19/08/2026
SPD (Surge Protection Device) යනු කුමක්ද? ඔබගේ සෝලා පද්ධතිය, නිවසේ විදුලි උපකරණ සහ විදුලි වාහනය ආරක්ෂා කරන අත්‍යවශ්‍ය ආරක්ෂක උපකරණය
අද වන විට බොහෝ නිවෙස්වල සෝලා පද්ධති, Lithium Battery, Smart TV, Computer, Refrigerator, Air Conditioner, CCTV පද්ධති සහ විදුලි වාහන (EV) චාජර් භාවිතා වේ. මෙම සියලුම උපකරණ ඉතා සංවේදී ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිපථවලින් නිර්මාණය කර ඇති අතර, අධි වෝල්ටීයතා (Voltage Surges) වලින් ඉතා ඉක්මනින් හානි විය හැක.
මෙවැනි හානිවලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ප්‍රධානම ආරක්ෂක උපකරණය වන්නේ SPD (Surge Protection Device) ය.
Surge (අධි වෝල්ටීයතාව) යනු කුමක්ද?
ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි ජාලය සෑම විටම සම්පූර්ණයෙන් ස්ථාවර නොවේ. විවිධ හේතු නිසා ඉතා කෙටි කාලයකට සාමාන්‍ය වෝල්ටීයතාවයට වඩා විශාල වෝල්ටීයතාවයක් පද්ධතිය තුළ ඇති විය හැක. මෙය Voltage Surge ලෙස හඳුන්වයි.
Surge ඇතිවීමට ප්‍රධාන හේතු වන්නේ:
⚡ අකුණු ගැසීම (Lightning)
⚡ විදුලි බල මණ්ඩලයේ විදුලිය මාරු කිරීම (Grid Switching)
⚡ විදුලි බිඳ වැටීමෙන් පසු නැවත විදුලිය ලබාදීම
⚡ කර්මාන්තශාලා හෝ විශාල මෝටර් ආරම්භ කිරීම
⚡ Transformer වල දෝෂ
⚡ ජාලයේ ඇති හදිසි විදුලි වෙනස්වීම්
මෙම Surge තත්පරයකින් හෝ මිලිතත්පර කිහිපයකින් අවසන් වුවද එම කෙටි කාලය තුළම ලක්ෂ ගණනක වටිනාකමක් ඇති උපකරණ විනාශ කළ හැකිය.
SPD ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?
සාමාන්‍ය තත්ත්වයේදී SPD එක විදුලි පරිපථයට කිසිදු බලපෑමක් නොකරයි.
නමුත් Surge එකක් ඇති වූ විට SPD තුළ ඇති විශේෂ ආරක්ෂක සංරචක (MOV, GDT වැනි) ක්ෂණිකව ක්‍රියාත්මක වී අධික වෝල්ටීයතාව භූමියට (Earth) හරවා යවයි.
මෙම ක්‍රියාව සිදුවන්නේ මිලිතත්පරයකටත් වඩා කෙටි කාලයකදීය. එම නිසා Surge එක ඔබගේ Inverter, Battery, TV, Computer හෝ EV Charger වෙත ළඟා වීමට පෙර එය අවම කරනු ලැබේ.
සරලව කියනවා නම්,
SPD එක විදුලි පද්ධතියේ "ආරක්ෂක කපාටය" (Safety Valve) ලෙස ක්‍රියා කරයි.
සෝලා පද්ධතියක SPD එකේ වැදගත්කම
සෝලා පද්ධතියක Surge පැමිණිය හැකි ස්ථාන දෙකක් ඇත.
1. DC පැත්ත
සූර්ය පැනල්වලින් Inverter වෙත එන DC කේබල් දිගු වන බැවින් අකුණු ආසන්නයේ ඇති වූ විට විශාල Surge එකක් ඇති විය හැක.
එම නිසා DC SPD එකක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
2. AC පැත්ත
Grid එකෙන් හෝ නිවසේ Distribution Board එකෙන් පැමිණෙන Surge වලින් Inverter සහ නිවසේ Load ආරක්ෂා කිරීම සඳහා AC SPD භාවිතා කරයි.
