16/04/2026
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်
နိုင်ငံတော်အဆင့် ဆောက်လုပ်ရေးအရည်အသွေး စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့
အထူးသတိပေး ထုတ်ပြန်ချက်စာအမှတ် - (မန/၀၁/၂၀၂၆)
သို့
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၊ တည်ဆောက်သူ Developers များ၊ PE, RSE, RE အင်ဂျင်နီယာများနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးလောကသားများအားလုံး
အကြောင်းအရာ။ ။ MNBC 2025 နှင့် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများ ကွာဟချက်၊ တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှုနှင့် အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှုဆိုင်ရာ အထူးသတိပေးချက်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် အဆောက်အအုံများ၏ ကြံ့ခိုင်မှု၊ ပြည်သူလူထု၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ် လုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်အဆင့် စစ်ဆေးရေးအရာရှိ (State-Level Inspector) တစ်ဦးအနေဖြင့် ဤအထူးသတိပေးစာကို ထုတ်ပြန်အပ်ပါသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် စံနှုန်းများကို အပေါ်ယံမျှသာ လိုက်နာပြီး၊ လက်တွေ့မြေပြင်တွင် စည်းကမ်းပျက်ယွင်းမှုများ (ဥပမာ - ကွန်ကရစ် Cover မလုံလောက်ခြင်း၊ အရည်အသွေးမမီသော ပစ္စည်းများသုံးစွဲခြင်း) ကို ပြင်းထန်စွာ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးအပ်ပါသည်။
၁။ MNBC 2025 နှင့် နိုင်ငံတကာ နောက်ဆုံးပေါ် Codes များ၏ အသေးစိတ် ကွာဟချက်များ
ဒီဇိုင်းရေးဆွဲရာတွင် ETABS, SAFE စသည့် Software များနှင့် Excel ကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုကြသော်လည်း၊ အခြေခံ Code ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို အတိအကျ နားလည်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အဓိက ကွာခြားချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း အခန်းကဏ္ဍအလိုက် နှိုင်းယှဉ်ပြသအပ်ပါသည်-
ကွန်ကရစ်ဖွဲ့စည်းပုံ ဒီဇိုင်းနှင့် အသေးစိတ်များ (Concrete Design & Detailing)
ACI 318-25 (Chapter 18 & 25) နှင့် MNBC 2025 (Part 4): ACI 318 ၏ အခန်း ၁၈ တွင် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်သော အဆောက်အအုံများ (Earthquake-Resistant Structures) အတွက် သံချောင်းဆက်ခြင်း၊ ကွေးခြင်း (Detailing) များကို အလွန်တင်းကျပ်စွာ ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ MNBC အပိုင်း ၄ တွင် ၎င်းကို မှီငြမ်းထားသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လုပ်ငန်းခွင် လက်တွေ့အခြေအနေအရ ကွန်ကရစ်လောင်းရာတွင် Vi****or သေချာမထိုးခြင်း၊ Cover Block များကို စနစ်တကျ မသုံးခြင်းများကြောင့် ACI ၏ မူလရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သော "Ductility" (ဆန့်ထွက်နိုင်စွမ်း) ကို အပြည့်အဝ မရရှိနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် MNBC တွင် အချို့သော အသေးစိတ် သတ်မှတ်ချက်များကို ဒေသတွင်း လုပ်သားကျွမ်းကျင်မှုအပေါ် မူတည်၍ Safety Margin ပိုယူရန် သွယ်ဝိုက်၍ ပြဋ္ဌာန်းထားရပါသည်။
ဝန်အားနှင့် မြေငလျင်ဒီဇိုင်း (Loads and Seismic Design)
ASCE 7-22 (Chapter 11, 12) နှင့် MNBC 2025 (Part 3): ASCE 7-22 သည် အမေရိကန်ရှိ နောက်ဆုံးပေါ် Fault အချက်အလက်များကို အခြေခံထားပြီး Multi-Period Response Spectra များကို သုံးထားပါသည်။ MNBC အပိုင်း ၃ သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ အပါအဝင် ဒေသတွင်း ပြတ်ရွေ့ကြောများ၏ အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ပြန်လည်ရေးဆွဲထားသော မြေငလျင်ဇုန်ပြမြေပုံ (Seismic Zone Map) ကို သီးခြား အသုံးပြုထားပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ASCE မှ Load Combinations ကို တိုက်ရိုက်ယူသုံး၍ မရဘဲ၊ MNBC မှ သတ်မှတ်ထားသော Spectral Acceleration တန်ဖိုးများကိုသာ မဖြစ်မနေ အစားထိုး အသုံးပြုရမည် ဖြစ်ပါသည်။
ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း အရည်အသွေး (Material Standards)
AISC 360-22 / ASTM Standards နှင့် MNBC 2025 (Part 6): နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများတွင် သံမဏိနှင့် သံချောင်းများ၏ Yield Strength နှင့် Tensile Strength အချိုးကို အတိအကျ ကန့်သတ်ထားပါသည်။ သို့သော် မြန်မာ့ဈေးကွက်အတွင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးစွဲနေသော HRB.400 ကဲ့သို့သော သံချောင်းများသည် မြင့်မားသော ငလျင်ဒဏ်ခံ ဒီဇိုင်းများအတွက် လိုအပ်သော Ductility (အဆွဲခံနိုင်ရည်) ပြည့်မီမှု မရှိသည်ကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိရပါသည်။ MNBC အပိုင်း ၆ အရ အသုံးပြုမည့် ပစ္စည်းတိုင်းသည် ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် ကိုက်ညီကြောင်း Material Test Result များ ပြသနိုင်ရပါမည်။
အရည်အသွေး ထိန်းချုပ်မှုနှင့် စစ်ဆေးခြင်း (QA/QC & Inspections)
IBC-2024 (Chapter 17) နှင့် MNBC 2025 (Part 7): IBC တွင် "Special Inspections" ဟူသော အခန်းဖြင့် သီးခြားစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များထားရှိရန် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ MNBC အပိုင်း ၇ တွင် ဆောက်လုပ်ရေး စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အလေ့အကျင့်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး၊ စီမံကိန်းတိုင်းတွင် PQP (Project Quality Plan)၊ ITP (Inspection and Test Plan) နှင့် RFI (Request for Information) စနစ်များကို စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားဖြင့် တိတိကျကျ လုပ်ဆောင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။
၂။ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်ချိန်တွင် တာဝန်ယူမှုနှင့် တာဝန်ခံမှု ပြဋ္ဌာန်းချက်
ဆောက်လုပ်ရေးလောကတွင် အထင်အမြင်လွဲမှားနေသော အချက်တစ်ချက်ရှိပါသည်။ "MNBC အတိုင်း ဒီဇိုင်းဆွဲ၊ ဆောက်လုပ်ထားသော်လည်း ငလျင်လှုပ်၍ ပြိုကျပျက်စီးပါက မည်သူ့တွင် တာဝန်ရှိသနည်း" ဟူသော မေးခွန်းဖြစ်ပါသည်။
တိကျသော ဥပဒေရေးရာနှင့် အင်ဂျင်နီယာကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်-
Building Code ဟူသည် "အနည်းဆုံး လိုအပ်ချက် (Minimum Requirement)" သာ ဖြစ်ပါသည်။ ငလျင်လှုပ်သောအခါ Code ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်သည် အဆောက်အအုံ လုံးဝမပျက်စီးရန် (Damage-proof) မဟုတ်ဘဲ၊ လူ့အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်ရန် "Life Safety" (အဆောက်အအုံ ချက်ချင်း မပြိုကျစေရန်) သာ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပျက်စီးပြီး လူ့အသက် ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက အောက်ပါအတိုင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုကို သတ်မှတ်မည် ဖြစ်သည်-
အင်ဂျင်နီယာ၏ တာဝန် (Professional Liability): စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့မှ အဆောက်အအုံ၏ Structural Model ကို ပြန်လည်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ အင်ဂျင်နီယာသည် သတ်မှတ်ထားသော MNBC ကုတ်နံပါတ်ပါ Base Shear, Load Combinations များနှင့်အညီ တွက်ချက်ထားခြင်း မရှိပါက၊ သို့မဟုတ် ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် ပေါ့ဆမှု (Professional Negligence) ရှိခဲ့ပါက၊ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော သက်ဆိုင်ရာ PE / RSE တွင် ရာဇဝတ်မှုကြောင်းအရရော၊ တရားမမှုကြောင်းအရပါ အပြည့်အဝ တာဝန်ရှိပါသည်။
