Science Daily

Science Daily "စကြာဝဠာရဲ့ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုများ၊ သိပ္ပံသီအိုရီများနှင့် တွေးခေါ်စရာ အကြောင်းအရာများကို နေ့စဉ် တင်ဆက်ပေးမည့် နေရာ။ 🌌🧠👽"

နေမင်း၏ လျှို့ဝှက်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း - Proba-3 ၏ နေကြတ်ခြင်း အတုအယောင် ဖန်တီးမှု မိတ်ဆွေ.. ကောင်းကင်ကြ...
30/01/2026

နေမင်း၏ လျှို့ဝှက်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း - Proba-3 ၏ နေကြတ်ခြင်း အတုအယောင် ဖန်တီးမှု

မိတ်ဆွေ.. ကောင်းကင်ကြီးကို မော့ကြည့်ပြီး သဘာဝတရားရဲ့ အံ့မခန်း ဖြစ်စဉ်တွေကို ငေးမောဖူးကြမယ် ထင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နေကြတ်ခြင်း (Solar Eclipse) ဆိုတာ လူတိုင်း စိတ်ဝင်စားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေအတွက်တော့ သဘာဝအတိုင်း နေကြတ်တာကို စောင့်ဆိုင်းရတာက အချိန်အရမ်းကြာလွန်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဥရောပ အာကာသအေဂျင်စီ (ESA) က "Proba-3" လို့ခေါ်တဲ့ အာကာသယာဉ်ကို အသုံးပြုပြီး အာကာသထဲမှာ "နေကြတ်ခြင်း အတုအယောင်" ကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ် ။ မကြာသေးမီကပဲ ဒီယာဉ်ဟာ နေရဲ့ မျက်နှာပြင်ကနေ ဧရာမ ပလာစမာ ဓာတ်ငွေ့တန်းကြီးများ (Solar Prominences) သုံးခု ဆက်တိုက် ပေါက်ကွဲထွက်လာတာကို အံ့သြဖွယ်ရာ ဖမ်းယူရရှိခဲ့ပါတယ် ။

Proba-3 ၏ နည်းပညာ စွမ်းပကား

ဒီမစ်ရှင်ရဲ့ အဓိက သော့ချက်ကတော့ အာကာသယာဉ် နှစ်စင်းကို ပုံစံတကျ ပျံသန်းစေခြင်း (Formation flying) ပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီယာဉ်နှစ်စင်းဟာ နေမင်းကို လေ့လာဖို့အတွက် တိကျတဲ့ နေရာယူထားကြရပါတယ် ။ နေဘက်ခြမ်းမှာ ရှိနေတဲ့ ယာဉ်တစ်စင်းက နေလုံးကြီးကို ကွယ်ထားပေးလိုက်တဲ့အတွက် သဘာဝ နေကြတ်သလို ဖြစ်သွားပြီး၊ နောက်က လိုက်ပါလာတဲ့ ယာဉ်က နေရဲ့ အပြင်ဘက် လေထုလွှာလို့ ခေါ်တဲ့ "ကိုရိုနာ" (Corona) ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း လေ့လာခွင့် ရရှိစေတာ ဖြစ်ပါတယ် ။

ရှားပါးသော ဖြစ်စဉ်ကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခြင်း

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၁) ရက်နေ့မှာ ကောက်ယူရရှိခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ၊ Proba-3 ဟာ နေရဲ့ ကိုရိုနာလွှာကနေ ပေါက်ကွဲမှု တစ်ခုမက၊ အများအပြားကို ရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့ပါတယ် ။ ၅ နာရီကြာမြင့်တဲ့ ဒီလေ့လာမှု ကာလအတွင်းမှာ ပုံရိပ်တွေကို ၅ မိနစ်တစ်ကြိမ် ရယူခဲ့ပြီး အလွန်ရှားပါးတဲ့ ပေါက်ကွဲမှု မြင်ကွင်းတွေကို တွေ့မြင်ခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီလေ့လာမှုမှာ Proba-3 ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို NASA ရဲ့ Solar Dynamics Observatory (SDO) က ရရှိတဲ့ ပုံရိပ်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ မြင်တွေ့လာရပါတယ် ။

သိပ္ပံဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ

Royal Observatory of Belgium မှ သိပ္ပံပညာရှင် Andrei Zhukov ပြောကြားချက်အရ နေရဲ့ ကိုရိုနာ (Corona) လေထုဟာ အလွန်ပူပြင်းပြီး နေမျက်နှာပြင်ထက် အဆပေါင်း ၂၀၀ ခန့် ပိုမိုပူပြင်းပါတယ် ။ သို့သော် "Prominence" လို့ခေါ်တဲ့ ပလာစမာ ဓာတ်ငွေ့တန်းတွေကတော့ နှိုင်းယှဉ်ချက်အားဖြင့် အေးမြပြီး အပူချိန် ၁၀,၀၀၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ခန့်သာ ရှိပါတယ် ။ ပတ်ဝန်းကျင်က ဒီဂရီ သန်းချီ ပူပြင်းတဲ့ ကိုရိုနာနဲ့ ယှဉ်လိုက်ရင် သူတို့က အေးမြတဲ့ တည်ဆောက်ပုံတွေ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရမှာပါ ။

နိဂုံး

ဒီ Proba-3 မစ်ရှင်ဟာ လာမည့် နွေရာသီ၊ အိုက်စလန်နှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့ကြားမှာ ဖြစ်ပေါ်မယ့် သဘာဝ နေကြတ်ခြင်းကိုလည်း စောင့်ကြည့်လေ့လာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။ သဘာဝ နေကြတ်ခြင်းက အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို ပိုမိုပေးစွမ်းနိုင်ပေမယ့်၊ Proba-3 ကဲ့သို့ လူဖန်တီးထားတဲ့ နည်းပညာတွေကလည်း အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ ရလဒ်တွေကို ပေးစွမ်းနိုင်ကြောင်း သက်သေပြနေပါတယ် ။ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေရဲ့ နည်းပညာစွမ်းရည်က စကြဝဠာရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို တစ်လွှာချင်း ခွာချနေပြီလို့ ဆိုရမှာပါပဲ မိတ်ဆွေ။

ဒီအကြောင်းအရာကို ဥရောပ အာကာသအေဂျင်စီ (ESA) ရဲ့ တရားဝင် မစ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Proba-3 ရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေဖြစ်ပြီး၊ NASA ရဲ့ Solar Dynamics Observatory (SDO) မှ အချက်အလက်တွေနဲ့ Royal Observatory of Belgium က သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ အတည်ပြုချက်တွေအပေါ် အခြေခံထားတာ ဖြစ်ပါတယ် ။



ဒီအကြောင်းအရာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်ဖို့ဆိုရင်တော့ သဘာဝ နေကြတ်ခြင်း (Solar Eclipse) ဖြစ်စဉ်မှာ လမင်းက နေကို ကွယ်လိုက်တဲ့အခါ နေရဲ့ အပြင်ဘက်လေထုလွှာ (Corona) ကို မြင်ရပုံ နဲ့ အာကာသယာဉ်နှစ်စင်း မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း တိကျစွာ တန်းစီပျံသန်းတဲ့ (Formation Flying) နည်းပညာ အခြေခံတွေကို သိထားမယ်ဆိုရင် ဒီသိပ္ပံနည်းပညာရဲ့ ဆန်းကြယ်မှုကို ပိုပြီး သဘောပေါက်လွယ်ကူစေမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။

