04/06/2026
**0 နဲ့ 1 နှစ်လုံးတည်းနဲ့ စက်ရုံကြီးတွေကို ထိန်းချုပ်နေတဲ့ PLC ရဲ့ လျှို့ဝှက်ကုဒ်များနှင့် Digital Logic Gates များ အကြောင်း**
PLC (Programmable Logic Controller) ဆိုတာ စက်ရုံတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဆိုတာ ပြီးခဲ့တဲ့ Post မှာ ပြောပြခဲ့ပြီးပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီဦးနှောက်ကြီးက ကျွန်တော်တို့ ပြောတဲ့ မြန်မာလို၊ အင်္ဂလိပ်လို စကားတွေကို နားမလည်ပါဘူး။သူ နားလည်တာက "၀" နဲ့ "၁" ဆိုတဲ့ ကိန်းဂဏန်း နှစ်လုံးတည်းပါ။
**ဒီဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ သူက ဘယ်လိုတွေ စဉ်းစားပြီး စက်တွေကို အမိန့်ပေးနေတာလဲ?**
PLC အခြေခံရဲ့ ကျောရိုးဖြစ်တဲ့ Binary System နဲ့ Logic Gates တွေအကြောင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း လေ့လာကြည့်ရအောင်။👇🔢
၁။ Binary Number (၀ နဲ့ ၁ ရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်)ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေက 0 ကနေ 9အထိ ဂဏန်း (၁၀) လုံးပါတဲ့ Decimal System ကို သုံးပေမဲ့၊ PLC လို အီလက်ထရောနစ် စက်ပစ္စည်းတွေကတော့ Binary System (ဒွိစုံစနစ်) ကိုပဲ သုံးပါတယ်။အီလက်ထရောနစ်ဆားကစ်တွေမှာ logic က အရမ်းရိုးရှင်းပါတယ်။0 (Low / OFF): လျှပ်စီးကြောင်း မရှိဘူး (မီးပိတ်ထားတယ်) 1 (High / ON): လျှပ်စီးကြောင်း ရှိတယ် (မီးဖွင့်ထားတယ်)စက်ရုံထဲက Sensor တစ်ခုက ပစ္စည်းတစ်ခုကို လှမ်းမြင်လိုက်ရင် PLC ဆီကို "၁" ဆိုတဲ့ Signal ပို့ပြီး၊ ပစ္စည်းမရှိရင် "၀" ဆိုတဲ့ Signal ပို့ပါတယ်။ ဒီ 0 နဲ့ 1 တွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး PLC က ကြီးမားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ချမှတ်တာပါ။🚪
၂။ Digital Logic Gates (PLC ရဲ့ အတွေးအခေါ် တံခါးမှူးများ)
ဝင်လာတဲ့ 0 နဲ့ 1 (Input) တွေကို ကြည့်ပြီး အထွက် (Output) မှာ 0 ထုတ်ပေးမလား၊ 1 ထုတ်ပေးမလားဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ အခြေခံ "ဂိတ်" ကြီး ၃ ခု ရှိပါတယ်။ PLC ရဲ့ Ladder Logic Programming ဟာ ဒီကောင်တွေပေါ်မှာ အခြေခံထားတာပါ။🤝
**(က) AND Gate (အခြေအနေအားလုံး ကိုက်ညီမှ အလုပ်လုပ်မည့်ဂိတ်)
Logic: Input အားလုံးက "၁" ဖြစ်မှ Output က "၁" ထွက်မယ်။ တစ်ခုခု "၀" ဖြစ်တာနဲ့ အလုပ်မလုပ်တော့ဘူး။
လက်တွေ့ဥပမာ: စက်ရုံမှာ စက်ကြီးတစ်လုံး လည်ပတ်ဖို့အတွက် "အကာအကွယ်တံခါးလည်း ပိတ်ထားရမယ်" AND "စတင်မည့်ခလုတ်ကိုလည်း နှိပ်ရမယ်" ဒီနှစ်ခုလုံး ပြည့်စုံမှ စက်လည်မှာပါ။🛣️
**(ခ) OR Gate (တစ်ခုခု ကိုက်ညီရင် အလုပ်လုပ်မည့်ဂိတ်)
Logic: Input တွေထဲက တစ်ခုခု "၁" ဖြစ်ရုံနဲ့ Output က "၁" ထွက်ပါတယ်။လက်တွေ့ဥပမာ: စက်အရေးပေါ် ရပ်တန့်တဲ့စနစ် (Emergency Stop) မှာ "အော်ပရေတာက ခလုတ်နှိပ်ရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်" OR "စက်အပူလွန်ကဲတဲ့ Sensor တက်လာရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်" စက်ကို ချက်ချင်းရပ်ခိုင်းတာမျိုးပါ။🔄
(ဂ) NOT Gate (ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်မည့်ဂိတ်)
Logic: အဝင်ကို အမြဲပြောင်းပြန်လုပ်ပေးတာ။ 0 ပေးရင် 1 ထွက်ပြီး၊ 1 ပေးရင် 0 ထွက်တယ်။လက်တွေ့ဥပမာ: အန္တရာယ်ရှိလို့ "စက်ဖုံးပွင့်သွားရင်" (Input = ၁)၊ စက်မောင်းနှင်မှုကို "ပိတ်ပစ်" (Output = ၀) လိုက်တာမျိုးပါ။🛠️
**PLC Programming မှာ ဒါတွေက ဘာလို့ အရေးကြီးတာလဲ?**
PLC ရေးတဲ့အခါ အသုံးအများဆုံး Ladder Logic ဆိုတာ တကယ်တော့ ဒီ Logic Gates တွေကို ဝါယာကြိုးတွေ၊ ခလုတ်တွေနေရာမှာ ပုံစံသွင်းပြီး Screen ပေါ်မှာ ဆွဲလိုက်တာပါပဲ။AND Gate ကို လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းမှာ တန်းစီချိတ်တဲ့ Series Connection အဖြစ် သုံးပါတယ်။OR Gate ကိုတော့ ပြိုင်လျက်ချိတ်တဲ့ Parallel Connection အဖြစ် သုံးပါတယ်။ဒီ အခြေခံ Logic Gates တွေကို ကောင်းကောင်းနားလည်ထားရင် ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ ဘယ်လို ရှုပ်ထွေးဆန်းပြားတဲ့ Automation စနစ်ကိုမဆို စိတ်ကြိုက် ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။🚀
**သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာဆိုတာ အခြေခံကစတာပါ**
စက်မှုအလိုအလျောက်မောင်းနှင်ခြင်း (Automation) ရဲ့ နောက်ကွယ်က ဒီလို အခြေခံအတွေးအခေါ်တွေကို သဘောကျကြရဲ့လားခင်ဗျာ။ နောက် post တွေမှာ PLC ရဲ့ တခြားစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ထပ်မံမျှဝေပေးသွားပါဦးမယ်။ဒီအချက်အလက်လေးတွေက အကျိုးရှိတယ်ဆိုရင် Like & Share လုပ်ပေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့ဦးနော်။ သင်ကော PLC ရေးတဲ့အခါ AND နဲ့ OR logic တွေကို ဘယ်လိုနေရာတွေမှာ အသုံးချဖူးလဲ Comment မှာ ပြောခဲ့ကြပါဦး။ 👇
