləri azaltmaqla göstərməlidir.
Əks halda, formal olaraq “güclü” görünən proses, praktikada həm rəqabəti zəiflədir, həm də şirkəti hüquqi, maliyyə və reputasiya riskləri ilə üz-üzə qoyur.
Peşəkar satınalma — maneə quran yox, düzgün filtrləyən sistemdir.