Verkfræði- og náttúruvísindasvið Háskóla Íslands

18/06/2026

Teresa Anne Frigge fyrsti styrkþegi Minningarsjóðs Magnúsar Más Kristjánssonar!

Hvatningarverðlaun úr Minningarsjóði Magnúsar Más Kristjánssonar voru afhent í fyrsta skipti síðastliðinn fimmtudag. Verðlaunin eru veitt þeim nemanda sem útskrifast með hæstu meðaleinkunn úr BS-námi í lífefna- og sameindalíffræði við HÍ. Teresa Ann Frigge varð þess heiðurs aðnjótandi að hljóta fyrsta styrk sjóðsins.

Markmið minningarsjóðsins er að hvetja til framúrskarandi árangurs í námi og að heiðra minningu Magnúsar Más, fyrrverandi prófessors í lífefnafræði við HÍ, sem lést árið 2024 langt fyrir aldur fram eftir stutta baráttu við krabbamein. Magnús Már var einn áhrifamesti kennari og vísindamaður á sviði lífefnafræði á Íslandi og kenndi og leiðbeindi hundruðum nemenda sem starfa í dag víða á vettvangi vísinda, heilbrigðisþjónustu og líftækniiðnaðar.

Nánar:

Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám á grunn og framhaldsstigi. Lögð er áhersla á fræðilega nálgun og rannsóknatengt nám með góð tengsl við atvinnulíf og nýsköpun

11/06/2026

Stór og skýr umbrot í jarðskorpunni leiða ekki alltaf sjálfkrafa til eldgoss!

Í nýrri grein í virta vísindatímaritinu Science fjalla þeir Magnús Tumi Guðmundsson, prófessor í jarðeðlisfræði við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands, og Christopher J. Bean við Dublin Institute for Advanced Studies um eina stærstu áskorun jarðvísindanna: hvort, og þá hvernig, hægt sé að spá fyrir um eldgos, ekki aðeins hvort gos verði heldur einnig um stærð þeirra, þróun og áhrif.

Greinin ber titilinn „Forecasting volcanic eruptions across scales“ (Spár um eldgos af ólíkri stærðargráðu) og var skrifuð að ósk ritstjóra Science. Þar kemur fram að þrátt fyrir miklar framfarir í vöktun eldfjalla síðustu áratugi séu vísindamenn enn langt frá því að geta sagt nákvæmlega til um hvenær eldgos hefjast, hversu lengi þau standa eða hversu stór þau verða. Enda séu eldfjöll séu meðal flóknustu náttúrufyrirbæra jarðar og að fyrirboðar eldgosa geti verið mjög mismunandi. Sum eldfjöll sýna skýra fyrirboða, líkt og fyrir gosið í Eyjafjallajökli, en önnur hafi gosið með mjög litlum fyrirvara líkt og Hekla.

Höfundar fjalla einnig um nýlega atburði á Reykjanesskaga árið 2023 þegar mikið kvikuinnskot myndaðist á örfáum klukkustundum án þess að gos hæfist strax. Síðar leiddu sambærileg kvikuinnskot hins vegar til eldgosa. Þetta sýni að jafnvel stór og skýr umbrot í jarðskorpunni leiði ekki alltaf sjálfkrafa til eldgoss.

Magnús Tumi og Bean segja að tækniframfarir hafi gjörbreytt möguleikum vísindamanna til að fylgjast með eldfjöllum og telja að framfarir í eldgosaspám geti legið í samþættingu margra mismunandi aðferða; reynslu af fyrri eldgosum, rauntímagögn úr vöktun, eðlisfræðileg líkön og nýjar aðferðir í gagnagreiningu, t.d. með hagnýtingu gervigreindar. Með því mætti hugsanlega finna mynstur í hegðun eldfjalla sem erfitt sé að greina með hefðbundnum aðferðum einum saman. Þeir benda þó á að óvissa muni væntanlega alltaf fylgja eldgosum vegna þess hversu flókin náttúrufyrirbæri þau séu.

