นี่แหละชีวะ

08/08/2026

06/08/2026

28/07/2026

มาเที่ยวกันครับ 14-16 สิงหาคมนี้ แอดมินบินจากโปแลนด์เพื่อมาเที่ยวงานนี้เลยนะ!

19/07/2026

มาลงทะเบียนกันเร็วว์

เปิดให้ลงทะเบียนแล้ว🎉 Wit in Bangkok 2026 เทศกาลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเสริมสร้างแรงบันดาลใจและความรู้ โดยกรุงเทพมหานคร กลับมาในธีม "COEXIST" เชิญชวนทุกท่าน โดยเฉพาะเยาวชน มารู้จักความเชื่อมโยง และการอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ มนุษย์กับมนุษย์ และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ด้วยกิจกรรม Workshop จากหลากหลายวิทยากร การจัดแสดงมากมายโดยหลากหลายองค์กรและมหาวิทยาลัย รวมถึงอินฟลูเอนเซอร์นักสื่อสารวิทยาศาสตร์เช่น KornKT อีกทั้งยังมีกิจกรรมแข่งขันตอบคำถามวิทยาศาสตร์เพื่อชิงทุนการศึกษาด้วยนะ!
กดลงทะเบียนไว้เลยตอนนี้จะได้ไม่พลาด แล้วเจอกัน 14-16 สิงหาคมนี้ เวลา 10:00 - 17:00 น. ที่ศูนย์การศึกษาและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมบางซื่อ (ห้องสมุดสิ่งแวดล้อม) สวนวชิรเบญทัศ (สวนรถไฟ)

ลงทะเบียนได้เลยวันนี้ 👉 https://forms.gle/8ST2N4766PVA9Vof8

------------------------

Registration is now open! 🎉
Wit in Bangkok 2026, the science and technology festival designed to inspire and educate, hosted by the Bangkok Metropolitan Administration is back under the theme "COEXIST."
We invite everyone, especially the youth, to explore the connections and coexistence between humans and nature, humans and humans, and humans and man-made creations. Enjoy hands-on workshops led by a diverse lineup of speakers, alongside interactive exhibitions from various organizations, universities, and science-comm influencers like KornKT.
Register now so you don't miss out! See you on August 14–16, from 10:00 AM to 5:00 PM at the Bang Sue Environmental Education and Conservation Center (Environmental Library), Wachirabenchathat Park (Suan Rot Fai).

👉 Register today: https://forms.gle/8ST2N4766PVA9Vof8

#กรุงเทพมหานคร

18/07/2026

มาฟังเรื่องมอสกับพี่มอสกันครับ!

มอสส์มีความเกี่ยวข้องอยางไรกับศพที่พบในประเทศเดนมาร์ก มาหาคำตอบเรื่...

14/07/2026

👀

08/07/2026

🦕

[ ยินดีต้อนรับ อุรคาซอรัส ไดโนเสาร์ไทยสกุลใหม่ของโลกชนิดที่ 15 ] 🦕

ฟอสซิลของอุรคาซอรัสถูกค้นพบจากแหล่งซากดึกดำบรรพ์ภูน้อย จังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งมีอายุประมาณ 150 ล้านปี ในช่วงปลายยุคจูแรสซิก แหล่งขุดค้นนี้เป็นหนึ่งในแหล่งฟอสซิลสัตว์มีกระดูกสันหลังที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย โดยพบซากดึกดำบรรพ์จำนวนหลายพันชิ้นจากสัตว์หลากหลายกลุ่ม ทั้งปลา เต่า จระเข้โบราณ เทอโรซอร์ และไดโนเสาร์

แม้ว่าฟอสซิลซอโรพอดในแหล่งนี้จะถูกค้นพบมานานหลายปี แต่เนื่องจากกระดูกจำนวนมากกระจัดกระจายและปะปนกัน การจำแนกชนิดจึงเป็นงานที่ค่อนข้างซับซ้อนและท้าทายอย่างมาก นักวิจัยใช้เวลากว่า 10 ปี ในการศึกษาเปรียบเทียบลักษณะทางกายวิภาค ก่อนจะสามารถระบุลักษณะเฉพาะของกระดูกตัวอย่างต้นแบบ (Holotype) และยืนยันว่าเป็นไดโนเสาร์สกุลและชนิดใหม่ของโลก โดยชื่อ Genus อุรคาซอรัส มาจากคำว่า "อุรคะ" ในภาษาสันสกฤต ซึ่งแปลว่างูใหญ่หรือผู้ที่เดินไปด้วยอก รวมกับคำว่าซอรัสในภาษากรีก จึงแปลว่า "กิ้งก่างูใหญ่" ส่วน Specific epithet กาฬสินธุ์เอนซิส เป็นการบ่งบอกว่าเจอที่จังหวัดกาฬสินธุ์นั่นเอง