Mitochondrial Eve: လူသားအားလုံးရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဘုံမိခင် ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ဆဲလ် (...
30/01/2026

Mitochondrial Eve: လူသားအားလုံးရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဘုံမိခင်

ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ဆဲလ် (Cell) ပေါင်းများစွာနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ မိတ်ဆွေ သိပြီးသားဖြစ်မှာပါ။ အဲဒီဆဲလ်တွေထဲမှာ Mitochondria (မိုက်တိုကွန်ဒရီးယား) လို့ခေါ်တဲ့ စွမ်းအင်ထုတ်ပေးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းလေးတွေ ရှိပါတယ်။ ထူးခြားတာက ဒီ Mitochondria မှာ သူ့ကိုယ်ပိုင် DNA (mtDNA) သီးသန့် ပါရှိနေတာပါ။

ပုံမှန် မျိုးရိုးဗီဇ (Nuclear DNA) က မိဘနှစ်ပါးစလုံးဆီကနေ ရရှိပေမဲ့၊ ဒီ Mitochondrial DNA (mtDNA) ကတော့ မိခင်ဆီကနေသာ သားသမီးဆီကို တိုက်ရိုက် လက်ဆင့်ကမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မိခင်၊ အဲဒီကနေ အဖွား၊ ဘွားအေ စသဖြင့် အမေဘက်က မျိုးရိုးကို ပြန်လိုက်မယ်ဆိုရင် နှစ်ပေါင်းသောင်းချီ ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ အတိတ်ကာလက အမျိုးသမီးတစ်ဦးဆီကို ပြန်ရောက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ အမျိုးသမီးကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Mitochondrial Eve" လို့ အမည်ပေးထားပါတယ်။

သူမ ဘယ်သူလဲ၊ ဘယ်အချိန်က နေထိုင်ခဲ့တာလဲ

လေ့လာမှုတွေအရ Mitochondrial Eve ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ကနေ ၂၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်က အာဖရိကတိုက် (အထူးသဖြင့် အရှေ့အာဖရိကဒေသ) မှာ နေထိုင်ခဲ့တယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ သူမဟာ လက်ရှိ ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ လူသားအားလုံးရဲ့ "Matrilineal Most Recent Common Ancestor" (MRCA) သို့မဟုတ် မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဘုံအကျဆုံး ရှေးဦးဘိုးဘေး ဖြစ်ပါတယ်။

အထင်အမြင်လွဲမှားမှုများကို ရှင်းလင်းခြင်း


ဒီနေရာမှာ မိတ်ဆွေ သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ချက် ရှိပါတယ်။ "Eve" (ဧဝ) လို့ နာမည်ပေးထားတာကြောင့် သူမဟာ အဲဒီခေတ်ကာလတုန်းက ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီး လို့ ထင်မှတ်စရာ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ မှားယွင်းတဲ့ အယူအဆပါ။

တကယ်တမ်းမှာတော့ သူမရဲ့ ခေတ်ပြိုင်အမျိုးသမီးတွေ အများကြီး ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့—



အခြားအမျိုးသမီးတွေရဲ့ မျိုးဆက်ပြတ်တောက်သွားတာမျိုး ဖြစ်နိုင်သလို၊

တချို့မျိုးဆက်တွေမှာ သားယောက်ျားလေးတွေချည်း မွေးဖွားခဲ့တာကြောင့် mtDNA လက်ဆင့်ကမ်းမှု ရပ်တန့်သွားတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ခေတ်ကာလ ရွေ့လျားလာတာနဲ့အမျှ တခြားအမျိုးသမီးတွေရဲ့ mtDNA မျိုးရိုးတွေ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ ဒီ Mitochondrial Eve ရဲ့ မျိုးရိုးတစ်ခုတည်းကသာ ယနေ့ခေတ် လူသားအားလုံးဆီကို ရောက်ရှိလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ (ဥပမာ စဉ်းစားကြည့်မယ်ဆိုရင် မျိုးရိုးနာမည်တစ်ခုတည်း ကျန်ရစ်သလိုမျိုး သဘောတရားပါပဲ)။

သိပ္ပံပညာက ဘာကို ဖော်ပြနေသလဲ

ဒီတွေ့ရှိချက်က ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေဟာ အရောင်အသွေး၊ လူမျိုး ကွဲပြားနေပေမဲ့ အခြေခံအားဖြင့်တော့ "မိသားစုကြီးတစ်ခုတည်း" ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့အားလုံးဟာ အာဖရိကမြေကနေ စတင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာအနှံ့ ပျံ့နှံ့သွားကြတဲ့ ညီအစ်ကိုမောင်နှမတွေသဖွယ် ဖြစ်ကြောင်း မျိုးရိုးဗီဇက သက်သေထူနေပါတယ်။

နိဂုံး

မိတ်ဆွေ... ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သွေးထဲမှာ ရှေးအကျဆုံး မိခင်တစ်ဦးရဲ့ အမှတ်အသားတွေ စီးဆင်းနေပါတယ်။ Mitochondrial Eve ဆိုတာ ဘာသာရေးပုံပြင်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ၊ ခိုင်မာတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ တွေ့ရှိချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအသိတရားက ကျွန်တော်တို့ လူသားအချင်းချင်းကြားမှာရှိတဲ့ တူညီမှုတွေကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားတတ်စေဖို့ ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် မျှော်လင့်ပါတယ်။

ဒီ Mitochondrial Eve ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာကျော် Nature သိပ္ပံဂျာနယ်ကြီးမှာ သုတေသီ Rebecca Cann နဲ့ အဖွဲ့က စတင်ဖော်ပြခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတွေ့ရှိချက်ကို Smithsonian National Museum of Natural History၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရဲ့ National Institutes of Health (NIH) နဲ့ ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ Max Planck Institute ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း သိပ္ပံအဖွဲ့အစည်းကြီးတွေက အခိုင်အမာ အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားပြီး လူသားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ပြဌာန်းစာအုပ်တွေမှာလည်း ထည့်သွင်းသင်ကြားလျက် ရှိပါတယ်။

ကမ္ဘာ့လေထု လကမ္ဘာဆီသို့ ယိုစိမ့်မှုနှင့် အနာဂတ် အာကာသခရီးသွားများအတွက် မျှော်လင့်ချက် ကျွန်တော်တို့အများစုက က...
29/01/2026

ကမ္ဘာ့လေထု လကမ္ဘာဆီသို့ ယိုစိမ့်မှုနှင့် အနာဂတ် အာကာသခရီးသွားများအတွက် မျှော်လင့်ချက်

ကျွန်တော်တို့အများစုက ကမ္ဘာမြေနဲ့ အာကာသဆိုတာ သီးခြားစီ တည်ရှိနေတဲ့ နေရာနှစ်ခုလို့ ထင်မှတ်တတ်ကြပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ ဒီနယ်နိမိတ်ဟာ ကျွန်တော်တို့ထင်သလောက် လုံခြုံပိတ်လှောင်ထားခြင်း မရှိပါဘူး ။ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ အာကာသထဲက အမှုန်အမွှားတန်ပေါင်းများစွာ ကမ္ဘာပေါ် ကျရောက်နေသလို၊ ကမ္ဘာ့လေထုထဲက ဓာတ်ငွေ့တွေကလည်း အာကာသထဲကို ပြန်လည်လွတ်ထွက်နေပါတယ် ။ ဒီလို လွတ်ထွက်သွားတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေထဲက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဟာ လကမ္ဘာပေါ်ကို ရောက်ရှိသွားပြီး အနာဂတ် လူသားတွေရဲ့ လကမ္ဘာခရီးစဉ်အတွက် အလွန်အဖိုးတန်တဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ် ။