Nánar:
https://hi.is/frettir/ny_grein_i_science_enn_er_erfitt_ad_spa_fyrir_um_eldgos

10/06/2026

Rannsóknardagur verkfræðinnar fór fram í VR-II þann 2. júní og var vel sóttur. Dagurinn er mikilvægur vettvangur fyrir nemendur og starfsfólk til að kynna rannsóknir sínar og efla tengsl innan verkfræðisamfélagsins. Á deginum var kynnt fjölbreytt og öflug rannsóknarstarfsemi verkfræðideilda Háskóla Íslands.

Rúnar Unnþórsson, prófessor og deildarforseti Iðnaðarverkfræði-, vélaverkfræði- og tölvunarfræðideildar og formaður Verkfræðistofnunar HÍ, flutti erindi um starfsemi stofnunarinnar. Þar kom fram að doktorsnemum í verkfræðideildum hafi fjölgað verulega á undanförnum árum og að rannsóknarvirkni sé mikil. Hann benti jafnframt á að mikill vöxtur í doktorsnámi og rannsóknarstarfi skapaði ný tækifæri til frekari uppbyggingar rannsóknainnviða. Mikilvægt væri að halda áfram að þróa rannsóknaraðstöðu samhliða vaxandi starfsemi, en rannsóknir innan Verkfræðistofnunar HÍ væru að mestu fjármagnaðar með styrkjum úr samkeppnissjóðum þar sem stofnunin nyti ekki sérstakrar fjárveitingar á fjárhagsáætlun Háskóla Íslands.

Að erindinu loknu kynntu tíu doktorsnemar rannsóknarverkefni sín í hnitmiðuðum örkynningum sem gáfu góða innsýn í breidd og fjölbreytni rannsókna í verkfræðideildum HÍ, allt frá tækninýjungum til lausna á samfélagslegum áskorunum. Einnig fór fram veggspjaldakynning meistara- og doktorsnema, þar sem gestir gátu kynnt sér verkefnin nánar og rætt við nemendur.

Í lok dags veitti Verkfræðingafélag Íslands viðurkenningar fyrir framúrskarandi kynningar. Svava Kristinsdóttir, doktorsnemi, hlaut viðurkenningu fyrir bestu örkynninguna og meistaranemarnir Hjalti Þrastarson, Sigurður Detlef Jónsson og Kalsoom Athar fengu viðurkenningar fyrir framúrskarandi veggspjaldakynningar.

29/05/2026

Þróa köngulóarsilki í stað plastefna - hófst með áhuga á Köngulóarmanninum!

Köngulóarsilki er eitt magnaðasta náttúrulega lífefni sem þekkist. Það býr yfir einstökum eiginleikum á borð við mikið togþol, seiglu, léttleika og teygjanleika auk þess sem það er lífbrjótanlegt og því umhverfisvænn kostur. Þessa eiginleika hyggst teymið á bak við frumkvöðlahópinn ARAXNI nýta sér við þróun á framleiðslu á kóngulóarsilki. Hópurinn samanstendur af fimm meistaranemum og einum bakkalárnema í lífvísindum við Verkfræði- og náttúruvísindasvið Háskóla Íslands, þeim Snorra Birni Magnússyni, Mikael Norðquist, Eneku Abel Sigurðardóttur, Waqas Ahmad, Heiðrúnu Ingu Guðmundsdóttur og Rökkva Birgissyni.

Köngulóarsilkið sem ARAXNI notar við sína framleiðslu spinnur köngulóartegund sem uppgötvuð var árið 2010 og svo skemmtilega vill til að það var ráðgjafi verkefnisins, Ingi Agnarsson lektor í dýrafræði, sem það gerði. Silkið sem tegundin vefur er það sterkasta sem fundist hefur í lífheiminum og býður upp á spennandi möguleika í þróun nýrra lífefna. Markmið ARAXNI er að þróa skalanlega framleiðslu á völdum silkipróteinum úr köngulóartegundinni með því að einangra erfðaefni úr henni og erfðabreyta gersvepp og láta hann framleiða þessi silkiprótein sem eru hreinsuð og ofin saman í þráð.