อุรคาซอรัส กาฬสินธุ์เอนซิส (Uragasaurus kalasinensis) จัดอยู่ในวงศ์มาเมนชิซอริดี (Mamenchisauridae) ซึ่งเป็นกลุ่มซอโรพอดที่มีจุดเด่นคือคอยาวเป็นพิเศษ คิดเป็นประมาณ 50% ของความยาวลำตัว และมีกระดูกคอมากถึง 17–19 ชิ้น มากกว่าซอโรพอดส่วนใหญ่ที่มีกระดูกคอราว 13-15 ชิ้น นอกจากนี้ ภายในกระดูกยังมีโพรงอากาศจำนวนมากคล้ายกับนกในปัจจุบัน ช่วยลดน้ำหนักของคอ ทำให้สามารถยกและเคลื่อนไหวคอได้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อหากินพืชในบริเวณกว้าง

จากการประมาณขนาด อุรคาซอรัส เมื่อโตเต็มวัยมีความยาวประมาณ 18-20 เมตร และสามารถชูคอได้สูงถึง 9 เมตร หรือเทียบเท่ากับอาคาร 3 ชั้น จึงนับเป็นหนึ่งในสัตว์บกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในระบบนิเวศของประเทศไทยช่วงปลายยุคจูแรสซิก

นอกจากนี้ งานวิจัยยังชี้ให้เห็นว่าประเทศไทยอาจมีไดโนเสาร์วงศ์มาเมนชิซอริดมากกว่าหนึ่งชนิด โดยฟอสซิลอีกชิ้นจากแหล่ง ภูดานม้า บริเวณรอยต่อจังหวัดกาฬสินธุ์–มุกดาหาร แสดงลักษณะที่แตกต่างจาก อุรคาซอรัส และอาจมีอายุอยู่ในช่วงต้นยุคครีเทเชียส จึงมีความเป็นไปได้ว่าซอโรพอดทั้งสองชนิดไม่ได้ดำรงชีวิตร่วมสมัยกัน และชี้ให้เห็นถึงความหลากหลายของซอโรพอดวงศ์มาเมนชิซอริดในประเทศไทย

การค้นพบ อุรคาซอรัส จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่การเพิ่มรายชื่อไดโนเสาร์ไทยเท่านั้น แต่ยังช่วยเติมเต็มลำดับวิวัฒนาการของซอโรพอดในประเทศไทย ตั้งแต่ไดโนเสาร์ซอโรโพโดมอร์ฟแรกเริ่มในยุคไทรแอสซิก ผ่านซอโรพอดยุคจูแรสซิก จนถึงซอโรพอดในยุคครีเทเชียส อีกทั้งยังสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของแหล่งซากดึกดำบรรพ์ภูน้อย ซึ่งได้รับการขนานนามว่าเป็น "Jurassic Park ของประเทศไทย" และยังคงเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในการศึกษาความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในอดีตของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

Paleoart by: Pakorn Chotchaiyaporn

Reference:
Nilpanapan, A., Manitkoon, S., Suteethorn, V. et al. A new mamenchisaurid sauropod from the Lower Phu Kradung Formation, Upper Jurassic of northeastern Thailand. Sci Rep 16, 21205 (2026).

06/07/2026

เดากันได้ไหมว่าคือคำอะไร? (บางข้อแอบแถนิดนึง สะกดไม่ตรง)

22/06/2026

🧬 DNA 1 โมเลกุลประกอบด้วยพอลินิวคลีโอไทด์ 2 สายย่อย (strand) ที่มีลำดับเบสสมกัน และมียีนมากมายกระจายตัวอยู่ในตำแหน่ง (locus) ที่ต่างกันไป เมื่อเกิดการแสดงออกของยีน ยีนบางยีนจะถูกถอดรหัสโดยอิงจากสายย่อยหนึ่ง ในขณะที่ยีนบางยีนจะถูกถอดรหัสโดยอิงจากอีกสายย่อยหนึ่ง ปกติยีนพวกนี้จะมีตำแหน่งแยกกันเป็นเอกเทศหรืออาจเหลื่อมกันได้นิดหน่อย แต่ก็มีกรณีสุดโต่งที่พบยีน 2 ยีนจากสายย่อยที่ตรงข้ามกันมาทับซ้อนกันได้เต็ม ๆ อยู่นะ อย่างในงานวิจัยล่าสุดจากวารสาร PNAS ซึ่งพบปรากฏการณ์นี้ในเพลี้ยแป้ง Planococcus citri โดยเกิดกับยีน tRNA ที่อยู่บน DNA ของไมโทคอนเดรีย