လကမ္ဘာပေါ်က လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော ဒြပ်စင်များ လကမ္ဘာဖြစ်ပေါ်လာပုံ

သီအိုရီအရ လဟာ ကမ္ဘာဦးအစမှာ Theia လို့ခေါ်တဲ့ ဂြိုဟ်နဲ့ ကမ္ဘာတို့ တိုက်မိရာကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတာလို့ ယူဆကြပါတယ် ။ ဒီလို ပြင်းထန်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နိုက်ထရိုဂျင်လို ပေါ့ပါးပြီး အငွေ့ပျံလွယ်တဲ့ ဒြပ်စင် (Volatiles) တွေဟာ အာကာသထဲ လွင့်စင်ပျောက်ဆုံးသွားသင့်ပါတယ် ။

ဒါပေမဲ့ အံ့ဩစရာကောင်းတာက Apollo မစ်ရှင်တွေကနေ ပြန်သယ်လာတဲ့ လကမ္ဘာမြေသား နမူနာတွေထဲမှာ ဒီဒြပ်စင်တွေကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ် ။ နေမုန်တိုင်း (Solar Wind) တွေကြောင့် ရောက်လာတာလို့ ယူဆနိုင်ပေမဲ့၊ နေမုန်တိုင်းမှာ အဓိကပါဝင်တာက ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြစ်ပြီး နိုက်ထရိုဂျင်လို ဒြပ်စင်တွေ အများအပြား ပါဝင်နေခြင်းကို ပြည့်စုံအောင် မရှင်းပြနိုင်ပါဘူး ။ တရားခံအစစ်ကတော့ ကျွန်တော်တို့ ရှူရှိုက်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့လေထုပါပဲ ။

ကမ္ဘာ့သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် "Magnetotail" ၏ အခန်းကဏ္ဍ

ပုံမှန်အားဖြင့် ကမ္ဘာ့သံလိုက်စက်ကွင်းက လေထုကို အာကာသထဲ လွတ်မထွက်အောင် ကာကွယ်ပေးထားပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ University of Rochester က သုတေသီတွေရဲ့ လေ့လာချက်အရ ကမ္ဘာ့သံလိုက်စက်ကွင်းမှာ ထူးခြားတဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိနေပါတယ် ။ နေဖက်ခြမ်းမှာ ပြားနေပြီး၊ နေနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ခြမ်းမှာတော့ ကီလိုမီတာ ၂ သန်းလောက်ထိ ရှည်လျားတဲ့ အမြီးတန်းကြီး (Magnetotail) အဖြစ် ရှိနေပါတယ် ။

ဒီ Magnetotail ဟာ ကမ္ဘာ့လေထု အမှုန်အမွှားတွေကို လကမ္ဘာဆီ ပို့ဆောင်ပေးတဲ့ "တံတား" တစ်ခုသဖွယ် လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ် ။ လကမ္ဘာဟာ ကမ္ဘာ့နောက်ကျောဘက် (နေနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်) ကို ရောက်ရှိပြီး Magnetotail ထဲကို ဖြတ်သန်းသွားတဲ့အချိန်မှာ ကမ္ဘာက လွတ်ထွက်လာတဲ့ လေထုအမှုန်အမွှားတွေက လကမ္ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်ကို ကျရောက်အနည်ထိုင်စေပါတယ် ။

အနာဂတ်အတွက် အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာများ

ဒီတွေ့ရှိချက်က အနာဂတ် အာကာသယာဉ်မှူးတွေအတွက် သတင်းကောင်းပါပဲ။ လကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိနှင့်ပြီးသား အရင်းအမြစ် (In-situ resources) တွေကို ထုတ်ယူသုံးစွဲနိုင်မယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာကနေ သယ်ဆောင်သွားရမယ့် ဝန်ပမာဏကို လျှော့ချနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒါ့အပြင် ဒီလေ့လာမှုက အင်္ဂါဂြိုဟ် (Mars) လို ဂြိုဟ်တွေမှာ လေထု ဘယ်လိုပျောက်ဆုံးသွားသလဲဆိုတာနဲ့ သက်ရှိတွေ ရှင်သန်နိုင်စွမ်းကို နားလည်ဖို့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ် ။

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ရယ်စရာကောင်းပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ အချက်လေးတစ်ခုကို ပြောပြရရင် လကမ္ဘာပေါ်မှာ ကမ္ဘာ့လေထုတင်မကဘဲ လူသားတွေ စွန့်ပစ်ခဲ့တဲ့ အာကာသယာဉ် အစိတ်အပိုင်းတွေ၊ လူ့မစင်အိတ် (၉၆) အိတ်နဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်း ၆၀ ကျော်က ဒိုင်နိုဆော မျိုးသုဉ်းစေခဲ့တဲ့ ဥက္ကာပျံတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လွင့်စင်သွားတဲ့ ဒိုင်နိုဆော အရိုးအပိုင်းအစတွေတောင် ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါတယ် ။

နိဂုံး

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကမ္ဘာမြေနဲ့ လကမ္ဘာဟာ သီးခြားစီလို့ ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တော့ နက်ရှိုင်းတဲ့ ဆက်နွယ်မှုတစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ ကမ္ဘာကနေ လွင့်ပါသွားတဲ့ လေထုအမှုန်တွေက တိတ်တဆိတ်ပဲ လကမ္ဘာကို မြေဆီဖြည့်တင်းပေးနေတာဟာ သဘာဝတရားရဲ့ ဆန်းကြယ်မှုကို ပြသနေပါတယ် မိတ်ဆွေ။

ဒီသုတေသနရဲ့ မူရင်းဇာစ်မြစ်ကတော့ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ University of Rochester မှ သုတေသီများ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်ဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြု သိပ္ပံဂျာနယ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ "Nature Communications Earth and Environment" မှာ တရားဝင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ် ။

အဓိက သတင်းရင်းမြစ်: IFLScience တွင် ဖော်ပြထားသော "Earth's Atmosphere Is Leaking To The Moon" ဆောင်းပါး။

စကြဝဠာ၏ အဆုံးသတ်မျဉ်း သို့မဟုတ် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (The Cosmic Horizon) ပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ မတ်တတ်ရပ်ပြီး ပင်လယ်ပ...
29/01/2026

စကြဝဠာ၏ အဆုံးသတ်မျဉ်း သို့မဟုတ် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (The Cosmic Horizon)

ပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ မတ်တတ်ရပ်ပြီး ပင်လယ်ပြင်ကို မျှော်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ မိတ်ဆွေ ဘာကိုမြင်ရပါသလဲ။ ရေပြင်နဲ့ ကောင်းကင် ထိစပ်နေသယောင် ထင်ရတဲ့ မျဉ်းကြောင်းတစ်ခုကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါကို ကျွန်တော်တို့က "မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း" (Horizon) လို့ ခေါ်ဆိုကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေ... စကြဝဠာကြီးမှာလည်း အဲဒီလို အလားတူ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းတစ်ခု ရှိနေတယ်ဆိုတာကို တွေးမိဖူးပါသလား။

မြင်နိုင်စွမ်း၏ ကန့်သတ်ချက် (The Limit of Visibility)

