23/08/2025
🌾🌱စိုက်ပျိုးရေးသုံး ထုံးအမျိုးအစားများ
👉စိုက်ပျိုးမြေ ပြုပြင် ပစ္စည်းများ (Soil Amendments) အနေဖြင့် အသုံးပြုလျှက်ရှိသော အရာများစွာရှိပေသည်။ ထိုအရာများ မှာ မြေဆွေးအမျိုးမျိုး, သစ်စိမ်းမြေဆွေး, ထင်း နှင့် ဝါး မီးသွေး, ပြာ, အီးအမ် ဘိုကာချီ, ကြက်ချေး, နွားချေးစသော ဩဂဲနစ် သက်ရှိရုပ်ကြွင်း ပစ္စည်းများသာမက, ကျောက်မှုန့်၊ ထုံးမှုန့် စသည့် မြေကျောက်သား မှ ရရှိသည့် သတ္တုတွင်းထွတ် များကိုလဲ သုံးလျှက်ရှိကြပါသည်။ စိုက်ပျိုးမြေ ပြုပြင် ပစ္စည်းများ (Soil Amendments) ကို အပင်အဟာရဓာတ် ရရှိစေရန် မြေဩဇာအနေဖြင့်, မြေသား အရည်အသွေးကောင်းစေရန်, မြေဆောင် ပိုး နှင့် ရောဂါများကိုလျော့ချရန် စသည်ဖြင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုး နဲ့ သုံးကြပါသည်။
သို့ရာတွင်မည်သည့် မြေပြင် မြေခံ ပစ္စည်းကို မည်သည့် နေရာတွင် သုံးရမည်ကို သိရှိရန်လိုအပ်ပါသည်။ ပုံမှာန် အားဖြင့် ဩဂဲနစ် သက်ရှိရုပ်ကြွင်း ပစ္စည်းများက ပြသနာမရှိ လှသော်လည်း၊ သတ္တုတွင်းထွတ်များကိုတော့ မှန်ကန်စွာသုံးသင့်ပါသည်။ ရှေးဦးစွာ စိုက်ပျိုးရေးတွင် သုံးလေ့ရှိသော သတ္တုတွင်းထွတ်များ - ဒိုလိုမိုက် (Dolomite), ထုံး (Lime) နှင့် ကျောက်မှုန့် (Gypsum) တို့ကို အကြောင်းကို လေ့လာကြည့်ကြ ပါစို့။
◻️ထုံး (Lime) - ဩဂဲနစ် မဟုတ်သော ကယ်လ်ဆီယမ် ပါဝင်သည့် ဓာတ်ပေါင်း တစ်ခု, ထို ဓာတ်ပေါင်း သည် အယ်ကာလိုင်း ဖြစ်သည်။
(ချဉ်ငန်ကိန်း - pH တန်ဖိုးအားဖြင့် မြင့်သည်)။
◻️ဒိုလိုမိုက် (Dolomite) - ထုံး အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကျောက်မှုန့် (Gypsum) ထုံး အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
◻️ထုံး ကို အမျိုးအစားခွဲရာတွင် ပုံပါ ဇယား အတိုင်းတွေ့ရှိရပါမည်။
🌾🌱စိုက်ပျိုးရေးတွင် အသုံးချခြင်း
▫️◻️◽ ထုံးကျောက် (Calcium Carbonate)
ကို မြေချဉ်ငန်ဓာတ် တန်ဖိုး (pH) တက်လာစေရန် သုံးပါသည်၊ တစ်ချို့သော မှိုရောဂါများ နှင့် ဘတ်တီးရီးယား များ ကိုလျော့ချ ရန်လဲသုံးပါသည်။
✅ကောင်းကျိုးများမှာ - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH) ကို တက်စေ သည်၊ ထို့အတွက် အများလို အဟာရ ဓာတ်များ ( N, P, K) တို့ကို အက်ဆစ်မြေ - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (low pH) နိမ့်သောမြေများတွင် ရရှိစေနိုင်သည်။ ကယ်ဆီယမ် အဟာရဓာတ် ရရှိစေသည်၊ အက်ဆစ်မြေ - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (low pH) နိမ့်သောမြေများတွင် ရေစိမ့်ဝင် စီးဆင်းမှုကိုအားပေးသည်။ ဈေး သက်သာသည်။
📌နှုန်းထား - တစ်ဧက ကို ၁ တန် ခန့် - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH) ၁ ယူနစ် တက်ရန် ဥပမာ pH 4 မှ 5 ဖြစ်ရန် တစ်ဧက ကို ၂ တန်ခန့် ထည့် အနဲဆုံး ထည့်ရမည်။