🧬 นักวิจัยเรียกยีนที่ทับซ้อนบน 2 สายย่อยที่อยู่ตรงข้ามกันนี้ว่า ‘mirror gene’ ครับ (ได้ชื่อว่าเป็น ‘กระจก’ เพราะลำดับนิวคลีโอไทด์เป็นคู่สมแบบกลับทิศกัน) เขาพบยีน tRNA ที่มีลักษณะแบบนี้อยู่ 2 คู่ คู่แรกเป็นยีนของ tRNA ที่ใช้ขนส่งกรดอะมิโน cysteine และ alanine ส่วนอีกคู่เป็นยีนของ tRNA ที่ใช้ขนส่งกรดอะมิโน tyrosine และ valine โดยพิสูจน์แล้วว่ายีนทั้ง 2 คู่นี้ถูกถอดรหัสเป็น tRNA และทำงานได้จริง

🧬 อย่างไรก็ดี นี่ไม่ใช่ครั้งแรกนะที่พบ mirror gene นักวิจัยเขาพบกันมาราว 40 ปีได้แล้ว แต่เท่าที่เจอมาก่อนหน้านี้ ยีนที่เป็นคู่กันมักไม่ได้มีบทบาทเหมือนกันแบบนี้ เช่น ยีนจากสายย่อยนึงเป็นแม่แบบของ mRNA ที่แปลรหัสเป็นโปรตีนได้ ในขณะที่ยีนอีกสายย่อยถูกถอดรหัสออกมาเป็น non-coding RNA ที่มาควบคุมการแปลรหัสของโปรตีนตัวนั้นอีกที

📖 งานวิจัย: Warren JM, Prasad KVSK, Mendez AM & McCutcheon JP (2026) Expression of four mitochondrial tRNAs from only two loci. PNAS 123: e2534946123. https://doi.org/10.1073/pnas.2534946123

#เพลี้ยแป้ง #นี่แหละชีวะ

18/06/2026

🪤 ‘กาบหอยแครง (Venus flytrap)’ สามารถพับฝาใบงับแมลงได้ภายใน 0.1 วินาที หลังจากแมลงมาสัมผัสโดนขนใกล้ ๆ กลางใบ เดิมเราเชื่อกันว่ากระบวนการงับเหยื่อนี้เกิดจากการออสโมซิสของน้ำที่ทำให้แรงดันเต่งของเซลล์เปลี่ยนไป จนฝาใบโค้งงอ แต่งานวิจัยล่าสุดจากวารสาร Science ระบุว่าสมมุติฐานนี้น่าจะไม่ใช่สาเหตุสำคัญครับ ผลการทดลองชี้ว่าการเคลื่อนที่ของน้ำในเซลล์ใบนั้นช้าเกินไปที่จะอธิบายปรากฏการณ์นี้ได้ สาเหตุจริง ๆ เป็นเพราะผนังเซลล์ของผิวใบชั้นนอก (outer epidermis) นั้นอ่อนตัวฉับพลันครับ เมื่อความอ่อนตัวนี้มาเจอกับแรงดันเต่งที่มีอยู่แต่เดิมจากชั้นกลางใบ (mesophyll) จะเกิดการสะสมและปลดปล่อยพลังงานศักย์ยืดหยุ่นอย่างรวดเร็ว ฝาใบจึงเปลี่ยนความโค้งจากนูนเข้าเป็นเว้าออก กระทั่งเด้งมาประกบกันได้สำเร็จตามหลักการโก่งเดาะ (snap-buckling) โดยกลไกที่ผนังเซลล์อ่อนตัวนั้นคาดว่าเป็นเพราะการทำงานของเอนไซม์ที่มาคลายโครงสร้างเพกทินและเซลลูโลส หรือการสะสมกรดที่ผนังเซลล์ (กระบวนการเดียวกันกับการเติบโตโดยทั่วไปของเซลล์พืช ที่ทำให้ผนังเซลล์อ่อนตัวเพื่อขยายขนาดเซลล์)

📖 งานวิจัย: Ryu J, Colombani M, Mollier C, Marthelot J & Forterre Y (2026) Fast cell wall softening causes Venus flytrap closure. Science 392: 1183–1187. https://doi.org/10.1126/science.aed5051

#กาบหอยแครง #นี่แหละชีวะ