"Cosmic Horizon" ဆိုတာဟာ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေ လေ့လာလို့ရနိုင်တဲ့ စကြဝဠာရဲ့ အကွာအဝေး အကန့်အသတ်ကို ဆိုလိုတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရားကို နားလည်ဖို့အတွက် အလင်းရဲ့ အမြန်နှုန်း (Speed of Light) ကို အရင်ဆုံး သဘောပေါက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အလင်းဟာ တစ်စက္ကန့်ကို မိုင်ပေါင်း ၁၈၆,၀၀၀ ခန့် သွားလာနိုင်ပေမယ့် စကြဝဠာကြီးက အဆမတန် ကျယ်ပြောလွန်းတာကြောင့် အဝေးက ကြယ်တစ်ပွင့်ရဲ့ အလင်းရောင် ကမ္ဘာမြေကို ရောက်လာဖို့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ မြင်နေရတဲ့ စကြဝဠာ (Observable Universe) ဆိုတာဟာ စကြဝဠာ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ Big Bang ပေါက်ကွဲမှုကနေ ယနေ့အချိန်ထိ အလင်းရောင် ခရီးနှင်လာပြီး ကျွန်တော်တို့ဆီ ရောက်ရှိနိုင်တဲ့ နေရာအထိကိုသာ ဆိုလိုတာပါ။ အဲဒီ ဘောင်ကျော်လွန်သွားတဲ့ နေရာက အရာဝတ္ထုတွေကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုမှ မမြင်နိုင်၊ မသိနိုင်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီနေရာတွေက အလင်းရောင်ဟာ ကမ္ဘာမြေဆီကို ရောက်ရှိလာဖို့ အချိန်လုံလောက်စွာ မရရှိသေးလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စကြဝဠာ ပြန့်ကားလာခြင်း (Expansion of the Universe)

နောက်ထပ် စိတ်လှုပ်ရှားစရာ ကောင်းတဲ့အချက်ကတော့ စကြဝဠာကြီးဟာ ငြိမ်သက်မနေဘဲ အချိန်နဲ့အမျှ ပြန့်ကားနေခြင်း (Expansion) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း အလွန်မှာရှိတဲ့ ဂလက်ဆီတွေဟာ အလင်းရဲ့ အမြန်နှုန်းထက် ပိုမြန်တဲ့နှုန်းနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဆီကနေ ဝေးရာကို ထွက်ခွာသွားနေကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဲဒီနေရာတွေကလာမယ့် သတင်းအချက်အလက် သို့မဟုတ် အလင်းရောင်ဟာ ကျွန်တော်တို့ဆီကို ဘယ်တော့မှ ရောက်လာမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ "အသိပညာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း" လို့လည်း တင်စားနိုင်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ် (Conclusion)

Cosmic Horizon ဟာ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေရဲ့ အမြင်အာရုံ ကန့်သတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သလို၊ စကြဝဠာကြီးရဲ့ နက်နဲမှုကို ပြသနေတဲ့ ပြယုဂ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းရဲ့ ဟိုဘက်မှာ ဘာတွေရှိနေမလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ အတိအကျ မသိနိုင်ပေမယ့်၊ ဒီဘက်ခြမ်းမှာ ရှိနေတဲ့ အရာတွေကို နားလည်အောင် ကြိုးစားရင်း လူသားတွေရဲ့ အသိပညာကို တိုးပွားအောင် လုပ်ဆောင်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိတ်ဆွေအနေနဲ့ ညဘက် ကောင်းကင်ကြီးကို မော့ကြည့်တဲ့အခါတိုင်း ကျွန်တော်တို့ မြင်ရတဲ့အရာတွေဟာ စကြဝဠာကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်း အစအနလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း သတိရစေလိုပါတယ်။

"Cosmic Horizon" (စကြဝဠာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း) သဘောတရားဟာ စိတ်ကူးယဉ် သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ NASA (အမေရိကန် အမျိုးသား လေကြောင်းနှင့် အာကာသ စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့)၊ ESA (ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ) နှင့် IAU (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နက္ခတ္တဗေဒ သမဂ္ဂ) တို့ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း သိပ္ပံအဖွဲ့အစည်းကြီးများက လက်ခံအတည်ပြုထားသည့် "ခေတ်သစ် စကြဝဠာဗေဒ" (Modern Cosmology) ၏ အခြေခံ အုတ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအကြောင်းအရာကို မိတ်ဆွေအနေနဲ့ ပိုမို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ သဘောပေါက် နားလည်နိုင်ဖို့အတွက် အောက်ပါ အခြေခံအချက် (၂) ချက်ကို ကြိုတင်သိရှိထားရင် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ် -

၁။ အလင်းအလျင် (Speed of Light): အလင်းသည် ခရီးသွားရန် အချိန်ယူရပြီး ၎င်း၏ အမြန်နှုန်းတွင် အကန့်အသတ်ရှိသည် (တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင်ပေါင်း ၁၈၆,၀၀၀ ခန့်) ဆိုသည့် အချက်။ ၂။ စကြဝဠာ ပြန့်ကားခြင်း (Metric Expansion of Space): စကြဝဠာကြီးသည် ငြိမ်သက်မနေဘဲ ပူပေါင်းတစ်လုံးကို လေမှုတ်သွင်းလိုက်သကဲ့သို့ အချိန်နှင့်အမျှ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနေသည် (Big Bang Theory) ဆိုသည့် အချက်။

ဒီအခြေခံ သဘောတရားလေးတွေကို နှလုံးသွင်းထားမယ်ဆိုရင် မိတ်ဆွေအနေနဲ့ စကြဝဠာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း အကြောင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်သာလာပါလိမ့်မယ်။

Spotlight Effect - မိတ်ဆွေ ထင်သလောက် ဘယ်သူမှ ဂရုမစိုက်ကြပါဘူး မိတ်ဆွေ... တစ်ခါတစ်ရံမှာ အင်္ကျီမှာ ဟင်းရည်ကွက်...
28/01/2026

Spotlight Effect - မိတ်ဆွေ ထင်သလောက် ဘယ်သူမှ ဂရုမစိုက်ကြပါဘူး

မိတ်ဆွေ... တစ်ခါတစ်ရံမှာ အင်္ကျီမှာ ဟင်းရည်ကွက် အနည်းငယ် စွန်းထင်းသွားတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် လူကြားထဲမှာ စကားပြော မှားသွားတာမျိုး ကြုံဖူးကြမယ် ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အချိန်မျိုးမှာ "လူတွေအားလုံး ငါ့ကိုပဲ ဝိုင်းကြည့်နေကြတော့မှာပဲ"၊ "ငါ့အမှားကို လူတိုင်း သတိထားမိသွားကြပြီ" ဆိုပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မီးမောင်းထိုးပြထားသလို (Spotlight) ခံစားရပြီး လူတွေရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကို
အလွန်အကျွံ ရနေတယ်လို့ ထင်မြင်နေတာပါ။