Upphaf verkefnisins má rekja allt aftur til æskuáhugamáls Mikaels. Sem barn og unglingur las Lifandi vísindi af áfergju og rakst þar eitt sinn á umfjöllun um einstaka eiginleika köngulóarsilkis. Það vakti forvitni hans enda var hann á þessum tíma aðdáandi Köngulóarmannsins. Köngulóaáhuginn fylgdi Mikael áfram en lokaverkefni hans í framhaldsskóla snerist einmitt um köngulóarsilki.

Þegar Mikael hóf nám í lífefna- og sameindalíffræði við HÍ kynntist hann verðandi samstarfsfólki sínu í ARAXNI og eftir þátttöku í fjölmörgum frumkvöðlakeppnum og -hröðlum þar sem þau hafa fengið mikilvæga reynslu og ráðgjöf eru teymið með skýr markmið. „Meginmarkmið okkar er að verða nokkurs konar „efnavettvangur“ (e. material platform) þar sem við getum aðlagað og sérhannað þráðinn að ýmsum krefjandi aðstæðum og þannig komið sjálfbærum, lífvænum og lífniðurbrjótanlegum kosti að sem víðast,“ segir hópurinn sem tekur þátt í iGEM í nóvember en það er stærsta keppni í heimi á sviði hönnunarlíffræði.

Nánar á: https://hi.is/frettir/vilja_nyta_konguloarsilki_i_sjavarutvegi_a_islandi

18/05/2026

Þrjú verkefni fengu styrk úr rannsóknarsjóði HS Orku!

Þrjú af þeim fjórum verkefnum sem hlutu styrk úr rannsóknarsjóði HS Orku á dögunum eru úr Jarðvísindadeild og Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands. Sjóðurinn veitir styrki til afmarkaðra rannsóknarverkefna sem hafa skírskotun til starfsemi fyrirtækisins og/eða til sjálfbærniáherslna HS Orku og að þessu sinni nam hann alls fjórtán milljónum króna.

Við óskum fræðifólkinu okkar innilega til hamingju!

HS Orka selur rafmagn til heimila og fyrirtækja um allt land og leggur ríka áherslu á hagkvæm verð og framúrskarandi persónulega þjónustu.

15/05/2026

Verðlaun fyrir frumkvæði og forystu í þverfræðilegu samstarfi!

Námsleið í Umhverfis- og auðlindafræði hlaut á dögunum ársfundarverðlaun Háskóla Íslands sem var helgaður samstarfi þvert á fræðigreinar innan skólans. Kennarar sem standa að námsleiðinni hljóta verðlaunin fyrir frumkvæði og forystu í þverfræðilegu samstarfi en námsleiðin er eina þverfræðilega framhaldsnámið við HÍ sem tengist öllum fimm fræðasviðum skólans.

Viðurkenningin kemur á skemmtilegum tímamótum en 20 ár eru síðan kennsla hófst í Umhverfis- og auðlindafræði og síðan þá hafa um 400 nemendur brautskráðst úr námsleiðinni, búnir þekkingu og færni til að starfa þvert á fræði, faggreinar og landamæri.

Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám á grunn og framhaldsstigi. Lögð er áhersla á fræðilega nálgun og rannsóknatengt nám með góð tengsl við atvinnulíf og nýsköpun

12/05/2026

Sviðsforseti heiðraður!

Sigurður Magnús Garðarsson, forseti Verkfræði- og náttúruvísindasviðs og prófessor í umhverfis- og byggingarverkfræði, var heiðraður á Nýsköpunardegi hins opinbera fyrir áratugalangt framlag til opinberrar nýsköpunar á sviði innviða, orkumála og umhverfisverndar. Sérstaklega var horft til rannsókna hans og leiðtogahlutverks í uppbyggingu alþjóðlegs samstarfs á sviði jarðvarmanýtingar og sjálfbærra lausna auk forystu í hagnýtingu rannsókna og stuðningi við nýsköpunarumhverfið, m.a. sem stjórnarformaður Vísindagarða Háskóla Íslands.
Við óskum honum hjartanlega til hamingju!

Nánar:

Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám á grunn og framhaldsstigi. Lögð er áhersla á fræðilega nálgun og rannsóknatengt nám með góð tengsl við atvinnulíf og nýsköpun

28/04/2026

Öflugt nýsköpunarstarf!

