22/10/2025
ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΛΛΑΓΩΝ. ΕΡΧΕΤΕ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΨΥΚΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ; R290-ΠΡΟΠΑΝΙΟ ΚΑΙ R744-CO2
Ο κλιματισμός στα λεωφορεία είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό των σύγχρονων μέσων μαζικής μεταφοράς. Ωστόσο, τα ψυκτικά μέσα που χρησιμοποιούνται στα συστήματα κλιματισμού δέχονται όλο και μεγαλύτερη πίεση λόγω του αντίκτυπού τους στο περιβάλλον. Συγκεκριμένα, η επικείμενη απαγόρευση των PFAS και ο ήδη ισχύων κανονισμός για τα φθοριούχα αέρια αναγκάζουν τον κλάδο να σκεφτεί διαφορετικά.
Ο κανονισμός για τα φθοριούχα αέρια και το σενάριο σταδιακής κατάργησης.
Ο κανονισμός της ΕΕ αριθ. 517/2014 σχετικά με τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου (F-Gas) αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε παγκόσμιο επίπεδο. Από τον Ιανουάριο του 2017, απαγορεύεται η πλήρωση των συστημάτων κλιματισμού των καινούργιων αυτοκινήτων με το ψυκτικό μέσο R134a (GWP=1.430) που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν. Για τα λεωφορεία, δεν ισχύουν επί του παρόντος οδηγίες που απαγορεύουν τη χρήση ψυκτικών μέσων που βλάπτουν το κλίμα. Ωστόσο, η τιμή των συμβατικών ψυκτικών μέσων αυξάνεται συνεχώς λόγω του λεγόμενου σεναρίου σταδιακής κατάργησης που περιγράφεται στον κανονισμό για τα φθοριούχα αέρια και της τεχνητής έλλειψης που δημιουργεί. Η σταδιακή κατάργηση δεν λαμβάνει υπόψη την ποσότητα του ψυκτικού μέσου που διατίθεται στην αγορά σε κιλά, αλλά το λεγόμενο ισοδύναμο CO2.
Τι σημαίνει ισοδύναμο CO2;
Το ισοδύναμο CO2 υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας το GWP με την ποσότητα ψυκτικού σε κιλά.
Επεξήγηση του GWP (δυναμικό θέρμανσης του πλανήτη).
Το ψυκτικό R134a έχει GWP 1.430. Αυτό σημαίνει ότι 1 κιλό ψυκτικού έχει την ίδια επίδραση στο φαινόμενο του θερμοκηπίου με 1.430 κιλά CO2.
Υπολογισμός δείγματος ισοδύναμου CO2: ποσότητα πλήρωσης συστήματος 5,5 kg R134a x GWP 1.430 = 7.865 kg ισοδύναμου CO2.
Ψυκτικά μέσα χαμηλού GWP ως λύση με προοπτική για το μέλλον.
Με τη χρήση των λεγόμενων ψυκτικών μέσων χαμηλού GWP, αναμένεται να μειωθεί στο μέλλον το ισοδύναμο CO2 όλων των παραγόμενων ψυκτικών μέσων HFC. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι κατασκευαστές και οι εισαγωγείς πρέπει να επιλέξουν μεταξύ της αντίστοιχης μείωσης των ποσοτήτων ή της μετάβασης σε ψυκτικά μέσα με χαμηλότερες τιμές GWP.
Απαγόρευση των PFAS: περαιτέρω περιορισμοί για τα καθιερωμένα ψυκτικά μέσα.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από την επικείμενη απαγόρευση των PFAS. Οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλικές ουσίες (PFAS) είναι συνθετικές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε διάφορες εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένων των ψυκτικών μέσων. Λόγω της ανθεκτικότητάς τους (σταθερότητα και αντοχή) και της τοξικότητάς τους στο περιβάλλον, τα PFAS απαγορεύονται όλο και περισσότερο. Αυτό αφορά, ιδίως, ψυκτικά μέσα όπως το R1234yf και το R134a, τα οποία εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε πολλά συστήματα κλιματισμού. Οι επιπτώσεις αυτού του μέτρου είναι ήδη αισθητές στην αγορά (αύξηση των τιμών, μειωμένη διαθεσιμότητα των ψυκτικών μέσων) και ανοίγουν πλέον το δρόμο για φυσικά και φιλικά προς το περιβάλλον ψυκτικά μέσα, όπως το R290 (προπάνιο), το οποίο έχει GWP 3, και το R744 (CO2), το οποίο έχει GWP 1.
CO2 (R744)
Το CO2 χρησιμοποιείται ως ψυκτικό μέσο σε συστήματα κλιματισμού λεωφορείων για περισσότερα από επτά χρόνια. Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην εφαρμογή αυτών των νέων συστημάτων ήταν η υψηλή πίεση του ψυκτικού μέσου, που φτάνει τα 120 bar. Συγκριτικά, η πίεση του συστήματος R134a είναι περίπου 12 bar, ανάλογα με την κατάσταση λειτουργίας. Λόγω των χημικών ιδιοτήτων τους, τα συστήματα CO2 είναι εξαιρετικά κατάλληλα για χρήση ως αντλίες θερμότητας για τη θέρμανση ηλεκτρικών λεωφορείων σε χαμηλές και μέτριες θερμοκρασίες περιβάλλοντος. Ωστόσο, όταν οι εξωτερικές θερμοκρασίες είναι υψηλές, η ενεργειακή τους απόδοση σε λειτουργία ψύξης μειώνεται, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να καταναλώνεται περισσότερη ενέργεια από τις μπαταρίες, μειώνοντας έτσι την αυτονομία του οχήματος.