ဒါကို စိတ်ပညာမှာတော့ "The Spotlight Effect" လို့ ခေါ်ဆိုပါတယ်။

ဒီသဘောတရားကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှာ Cornell University မှ စိတ်ပညာရှင် Thomas Gilovich နဲ့ အဖွဲ့က စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုမှာ ကျောင်းသားတစ်ယောက်ကို လူအများကြားမှာ အနည်းငယ် ရှက်စရာကောင်းတဲ့ တီရှပ် (Barry Manilow ရဲ့ မျက်နှာပါတဲ့ အင်္ကျီ) ကို ဝတ်ဆင်ခိုင်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကျောင်းသားက အခန်းထဲရှိ လူအများစု (၅၀% လောက်) က သူ့အင်္ကျီကို သတိထားမိလိမ့်မယ်လို့ ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ရလဒ်ကတော့ အံ့သြစရာပါပဲ။ တကယ်တမ်း သတိထားမိသူက ၂၀% အောက်သာ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီဖြစ်စဉ် ဘာကြောင့် ဖြစ်ရတာပါသလဲ။ အဓိက အကြောင်းရင်းကတော့ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေဟာ ကိုယ့်ကမ္ဘာမှာ ကိုယ်က ဗဟိုချက် (Egocentric Anchor) ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ခံစားချက်၊ ကိုယ့်ရဲ့ အပြုအမူ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ရုပ်သွင်ကို အမြဲတမ်း အာရုံစိုက်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီလို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အာရုံစိုက်မှု များလွန်းတဲ့အခါမှာ အခြားသူတွေကလည်း ကိုယ့်နည်းတူ ကိုယ့်ကိုပဲ အာရုံစိုက်နေလိမ့်မယ်လို့ မှားယွင်းစွာ ယူဆမိတတ်ကြပါတယ်။

တကယ်တမ်းမှာတော့ မိတ်ဆွေ... အခြားသူတွေမှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ပြဿနာတွေ၊ ကိုယ်ပိုင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ရှိနေကြပါတယ်။ သူတို့လည်း မိတ်ဆွေနည်းတူ သူတို့အကြောင်း သူတို့ တွေးနေရတာနဲ့တင် အချိန်ကုန်နေတတ်ကြပါတယ်။ မိတ်ဆွေရဲ့ ဆံပင်ပုံစံ အနည်းငယ် ပြောင်းသွားတာ၊ ဖိနပ်မတိုက်မိတာလောက်ကို သူတို့ သိပ်ပြီး အလေးထားလေ့ မရှိပါဘူး။

Spotlight Effect ကို နားလည်ထားခြင်းက မိတ်ဆွေအတွက် စိတ်သက်သာရာ ရစေနိုင်ပါတယ်။ လူတွေရှေ့မှာ အမှားတစ်ခုခု လုပ်မိရင်တောင် "ငါ ထင်သလောက် ဘယ်သူမှ ဂရုမစိုက်ပါလား" ဆိုတဲ့ အသိက မိတ်ဆွေကို ပိုပြီး ယုံကြည်မှု ရှိစေမှာပါ။ လူမှုရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Social Anxiety) တွေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ပိုမို လွတ်လပ်ပေါ့ပါးစွာ နေထိုင်နိုင်လာစေပါလိမ့်မယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်တော့...

မိတ်ဆွေရဲ့ ဘဝဇာတ်ခုံမှာ မိတ်ဆွေဟာ ဇာတ်လိုက်ကျော် ဖြစ်နေပေမဲ့၊ အခြားသူတွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းမှာတော့ မိတ်ဆွေဟာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ ဇာတ်ပို့သက်သက်သာ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သတိရစေချင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူများအမြင်ကို အလွန်အကျွံ ဂရုမစိုက်ဘဲ ကိုယ်လုပ်စရာရှိတာကို ယုံကြည်မှုရှိရှိ လုပ်ဆောင်လိုက်ပါ။

စကြဝဠာ၏ ကကွက်များ: ဆွဲငင်အားနှင့် ပတ်လမ်းကြောင်းများ (Gravitational Orbits)မမြင်ရသော ကြိုးတစ်ချောင်း မိတ်ဆွေအ...
28/01/2026

စကြဝဠာ၏ ကကွက်များ: ဆွဲငင်အားနှင့် ပတ်လမ်းကြောင်းများ (Gravitational Orbits)

မမြင်ရသော ကြိုးတစ်ချောင်း

မိတ်ဆွေအနေနဲ့ ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ပြီး "လ (The Moon) က ကမ္ဘာကြီးပေါ်ကို ဘာကြောင့် ပြုတ်မကျတာလဲ" လို့ စဉ်းစားဖူးပါသလား။ တကယ်တော့ လဟာ ကမ္ဘာ့ဆွဲငင်အားကြောင့် ပြုတ်ကျနေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ သူက မြေကြီးပေါ်ကို တန်းတန်းမတ်မတ် ပြုတ်ကျတာမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့အနားကနေ "လွဲချော်ပြီး" ပြုတ်ကျနေတာ (Falling around the Earth) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရားဟာ Orbit သို့မဟုတ် ပတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းရဲ့ အဓိက သော့ချက်ပါပဲ။ ကျွန်တော် ဒီဆောင်းပါးမှာ ဒီသဘောတရားကို သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြပေးပါ့မယ်။

အဓိက သုံးသပ်ချက် (Key Analysis)

၁။ နယူတန်၏ အမြောက်ဆံ စမ်းသပ်ချက် (Newton's Cannonball)

ပတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဘယ်လိုဖြစ်လာသလဲဆိုတာကို နားလည်ဖို့ Isaac Newton ရဲ့ ကျော်ကြားလှတဲ့ စိတ်ကူးယဉ်စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုကို ကျွန်တော် တင်ပြလိုပါတယ်။

မြင့်မားတဲ့ တောင်ထိပ်တစ်ခုပေါ်မှာ အမြောက်ကြီးတစ်လက် ရှိတယ်လို့ မိတ်ဆွေ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အမြောက်ကို အားနည်းနည်းနဲ့ ပစ်လိုက်ရင် အမြောက်ဆံဟာ ခပ်နီးနီးမှာပဲ မြေပေါ် ပြုတ်ကျပါမယ်။ အားပိုစိုက်ပြီး ပစ်လိုက်ရင် ပိုဝေးဝေးကို ရောက်ပြီးမှ ပြုတ်ကျပါမယ်။

အကယ်၍သာ အမြောက်ဆံရဲ့ အလျင် (Velocity) ဟာ လုံလောက်တဲ့ ပမာဏတစ်ခု (ဥပမာ - တစ်စက္ကန့်ကို ၈ ကီလိုမီတာခန့်) ရှိမယ်ဆိုရင်တော့ ကမ္ဘာကြီးက အလုံးဖြစ်တဲ့အတွက် အမြောက်ဆံ ကျဆင်းသွားတဲ့ နှုန်းထားအတိုင်း ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ကလည်း ကွေးဆင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒီအခါမှာ အမြောက်ဆံဟာ မြေကြီးနဲ့ ဘယ်တော့မှ မထိတော့ဘဲ ကမ္ဘာကို တစ်ပတ်ပြီးတစ်ပတ် ပတ်နေပါလိမ့်မယ်။ ဒါကိုပဲ Orbit (ပတ်လမ်းကြောင်း) လို့ ခေါ်တာပါ။

၂။ ဆွဲငင်အားနှင့် အလျင်တို့၏ ဟန်ချက် (The Balance of Forces)

သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် ပတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခု တည်မြဲနေဖို့ အားနှစ်ခု မျှခြေဖြစ်နေဖို့ လိုပါတယ်။

Inertia (အီနားရှား/အဟုန်): ဝတ္ထုတစ်ခုဟာ အာကာသထဲမှာ တည့်တည့်သွားချင်တဲ့ သဘောသဘာဝ ရှိပါတယ်။ (ဒါက အမြောက်ဆံရဲ့ အလျင်ပါ)။

