11/04/2026
සඳ ගමන අවසන්
----------------
මීට දවස් 9 කට කලින් ඇමරිකාවේ කෙනෙඩි අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානයෙන් ගමන් ආරම්භ කරපු Orion යානය අද (11) පෙ.ව. 05.37 ට ශාන්තිකර සාගරයට ගොඩබැස්සේ දශක 5 කට පසු නැවතත් මිනිසුන් හඳ අසළට ගමන් කරපු ඓතිහාසික Artemis II මෙහෙයුමේ නිමාව සනිටුහන් කරමින්.
අප්රේල් 7 වෙනිදා චන්ද්රයා අසළින් ගමන් කරමින් මීට පෙර මිනිස් ඇසට පැහැදිලිව දැකගන්න නොහැකි වුනු සඳේ නැගෙනහිර මුහුද සහ ඒ අවට ප්රදේශය නිරීක්ෂණය කරන්න මේ ගගනගාමීන් සිව්දෙනාට හැකි වුනු ආකාරය මම මීට කලින් ලිපියක විස්තර කළා. ඒ ගමනේදී පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර් 406,771 ක් ඈතට ගමන් කරමින් පෘථිවියේ සිට වැඩිම දුරක් ගමන් කරපු ගගනගාමීන් විදිහට ඉතිහාසයට එකතු වෙන්නත් මේ සිව්දෙනා වාසනාවන්ත වුනා. ඒ වගේම සඳ වටා ගිය ගමනේ තවත් අපූරු අවස්ථාවක් වුනේ සඳේ සෙවනැල්ල හරහා ගමන් කිරීමේදී දැකගන්නට ලැබුණු සූර්ය ග්රහණයයි.
යානය චන්ද්රයා බලා ගමන් කලේ Free Rerturn Trajectory එකක නිසා Orion යානය චන්ද්රයා වටා ගමන් කර අවසන් වන විට යානය තිබුණේ පෘථිවිය දෙසට එන ගමන් මාර්ගයකයි. නමුත් ගමන් මාර්ගයේ සුළු නිවැරදි කිරීම් කිහිපයක් කිරීමට අවශ්ය විය.
අප්රේල් 8 වනදා අලුයම යානයේ මාර්ගයේ සුළු නිවැරදි කිරීමක් සඳහා යානයේ ත්රස්ටර්ස් තත්පර 15 කට ක්රියාකරවන ලදී. එදින දහවල් යානය ආපසු පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ශණ බල ප්රදේශයට ඇතුළු විය. එතන සිට ඇත්තේ පෘථිවි ගුරුත්වාකර්ශණය යටතේ පහළට වැටීමයි.
අප්රේල් 10 වනදා උදෑසන තත්පර 9 ක ත්රස්ටර්ස් දහනයකින් ගමන් මාර්ගය නැවතත් සකස් කළ අතර අද (11) මධ්යම රාත්රිය පසුවීමත් සමඟ තත්පර 8 ක තවත් ත්රස්ටර් දහනයක් සිදු කරන ලදී. මෙය අවසාන වන විට යානය තිබුණේ වායුගෝලයට ඇතුළු වීම සඳහා නියමිත ගමන් මාර්ගයේය.
අද පෙ.ව. 05.03 ට පමණ Orion යානය එහි සේවා මොඩියුලය ගලවා දැමූ අතර යානයේ ත්රස්ටරස් භාවිතා කරමින් සේවා මොඩියුලයෙන් ආරක්ෂිත දුරකට යානය ගෙන එන ලදී. ඉන්පසු යානයේ තාප ආවරණය ඉදිරියට හරවා ගෙන තමන්ගේ මව් ග්රහලෝකයේ වායුගෝලය දෙසට අවසන් ගමන ආරම්භ කරන ලදී.
Orion යානයේ තාප ආවරණයේ ස්පර්ශ වන වායු අණු නිසා යානයේ වේගය අඩු වීමට පටන් ගන්නා මොහොත වන විට යානයේ වේගය පැයට කිලෝමීටර් 39,692.86 කට වැඩිවී තිබුණි. මෙය Apollo 10 මෙහෙයුමේ තැබූ වාර්තාවට වඩා මඳක් අඩු වේගයකි.
වායුගෝලයේ පහළට එන විට යානයේ තාප ආවරණයට ඉදිරියෙන් සම්පීඩනය වන වායු ස්තරය අධික ලෙස උණුසුම් වන අතර තාප ආවරණයේ කාර්යය වන්නේ එයින් යානය ආරක්ෂා කිරීමයි. අධික උෂ්ණත්වය නිසා මේ වායූන් ප්ලාස්මා බවට පත් වන අතර ප්ලාස්මාවලින් වසා ගන්නා යානය සහ මෙහෙයුම් පාලක මැදිරිය අතර සන්නිවේදනය ගිලිහී යන්නේ ප්ලාස්මා හරහා රේඩියෝ තරංග ගමන් නොකරන නිසායි.
Artemis I යානයේ තාප ආවරණයේ ගැටලුව විමර්ශනය කර මේ යානයේ තාප ආවරණයේත් එම ගැටලුවම ඇති නමුත් ගමන් මාර්ගය තරමක් වෙනස් කිරීමෙන් එම ගැටලුව යානයට බලපෑමක් ඇති නොකරන බවට නිර්දේශ කළ ඉංජිනේරුවන්ගේ හිත්වලට සැනසුමක් ලබා දෙමින් Orion යානය පැරෂුට් විවෘත කරගෙන ශාන්තිකර සාගරයට ගොඩබැසීමට සමත් විය.
මෙහෙයුම අවසන් විට විට Orion යානය ගමන් කළ සම්පූර්ණ දුර කිලෝමීටර් මිලියන 1.12 ක් පමණ වේ. එවන් දුරක් ගෙවා පැමිණි යානය සාගරයේ ඉලක්ක කළ ස්ථානයට සැතපුමක් ඇතුළත ගොඩබැසීමට සමත් වීම ගමන් මාර්ග ගණනය කළ ඉංජිනේරුවන්ගේ සහ යානයේ පාලක පද්ධතියේ නිරවද්යාතාවය හොඳින් කියාපායි.
මේ සියල්ල අවසානයේ දශක 5 කට පසු චන්ද්රයා අසළට ගමන් කළ Reid, Victor, Christina සහ Jeremy අභ්යවකාශ යානයෙන් පිටතට ගත් ඇමරිකානු නාවික හමුදාවේ නිලධාරීන් ඔවුන්ව අසළ පිහිටි නෞකාවකට ගෙන ගියේ ආපසු ජොන්සන් අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය වෙත ගෙන යාමටයි.