මෙම SPD දෙකම නිසි පරිදි සවි කර ඇති විට පද්ධතියේ ආරක්ෂාව විශාල ලෙස වැඩිවේ.
Lithium Battery සඳහා SPD අවශ්‍යද?
ඔව්.
Lithium Battery පද්ධතිය තුළ Battery Management System (BMS) නම් ඉතා සංවේදී ඉලෙක්ට්‍රොනික පද්ධතියක් ඇත.
Surge එකක් නිසා BMS එකට හානි වුවහොත් Battery එක සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියා විරහිත වීමට හෝ ඉතා අධික අලුත්වැඩියා වියදමක් ඇති වීමට ඉඩ තිබේ.
එම නිසා Hybrid Solar System එකක Battery එක ආරක්ෂා කිරීම සඳහා SPD ඉතා වැදගත් වේ.
විදුලි වාහනයක් (EV) චාජ් කරනවා නම් SPD අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි?
අද බොහෝ දෙනා නිවසේදී තම විදුලි වාහනය චාජ් කරති.
EV Charger එකත්, වාහනයේ On-board Charger එකත්, Battery Management System (BMS) එකත් ඉතා සංවේදී ඉලෙක්ට්‍රොනික පද්ධති වේ.
Surge එකක් නිසා,
• EV Charger එකට හානි විය හැක.
• වාහනයේ Charging Circuit එකට හානි විය හැක.
• Battery Management System එකට බලපෑම් ඇති විය හැක.
• අලුත්වැඩියා වියදම ලක්ෂ ගණනක් විය හැක.
එම නිසා EV Charger එක සවි කරන ස්ථානයේ නිසි ප්‍රමිතියෙන් යුත් SPD එකක් සවි කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.
SPD මඟින් ආරක්ෂා වන උපකරණ
✔ Solar Inverter
✔ Lithium Battery
✔ Solar Panels
✔ Smart TV
✔ Refrigerator
✔ Air Conditioner
✔ Computer
✔ CCTV System
✔ Wi-Fi Router
✔ EV Charger
✔ Electric Vehicle
SPD එකක් තෝරා ගැනීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
✔ IEC ප්‍රමිතියට අනුකූල විය යුතුය.
✔ නිසි Rating එකක් තිබිය යුතුය.
✔ නිසි Earthing පද්ධතියක් තිබිය යුතුය.
✔ DC සහ AC දෙපසටම සුදුසු SPD භාවිතා කළ යුතුය.
✔ විශ්වාසදායක සන්නාමයක් තෝරාගත යුතුය.
SPD සවි කර තිබුණත් අකුණු වැදෙනවාද?
ඔව්.
SPD එක අකුණු වැදීම නවත්වන්නේ නැත.
නමුත් අකුණු හෝ වෙනත් හේතුවක් නිසා ඇතිවන අධි වෝල්ටීයතාවයෙන් ඔබගේ උපකරණවලට සිදුවන හානිය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරයි.
එම නිසා SPD යනු සෝලා පද්ධතියක, නිවසක සහ EV Charging පද්ධතියක තිබිය යුතුම ආරක්ෂක උපකරණයකි.
අවසාන අදහස
අද ඔබගේ නිවසේ සෝලා පද්ධතියක්, Lithium Battery එකක් හෝ විදුලි වාහනයක් තිබේ නම්, ඒවා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කරන කුඩා ආයෝජනයක් හෙට දවසේ ලක්ෂ ගණනක හානියක් වළක්වා ගැනීමට උපකාරී විය හැක.
ගුණාත්මක SPD එකක් සවි කිරීම යනු අමතර වියදමක් නොව, ඔබගේ වටිනා ආයෝජනයට ලබාදෙන රක්ෂණයකි.
SF SOLAR | Sunfield Solar (Pvt) Ltd
ඔබගේ විශ්වාසනීය සෝලා සහ