Gravity (ဆွဲငင်အား): ကမ္ဘာ (သို့မဟုတ် နေ) က ဝတ္ထုကို သူ့ဗဟိုဆီ ဆွဲယူနေတဲ့ အားဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအားနှစ်ခု မျှတသွားတဲ့အခါ ဂြိုဟ်တုတွေ၊ လတွေဟာ ပတ်လမ်းကြောင်းထဲမှာ တည်မြဲနေနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကွာအဝေး ဝေးလေ ဆွဲငင်အား နည်းလေ ဖြစ်ပေမယ့် လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိပါဘူး။

၃။ ကပ္ပလာ၏ နိယာမများ (Kepler's Laws)


ဂြိုဟ်တွေဟာ နေကို လှည့်ပတ်တဲ့အခါ စက်ဝိုင်းပုံ (Circle) အတိအကျ မဟုတ်ဘဲ ဘဲဥပုံစံ (Ellipse) လှည့်ပတ်တယ်ဆိုတာကို Johannes Kepler က တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပတ်လမ်းကြောင်းတိုင်းဟာ ပြီးပြည့်စုံတဲ့ စက်ဝိုင်းမဟုတ်နိုင်ပါဘူး။ ဂြိုဟ်တစ်ခုဟာ နေနဲ့ နီးတဲ့နေရာ (Perihelion) မှာ ပိုမြန်မြန်ရွေ့ပြီး၊ ဝေးတဲ့နေရာ (Aphelion) မှာ နှေးနှေးရွေ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမ (Conservation of Energy) ရဲ့ သဘောတရားပါပဲ။

နိဂုံး: အာကာသထဲက စည်းချက်ညီ ကကွက်များ

ကျွန်တော် အနှစ်ချုပ် တင်ပြရရင် Orbit သို့မဟုတ် ပတ်လမ်းကြောင်းဆိုတာ "ဆွဲငင်အားကြောင့် ပြုတ်ကျနေခြင်း" (Free fall) တစ်မျိုးပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဘေးတိုက်ရွေ့လျားတဲ့ အလျင် (Tangential Velocity) လုံလောက်စွာ ရှိနေတဲ့အတွက် ဗဟိုကို ဝင်မတိုးဘဲ ဘေးကနေ ဝိုက်ပြီး လှည့်ပတ်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသဘောတရားကြောင့်သာလျှင် ကျွန်တော်တို့ဟာ GPS စနစ်တွေ၊ ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေးစနစ်တွေကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းကြီးလည်း တည်မြဲနေနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိတ်ဆွေ အနေနဲ့ ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်တဲ့အခါ မြင်ရတဲ့အရာတွေဟာ ငြိမ်သက်နေတာ မဟုတ်ဘဲ ရူပဗေဒ နိယာမတွေအောက်မှာ အင်မတန် စည်းချက်ညီညီ ကခုန် လှုပ်ရှားနေကြတယ်ဆိုတာကို သတိရစေချင်ပါတယ်။

ဒီအကြောင်းအရာများသည် သီအိုရီသက်သက်မဟုတ်ဘဲ ၁၇ ရာစုတွင် Isaac Newton ပြုစုခဲ့သော "Principia Mathematica" ကျမ်းမှစ၍ ခိုင်မာခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် NASA (အမေရိကန်)၊ ESA (ဥရောပ)၊ JAXA (ဂျပန်) နှင့် နိုင်ငံတကာ နက္ခတ္တဗေဒသမဂ္ဂ (IAU) တို့အပါအဝင် ကမ္ဘာ့သိပ္ပံအဖွဲ့အစည်းအားလုံးက ဤနိယာမများကို အပြည့်အဝ အသိအမှတ်ပြုထားပြီး ယင်းတို့ကို အခြေခံ၍သာ ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ခြင်းနှင့် အာကာသစူးစမ်းမှုများ ပြုလုပ်နေကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မိတ်ဆွေအနေဖြင့် ဤအကြောင်းအရာကို ပိုမို လွယ်ကူစွာ နားလည်သဘောပေါက်လိုပါက "နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှု နိယာမများ (Newton's Laws of Motion)" နှင့် "ဆွဲငင်အား (Gravity)" တို့၏ အခြေခံသဘောတရားကို လေ့လာထားလျှင် အလွန်အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါလိမ့်မည်။ အထူးသဖြင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ "အလျင် (Velocity)" နှင့် "ဆွဲအား" တို့အကြား အားပြိုင်မှုကို သဘောပေါက်ထားပါက ပတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခု မည်သို့ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်သာလာပါလိမ့်မည်။

စကြဝဠာ၏ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအလွန်တွင် ဘုရားသခင် ရှိနေသလား (ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ဦး၏ အဆိုကို လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း) မင်္ဂလ...
27/01/2026

စကြဝဠာ၏ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအလွန်တွင် ဘုရားသခင် ရှိနေသလား (ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ဦး၏ အဆိုကို လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း)

မင်္ဂလာပါ မိတ်ဆွေ...ခေါင်းစဉ်တစ်ခုတည်းနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ ဆောင်းပါးလေးကို အဆုံးထိ ဖတ်ရှုပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံ အပ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

ဒီနေ့တော့ ကျွန်တော် မိတ်ဆွေကို သိပ္ပံပညာနဲ့ ဘာသာရေးယုံကြည်မှုကြားက အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့၊ ဒါပေမယ့်လည်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာကောင်းတဲ့ အကြောင်းအရာလေးတစ်ခုကို မျှဝေဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်က ရူပဗေဒပညာရှင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ Dr. Michael Guillén က ဘုရားသခင် တည်ရှိရာနေရာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီလို့ ဆိုလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာပါပဲ ။ ဒါပေမယ့် တစ်ခုရှိတာက အဲဒီနေရာဟာ ကျွန်တော်တို့ဆီကနေ အလင်းနှစ် ၄၆.၅ ဘီလီယံ (ကီလိုမီတာအားဖြင့် ၄၃၉ ဘီလီယံ ထရီလီယံ) ကွာဝေးနေတာပါပဲ ။

ဒီအကြောင်းအရာကို ကျွန်တော်တို့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်ကနေ ဘယ်လိုမြင်လို့ရမလဲဆိုတာ ဆက်ကြည့်ရအောင်ဗျာ။

ရူပဗေဒပညာရှင်၏ သီအိုရီနှင့် "စကြဝဠာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း" (Cosmic Horizon)

Dr. Guillén ရဲ့ အဆိုအရ ကမ္ဘာမြေကနေ မိုင်ပေါင်း ၂၇၃ ဘီလီယံ ထရီလီယံ (ကီလိုမီတာ ၄၃၉ ဘီလီယံ ထရီလီယံ) ကွာဝေးတဲ့နေရာမှာ "Cosmic Horizon" လို့ခေါ်တဲ့ စကြဝဠာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း ရှိနေပါတယ် ။ အိုင်းစတိုင်းရဲ့ နှိုင်းရသီအိုရီ (Relativity Theory) အရ ဒီအကွာအဝေးမှာ အချိန် (Time) ဟာ ရပ်တန့်နေပြီး အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် ဆိုတာ မရှိဘဲ "အချိန်မဲ့ခြင်း" (Timelessness) သာ ရှိတယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ် ။