Προπάνιο (R290)
Όπως και το CO2, το προπάνιο είναι ένα φυσικό ψυκτικό μέσο και διαθέτει εξαιρετικές θερμοδυναμικές ιδιότητες σε ένα ευρύ φάσμα θερμοκρασιών. Ως εκ τούτου, το προπάνιο (R290) είναι ένα εξαιρετικό ψυκτικό μέσο τόσο για χαμηλές όσο και για υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος και είναι επομένως κατάλληλο για τη λειτουργία αντλιών θερμότητας και κλιματιστικών. Το προπάνιο χρησιμοποιείται ήδη σε σχεδόν όλα τα ψυγεία, στις σύγχρονες αντλίες θερμότητας που εγκαθίστανται σε κτίρια, καθώς και στον σιδηροδρομικό τομέα. Το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη χρήση του R290 σε κλιματιστικά είναι το γεγονός ότι είναι εύφλεκτο και βαρύτερο από τον αέρα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στη συσσώρευσή του στο δάπεδο (στο εσωτερικό οχημάτων, σε λάκκους συνεργείων). Επομένως, είναι απαραίτητο τα συστήματα κλιματισμού να σχεδιάζονται ως κλειστά συστήματα με μόνιμα σφραγισμένες συνδέσεις. Πρέπει επίσης να καταρτιστεί ένα σχέδιο ασφάλειας που να εγγυάται ότι η κρίσιμη ποσότητα ψυκτικού μέσου στο χώρο των επιβατών δεν θα υπερβαίνεται σε καμία περίπτωση και ότι δεν θα υπάρχει επικίνδυνη πηγή ανάφλεξης κοντά στη μονάδα προπανίου. Οι σωληνώσεις ψυκτικού μέσου πρέπει να προστατεύονται, μεταξύ άλλων, από τη θερμότητα και τη δημιουργία σπινθήρων και δεν πρέπει να διέρχονται από το χώρο των επιβατών. Ωστόσο, συνολικά, το προπάνιο έχει τα πλεονεκτήματά του σε σύγκριση με το CO2.
Καλό είναι να γνωρίζετε
Παρά το γεγονός ότι το προπάνιο είναι εύφλεκτο, αμέτρητοι θερμαντήρες αερίου λειτουργούν με ασφάλεια σε όλη την Ευρώπη. Οι καυστήρες αερίου χρησιμοποιούνται επίσης σε αυτοκινούμενα τροχόσπιτα. Αυτά τα οχήματα μεταφέρουν σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες αερίου από αυτές που απαιτούνται για τα συστήματα κλιματισμού των οχημάτων.
Μετάβαση σε εναλλακτικά ψυκτικά μέσα στα αστικά λεωφορεία και πούλμαν.
Τα αστικά ηλεκτρικά λεωφορεία τείνουν να είναι εξοπλισμένα με ηλεκτρικά συστήματα κλιματισμού που λειτουργούν με φυσικά ή συνθετικά ψυκτικά μέσα. Η μετάβαση σε φιλικά προς το περιβάλλον ψυκτικά μέσα, όπως το CO2 (R744) ή το προπάνιο (R290), είναι τεχνικά εφικτή και έχει ήδη ξεκινήσει. Στην περίπτωση των αστικών λεωφορείων και των πούλμαν με κινητήρα ντίζελ που εξακολουθούν να λειτουργούν ή να ταξινομούνται επί του παρόντος, πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένοι παράγοντες, όπως η συντήρηση των υφιστάμενων συστημάτων (επαναπλήρωση ψυκτικών μέσων) και η μετάβαση σε εναλλακτικά συστήματα με φιλικά προς το περιβάλλον ψυκτικά μέσα. Τα HFO (υδροφθοροολεφίνες) μπορεί να αποτελούν μια πιθανή λύση σε αυτή την περίπτωση. Αυτά τα ψυκτικά έχουν πολύ χαμηλότερο GWP από τα συμβατικά αέρια F και μπορούν συχνά να χρησιμοποιηθούν ως λύσεις drop-in για τα υπάρχοντα συστήματα. Ενδέχεται να χρειαστεί να γίνουν εκ των προτέρων ρυθμίσεις για την αντικατάσταση ορισμένων εξαρτημάτων, προκειμένου να διευκολυνθεί η ανακατασκευή.
Εν ολίγοις: το μέλλον βρίσκεται στα φυσικά ψυκτικά μέσα με χαμηλό GWP.
Συνοψίζοντας, οι επικείμενες απαγορεύσεις των PFAS και ο ήδη ισχύων κανονισμός για τα φθοριούχα αέρια (F-Gas) θέτουν σημαντικές προκλήσεις στους χειριστές στόλων λεωφορείων. Ωστόσο, η μετάβαση σε πιο φιλικά προς το περιβάλλον ψυκτικά μέσα είναι δυνατή και απαραίτητη. Μακροπρόθεσμα, ο τομέας θα πρέπει να στραφεί όλο και περισσότερο σε φυσικά ψυκτικά μέσα και συνθετικές εναλλακτικές λύσεις με χαμηλό GWP, προκειμένου να ικανοποιήσει τις νομοθετικές διατάξεις, διασφαλίζοντας παράλληλα την αποδοτικότητα και την ασφάλεια των συστημάτων κλιματισμού.