„Vefjastoðefni úr brúnþara“ hlaut Nýsköpunarverðlaun Háskóla Íslands í gær. Að verkefninu stendur Svava Kristinsdóttir, doktorsnemi í lífverkfræði við Iðnaðarverkfræði-, vélaverkfræði- og tölvunarfræðideild á Verkfræði- og náttúruvísindasviði.
Verkefnið er unnið í samstarfi við Sigrúnu Nönnu Karlsdóttur og Sigurð Brynjólfsson, prófessora við sömu deild, Óttar Rolfsson, prófessor við Læknadeild á Heilbrigðisvísindasviði, og Ólaf Eystein Sigurjónsson, prófessor við Háskólann í Reykjavík.

Verkefnið gengur út á að þróa vefjastoðefni sem byggist á að nýta brúnþara í stað dýravefja. Vefjastoðefni eru notuð í endurnýjunarlækningum (e. regenerative medicine). Árlega þurfa milljónir sjúklinga meðferðir vegna krónískra sára, bruna, áverka og annarra vefjaskemmda en skortur er á aðgengilegum, öruggum, hagkvæmum og sjálfbærum vefjastoðefnum.

Í flokknum Tækni og framfarir hlaut verkefnið „ÆGIR: Samþætt fjarskiptakerfi fyrir björgun og leit í hafi“ verðlaun. Að verkefninu stendur Mandana Mahgoli, doktorsnemi í rafmagns- og tölvuverkfræði við Rafmagns- og tölvuverkfræðideild á Verkfræði- og náttúruvísindasviði, í samstarfi við Ian F. Akyildiz, gestaprófessor við deildina, og Teresu Sofiu Giesta da Silva, sjávarlíffræðing hjá Hafrannsóknastofnun.

Við óskum öllum þeim sem hlutu verðlaun hjartanlega til hamingju.

Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám á grunn og framhaldsstigi. Lögð er áhersla á fræðilega nálgun og rannsóknatengt nám með góð tengsl við atvinnulíf og nýsköpun

09/04/2026

Þeysireið á þriðjudaginn!

Þriðjudaginn 14. apríl er komið að hinu árlega Háskólahlaupi. Það er opið bæði nemendum og starfsmönnum og hægt er að velja þriggja eða sjö kílómetra vegalengd. Hlaupið hefst klukkan 15.00 í Skeifunni fyrir utan Aðalbyggingu.

Skráning hér: https://netskraning.is/haskolahlaupid/

Nánar hér: https://hi.is/haskolahlaupid

11/03/2026

HÍ útskrifar nýja kynslóð sérfræðinga í endurnýjanlegri orku og atvinnulífið fagnar!

„Það sem gerir meistaranámið í endurnýjanlegri orku við Háskóla Íslands svo sérstakt er þessi sterka þverfaglega nálgun,“ segir Sigrún Nanna Karlsdóttir prófessor sem er fagstjóri námsins. Nemendur fá bæði tækifæri til að sérhæfa sig í eigin kjörsviði og að vinna að verkefnum með fólki úr öðrum greinum því þeir fá kennslu og handleiðslu frá sérfræðingum og kennurum úr öflugum rannsóknarteymum innan HÍ; þvert á svið.

Sigrún Nanna segir námið bjóða upp á dýrmætt tækifæri fyrir þau sem vilja leggja sitt af mörkum til orkuskipta og sjálfbærrar þróunar, bæði innanlands og utan. „Við fáum nemendur með bakgrunn í verkfræði, raunvísindum og hagfræði sem vilja einmitt þróa endurnýjanlega orkugjafa, hanna lausnir og meta áhrif þeirra.“
Atvinnulífið tekur þessum nemendum fagnandi enda er skortur á sérhæfðu fagfólki á þessu sviði. „Okkar nemendur eru eftirsóttir starfskraftar hjá orkufyrirtækjum, ráðgjafa- og iðnfyrirtækjum, stofnunum, sveitarfélögum og ráðuneytum bæði hér á landi og erlendis,“ segir Sigrún Nanna og bætir við að úr náminu hafi einnig sprottið fjölmörg rannsóknar- og nýsköpunarverkefni.

Kynntu þér námið hér: https://hi.is/endurnyjanleg_orka