ဒီသဘောတရားကို သူက သမ္မာကျမ်းစာထဲက ဘုရားသခင်နဲ့ နတ်ကောင်းကင်တမန်များဟာ အချိန်မဲ့တဲ့ ထာဝရနေရာမှာ တည်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြပါတယ် ။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင်တော့ စကြဝဠာရဲ့ အဆုံးသတ်စည်း (Horizon) ဟာ ရုပ်ဝတ္ထုမဲ့ သက်ရှိတွေ နေထိုင်ရာ ဘုံဗိမာန်ဖြစ်တယ်လို့ သူက ယူဆတာဖြစ်ပါတယ် ။

သိပ္ပံပညာ၏ လက်တွေ့အမြင်နှင့် တုံ့ပြန်ချက်

တကယ်တော့ မိတ်ဆွေ... ဒီအယူအဆဟာ ရူပဗေဒသဘောတရားအရ ကြည့်ရင် လွဲမှားနေတဲ့ အချက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ IFLScience ကဲ့သို့သော သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ မီဒီယာများက ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုချက်မဟုတ်ဘဲ ထင်ကြေးသက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြထားပါတယ် ။

ကျွန်တော် ရှင်းပြချင်တဲ့ အဓိကအချက်ကတော့ "Cosmic Horizon" ဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတစ်ခုလို တည်ရှိနေတဲ့ နေရာ (Physical Place) မဟုတ်ပါဘူး ။ စကြဝဠာကြီးက အချိန်နဲ့အမျှ ပြန့်ကားနေတဲ့အတွက် အဝေးက အရာဝတ္ထုတွေက အလင်းအလျင်ထက် ပိုမြန်တဲ့နှုန်းနဲ့ ဝေးကွာသွားကြပါတယ် ။ ဒါကြောင့် အဲဒီနေရာက အလင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ဆီကို ဘယ်တော့မှ ရောက်မလာနိုင်တော့ပါဘူး။ အဲဒီ "မြင်နိုင်စွမ်း၏ အဆုံးသတ်" ကိုသာ Horizon လို့ ခေါ်တာပါ။

ဒါ့အပြင် အဲဒီနေရာမှာ အချိန်ရပ်တန့်နေတယ်ဆိုတာလည်း လွဲမှားနေပါတယ် ။ ကျွန်တော်တို့ဘက်က ကြည့်ရင် အလင်းရဲ့ လှိုင်းအလျား ဆွဲဆန့်ခံရမှု (Redshift) ကြောင့် အဲဒီနေရာက ဖြစ်ပျက်မှုတွေ နှေးကွေးနေသယောင် မြင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း အဲဒီနေရာမှာ ရောက်နေတဲ့ သူတစ်ယောက်အတွက်တော့ အချိန်က ပုံမှန်အတိုင်းပဲ ကုန်ဆုံးနေမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။ ဥပမာ
- မိတ်ဆွေက အဲဒီနေရာကို ရောက်သွားရင် ကော်ဖီသောက်တာ၊ လမ်းလျှောက်တာတွေကို ပုံမှန်အတိုင်း လုပ်ဆောင်နိုင်မှာပါ ။

နိဂုံးချုပ် သုံးသပ်ချက်

ခြုံငုံသုံးသပ်ရမယ်ဆိုရင် Dr. Guillén ရဲ့ အဆိုဟာ လူသားတွေအနေနဲ့ သိပ္ပံပညာရဲ့ နယ်နိမိတ်တွေကို ဘာသာရေး ယုံကြည်မှုတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ် ။ စကြဝဠာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မြင်နိုင်စွမ်းရဲ့ အကန့်အသတ်သာဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင် သီတင်းသုံးရာနေရာလို့ သိပ္ပံနည်းကျ သတ်မှတ်လို့ မရနိုင်ပါဘူး ။

ဒါပေမယ့်လည်း မိတ်ဆွေ... စကြဝဠာကြီးရဲ့ ကျယ်ပြောလှတဲ့ သဘောတရားတွေကို လေ့လာရင်းနဲ့ လူသားတွေရဲ့ တွေးခေါ်နိုင်စွမ်း ဘယ်လောက်ထိ နက်ရှိုင်းတယ်ဆိုတာကိုတော့ အသိအမှတ်ပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအယူအဆကို ရူပဗေဒပညာရှင် Dr. Michael Guillén က Fox News သတင်းဌာနရှိ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်တွင် ကိုယ်တိုင် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ် ။ သို့သော်လည်း ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေပြချက်မဟုတ်ဘဲ ထင်ကြေးသက်သက် (Speculative) သာဖြစ်တာကြောင့် မည်သည့် တရားဝင် သိပ္ပံအဖွဲ့အစည်းကမှ အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားခြင်း မရှိပါဘူး ။ IFLScience အပါအဝင် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုံးသပ်သူများကလည်း သူအသုံးပြုထားတဲ့ စကြဝဠာဆိုင်ရာ သဘောတရား (Cosmology) များသည် လွဲမှားနေကြောင်း ထောက်ပြထားပါတယ် ။

ဒီအကြောင်းအရာကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ဖို့အတွက် "Cosmic Horizon" (စကြဝဠာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း)၊ "Hubble's Law" (စကြဝဠာ ပြန့်ကားမှု နိယာမ) နှင့် အိုင်းစတိုင်း၏ နှိုင်းရသီအိုရီ (General Relativity) စသည့် အခြေခံသဘောတရားများကို သိထားရင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါလိမ့်မယ် ။ အထူးသဖြင့် စကြဝဠာ ပြန့်ကားမှုကြောင့် အလင်းအလျင်နှင့် အချိန်တို့ ဘယ်လိုပြောင်းလဲသွားသလဲဆိုတဲ့ အချက်ကို နားလည်ထားရင် ဒီဆောင်းပါးပါ ငြင်းချက်တွေကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ် ။

Sources Reference (Source Guide)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် Dr. Michael Guillén ၏ အဆိုများနှင့် ယင်းအပေါ် IFLScience ၏ တုံ့ပြန်ရှင်းလင်းချက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို သိရှိလိုပါက IFLScience ၏ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်နှင့် Fox News တို့တွင် ဝင်ရောက်လေ့လာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

Disclaimer

ဤဆောင်းပါးသည် ဗဟုသုတရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများကို စော်ကားလိုခြင်း (သို့မဟုတ်) သိပ္ပံပညာရပ်ကို လွဲမှားစေလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ စာဖတ်သူ မိတ်ဆွေများအနေဖြင့် ဝေဖန်ပိုင်းခြား တွေးခေါ်နိုင်ပါရန် လေးစားစွာ ပန်ကြားအပ်ပါသည်။

ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အသက်ရှူသံ ၅ စက္ကန့် ရပ်တန့်သွားတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေအတွက် ၅ စက္ကန့်ဆိုတဲ့ အချိန်ကာလဟာ အလ...
26/01/2026

ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အသက်ရှူသံ ၅ စက္ကန့် ရပ်တန့်သွားတဲ့အခါ

ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေအတွက် ၅ စက္ကန့်ဆိုတဲ့ အချိန်ကာလဟာ အလွန်တိုတောင်းပါတယ်။ မိတ်ဆွေအနေနဲ့ အသက်ကို ၅ စက္ကန့်လောက် အောင့်ထားလိုက်ရင် ဘာမှထူးခြားမှု မရှိသလို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကမ္ဘာကြီးအတွက်တော့ အောက်ဆီဂျင်မရှိတဲ့ ၅ စက္ကန့်ဟာ ကပ်ဘေးတစ်ခုပါပဲ။ တကယ်လို့များ ကမ္ဘာပေါ်က အောက်ဆီဂျင်တွေသာ ၅ စက္ကန့်လောက် ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့မယ်ဆိုရင် ဘာတွေဆက်ဖြစ်လာမလဲဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ သုံးသပ်ကြည့်ကြရအောင်ပါ။