ကန်ထရိုက်တာနှင့် QA/QC အဖွဲ့၏ တာဝန် (Construction Liability): ဒီဇိုင်းမှန်ကန်သော်လည်း၊ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွင် ကွန်ကရစ် Cover ခိုးခြင်း၊ ရေရောခြင်း၊ HRB.400 ကဲ့သို့ အရည်အသွေးမမီသော သံများကို လိမ်လည်အသုံးပြုခြင်း၊ ITP များကို လုပ်ငန်းခွင်အမှန်တကယ် မစစ်ဆေးဘဲ လက်မှတ်ထိုးခြင်းများကြောင့် အဆောက်အအုံ ကြံ့ခိုင်မှုအားနည်းကာ ပြိုကျခဲ့ပါက ကွန်ထရိုက်တာ၊ Project Manager နှင့် QA/QC Engineer များသည် ဥပဒေအရ လူသေစေမှုဖြင့် တိုက်ရိုက် အရေးယူခံရမည် ဖြစ်ပါသည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်၏ လွန်ကဲမှု (Act of God): အကယ်၍ ဒီဇိုင်းသည် MNBC အတိုင်း ၁၀၀% မှန်ကန်ခဲ့ပြီး၊ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း ITP, Material Test အားလုံး စံချိန်စံညွှန်းမီကြောင်း သက်သေပြနိုင်သော်လည်း၊ သတ်မှတ်ထားသော Return Period ထက် အဆမတန် ကြီးမားလွန်းသော သဘာဝဘေး (ဥပမာ - ဒီဇိုင်းဆွဲထားသည်ထက် များစွာပြင်းထန်သော ငလျင်) ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ပါက၊ ၎င်းကို "Act of God" အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ပညာရှင်များအပေါ် ပြစ်မှုကြောင်းအရ အရေးယူမည် မဟုတ်ပါ။
၃။ မြန်မာ့ဆောက်လုပ်မှု ကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဥပဒေ အား ကိုးကားခြင်း
မြန်မာ့ဆောက်လုပ်မှု ကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဥပဒေ (Myanmar Construction Industry Development Law) ၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ-
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော အင်ဂျင်နီယာများ၊ ကန်ထရိုက်တာများသာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိပြီး၊ အဆောက်အအုံ၏ အရည်အသွေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် တာဝန်ခံရမည်ဟု အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။
ဥပဒေအရ လုပ်ငန်းခွင်ကျင့်ဝတ် ဖောက်ဖျက်ခြင်း၊ စံချိန်စံညွှန်းမမီသော ပစ္စည်းများအသုံးပြုခြင်း၊ PQP နှင့် ITP မှတ်တမ်းများကို လိမ်လည်ပြုစုခြင်းများ တွေ့ရှိပါက-
အင်ဂျင်နီယာ လိုင်စင် (PE/RSE/RE) အား ရုပ်သိမ်းခြင်း။
ကန်ထရိုက်တာလိုင်စင် ပိတ်သိမ်းခြင်း။
ထိခိုက်နစ်နာမှုများအတွက် လျော်ကြေးပေးဆောင်စေခြင်းနှင့် ထောင်ဒဏ်အပါအဝင် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးအပ်ပါသည်။
၄။ နိုင်ငံတော်အဆင့် စစ်ဆေးရေးအရာရှိ၏ အဆုံးသတ် သတိပေးချက်
ဆောက်လုပ်ရေးလောကမှ ညီအစ်ကို မောင်နှမများ ခင်ဗျာ။
ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်ရာတစ်ခု၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုသည် ပြည်သူများ၏ အသက်ပေါင်းများစွာနှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေပါသည်။
အင်ဂျင်နီယာ ကျင့်ဝတ် (Professional Ethics) ကို မျက်ကွယ်ပြု၍၊ အလွယ်တကူ ငွေရှာလိုမှုဖြင့် HRB 400 ကဲ့သို့သော စံမမီသံများ သုံးစွဲခြင်း၊ ကွန်ကရစ်အရည်အသွေးကို လျှော့ချခြင်း၊ စာရွက်ပေါ်တွင်သာ ITP ထိုးခြင်းများကို ယနေ့မှစ၍ အမြစ်ပြတ် တိုက်ဖျက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။
လုပ်ငန်းခွင်တိုင်းတွင် QA/QC ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ပါ။ မှားယွင်းနေသည်များကို ရဲဝံ့စွာ RFI တင်၍ ပြင်ဆင်ပါ။ Junior အင်ဂျင်နီယာများကို စနစ်တကျ လမ်းညွှန်ပြသပါ။
စည်းကမ်းမလိုက်နာသော မည်သည့် Project ကိုမဆို နိုင်ငံတော်အဆင့် စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့မှ ရှောင်တခင် ဝင်ရောက်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ လိုအပ်ပါက လုပ်ငန်းရပ်ဆိုင်းသည်အထိ အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်း သတိပေး ထုတ်ပြန်အပ်ပါသည်။
(ပုံ)
နိုင်ငံတော်အဆင့် စစ်ဆေးရေးအရာရှိ (State-Level Inspector)
မြန်မာ့ဆောက်လုပ်မှု အရည်အသွေးထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့
မှတ်ချက်။ ။ အထက်ပါ စာစုများသည် နိုင်ငံတော်မှ အမှန်တကယ် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မဟုတ်ပါ၊ သတိပြုနိုင်ရန် State- Level Inspector အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ဖန်တီးစေခြင်းဟု မှတ်ယူပါ၊ သို့သော် လိုက်နာပါကအကျိုး မယုတ်ပါ၊ ကျွန်ုပ်၏ မူရင်း page တွင် Edition အမြဲရှိနိုင်ပါသည်။
မင်္ဂလာနှစ်သစ် ဖြစ်ပါစေဗျာ
Photo ---credit