နေ့ခင်းဘက်မှာ ကောင်းကင်ကြီး မည်းမှောင်သွားခြင်း



ပထမဆုံး မိတ်ဆွေ သတိထားမိမယ့် အချက်ကတော့ ကောင်းကင်ကြီးပါ။ နေ့ခင်းကြောင်တောင် ဖြစ်နေပေမဲ့ ကောင်းကင်တစ်ခုလုံး ညအချိန်လို မည်းမှောင်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ နေကလာတဲ့ အလင်းရောင်တွေကို ကမ္ဘာ့လေထုထဲမှာရှိတဲ့ အောက်ဆီဂျင်အမှုန်အမွှားတွေက အရပ်မျက်နှာ အနှံ့အပြားကို ပြန့်ကျဲသွားအောင် (Scattering) လုပ်ပေးလို့ပါ။ အောက်ဆီဂျင်မရှိတော့ရင် အလင်းပြန်ခြင်း မရှိတော့တဲ့အတွက် ကောင်းကင်ဟာ ချက်ချင်းဆိုသလို အမှောင်ကျသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဆောက်အအုံများ ပြိုကျပျက်စီးခြင်း

ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်ရာ အဆောက်အအုံအများစုကို ကွန်ကရစ်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ ဒီကွန်ကရစ်တွေ ခိုင်ခံ့နေဖို့အတွက် အောက်ဆီဂျင်က အဓိက "ကော်" (Binder) တစ်ခုသဖွယ် လုပ်ဆောင်ပေးနေတာပါ။ အောက်ဆီဂျင်သာ မရှိတော့ရင် ကွန်ကရစ်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ စေးကပ်မှုကို ဆုံးရှုံးပြီး ဖုန်မှုန့်တွေအဖြစ် ပြိုကွဲသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိတ်ဆွေ မြင်တွေ့နေရတဲ့ မိုးမျှော်တိုက်တွေ၊ တံတားတွေနဲ့ လမ်းမတွေဟာ မျက်စိတစ်မှိတ်အတွင်းမှာပဲ ပြိုကျပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။

သတ္တုများ ဂဟေဆက်မိသလို ဖြစ်သွားခြင်း

ပုံမှန်အားဖြင့် သတ္တုပစ္စည်းတွေဟာ လေထုထဲမှာရှိတဲ့ အောက်ဆီဂျင်ကြောင့် မျက်နှာပြင်မှာ ဓာတ်တိုးလွှာ (Oxidation Layer) တစ်ခု ဖုံးအုပ်ထားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီအလွှာက သတ္တုချင်း မကပ်ငြိအောင် ကာကွယ်ပေးထားတာပါ။ အောက်ဆီဂျင် ပျောက်သွားတာနဲ့ တပြိုင်နက် သတ္တုချင်း ထိတွေ့နေတဲ့ နေရာတိုင်း (ဥပမာ - စက်ယန္တရားတွေ၊ ကားအင်ဂျင်တွေ) ဟာ အလိုအလျောက် ဂဟေဆက်သလို ပူးကပ်သွားပြီး အလုပ်လုပ်တော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

နားစည်ကွဲထွက်နိုင်ခြင်း

ဒါကတော့ လူသားတွေအပေါ် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေမယ့် အချက်ပါ။ လေထုဖိအား (Atmospheric Pressure) ရဲ့ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အောက်ဆီဂျင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။ အောက်ဆီဂျင် ပျောက်သွားရင် လေထုဖိအားက ရုတ်တရက် လျော့ကျသွားမှာဖြစ်ပြီး၊ ဒီအခြေအနေဟာ မိတ်ဆွေကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ကနေ မီတာ ၂၀၀၀ လောက်အမြင့်ကို ချက်ချင်း ဆွဲတင်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ရုတ်တရက် ဖိအားပြောင်းလဲမှုကို နားစည်က ခံနိုင်ရည်မရှိတဲ့အတွက် ပေါက်ကွဲထွက်သွားနိုင်ပါတယ်။

ရေထု ပြိုကွဲခြင်း


ရေ (Water) ဆိုတာ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ၂ လုံးနဲ့ အောက်ဆီဂျင် ၁ လုံး ပေါင်းစပ်ထားတာကို မိတ်ဆွေ သိပြီးဖြစ်မှာပါ။ အောက်ဆီဂျင် ပျောက်သွားရင် ရေမော်လီကျူးတွေ ပျက်စီးပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဟာ အလွန်ပေါ့ပါးတဲ့အတွက် လေထုထဲကို ပျံ့နှံ့တက်ရောက်သွားပြီး ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာကြီးတွေဟာ ရေငွေ့ပျံသလိုမျိုး ခန်းခြောက်သွားနိုင်ပါတယ်။

သုံးသပ်ချက်

၅ စက္ကန့်ဆိုတာ တိုတောင်းပေမဲ့၊ အောက်ဆီဂျင်ဆိုတဲ့ ဒြပ်စင်တစ်ခုဟာ ကမ္ဘာမြေရဲ့ တည်ဆောက်ပုံ၊ သက်ရှိတွေရဲ့ ရှင်သန်မှုနဲ့ လူသားတွေရဲ့ ဖန်တီးမှုအားလုံးကို ဘယ်လောက်အထိ ထောက်ပံ့ပေးထားလဲဆိုတာကို ဒီအချက်တွေက မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မမြင်ရတဲ့ လေထုဟာ ဘယ်လောက်တန်ဖိုးရှိသလဲဆိုတာကို မိတ်ဆွေ သတိပြုမိမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။

ဒီ "အောက်ဆီဂျင် ၅ စက္ကန့် ပျောက်ဆုံးခြင်း" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဟာ NASA သို့မဟုတ် WHO ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းကြီးများက ထုတ်ပြန်ထားသည့် တရားဝင် သုတေသနစာတမ်း (Official Report) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် ပညာပေးသူများက "အကယ်၍သာ (What If)" ဆိုပြီး ရှိပြီးသား သိပ္ပံနိယာမတွေကို အခြေခံကာ တွေးဆထားတဲ့ "သဘောတရားရေးရာ စမ်းသပ်ချက်" (Thought Experiment) တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအရာကို အလွယ်တကူ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ဖို့အတွက် မိတ်ဆွေအနေနဲ့ အခြေခံ ဓာတုဗေဒနဲ့ ရူပဗေဒ သဘောတရားတွေဖြစ်တဲ့ ဓာတ်တိုးခြင်း (Oxidation)၊ အလင်းဖြာထွက်ခြင်း (Light Scattering) နဲ့ လေထုဖိအား (Atmospheric Pressure) ဆိုင်ရာ အလုပ်လုပ်ပုံတွေကို အနည်းငယ် သိရှိထားရင် ဒီဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်တွေကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်သာနိုင်ပါလိမ့်မယ်။



အသိပေးချက် (Disclaimer)

ဤဆောင်းပါးသည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို အခြေခံ၍ စိတ်ကူးယဉ် တွေးခေါ်ထားသော "What If" အခြေအနေတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဗဟုသုတနှင့် ရသခံစားမှုရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပြီး လက်တွေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်ရန် ခဲယဉ်းသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အသိပေးအပ်ပါသည်။

Address

ခရေပင်လမ်း
Mingaladon

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Science Daily posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category