‼️ဆိုးကျိုးများမှာ - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (Soil pH) ကိုသိ ရှိရန် လိုအပ်သည်။ ထုံး ကို မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH – 6) အောက်မြေများတွင် သုံးရပါမည်။ မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH – 6) အထက် မြေများတွင် သုံးမိပါက - အပင်များလောင်နိုင်၍ အဟာရစုပ် ယူရာတွင် အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်သည်။ မြေအတွင်းထဲနှံ့စပ်အောင် ရောက်ရှိရန် လုပ်ရကိုင်ရ ဝန်ကြီးမားသည်။ ထုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်မှာ နှေးကွေးသည်၊ အာဏိသင် ရရန် အနဲဆုံး ၂ လ မှ ၆ လ လောက့်စောင့်ရသည်။ ရေတွင်ပျော်ဝင်မှုအားနဲသည်၊ ရေရှည်တွင် ပမာဏ များစွာ (ထုံး ပမာဏ ၄ တန် ကို တစ်ဧက တွင် ၂ နှစ်အတွင်း) ထက်ပို သုံးလျှင် မြေကျပ်ခြင်း၊ ထုံးလွှာဖြစ်ပေါ်၍ ရေစီးဆင်းမှု မကောင်းခြင်းများ ကိုဖြစ်စေသည်။ ပင်ရေ စိမ့်ထွတ်ခြင်း Plasmolysis ဖြစ်၍ အပင်ကြီးထွားမှုကို ဆိုးဝါးစွာ ထိ့ခိုက်နိုင်သည်။
⬛ ဒိုလိုမိုက် (Dolomite) ⬛
အား မြေချဉ်ငန်ဓာတ် တန်ဖိုး (pH) တက်လာစေရန် အတွက်ကော ကယ်ဆီယမ် အဟာရဓာတ် နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ် ၂ မျိုး ရရန် အတွက် ပါသုံးသည်။
✅ကောင်းကျိုးများ - ကယ်ဆီယမ် အဟာရဓာတ် နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ် အပင်အဟာရ ဓာတ် ၂ မျိုးပါရှိသည်၊ ထို့အတွက် မဂ္ဂနီစီယမ် ဓာတ်ကို ကြိုက်သော အပင်များအတွက် အထူးသင့်တော်သည်၊ ဥပမာ - ပြောင်း၊ ဘရိုကိုလီ (ဂေါ်ဖီ စိမ်း)၊ ဆလပ်၊ ပန်းဂေါ်ဖီ၊ နှင်းဆီ၊ ငရုပ်၊ အာလူး၊ သကြားမုံလာ (Sugar beet)၊ ပဲမျိုးစုံ
တစ်ချို့သော ဖျက်ပိုးများ နှင့် ဘတ်တီးရီးရောဂါများကို သက်သာ စေနိုင်သည်။
မှတ်ချက် - ဘတ်တီးရီးယား ပင်ညိုး ရောဂါများ ၊ ပင်စည်ထိုးပိုး များအတွက် အချည်းနီးပါပဲ၊ အာနိသင် မရှိ၊
📌နှုန်းထား - တစ်ဧက ကို ၁ တန် ခန့် - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH) အပေါ်မူတည်၍ ထည့်ရမည်။ မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH) ၄ နဲ့ ၅ အတွင်း ရှိပါက တစ်ဧက ကို ၃၀ ကီလို ခန့်၊ (pH) ၅.၁ နဲ့ ၆ အတွင်း ရှိပါက တစ်ဧက ကို ၁၅ ကီလို ခန့် ထည့်ရမည်။
‼️ဆိုးကျိုးများမှာ - သာမာန်ထုံး ထက် တစ်ယူနစ် ကုန်ကျစားရိတ် ပိုများပါသည်၊ မြေချဉ်ငန်ကိန်း (Soil pH) ကိုသိ ရှိရန် လိုအပ်သည်။ ဒိုလိုမိုက် ကို မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH – 7) အောက်မြေများတွင် သုံးရပါမည်။ အကယ်၍ မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH – 7) အထက် မြေများတွင် သုံးမိပါက - အပင်များ လောင်နိုင်ပြီး ဆိုးဝါး ပါက သေနိုင်သည်။ အပင်များ တက်မလာဘဲ ပုစေသော မဂ္ဂနီစီယမ် အဆိပ်သင့်မှု ဖြစ်စေနိုင်၍ မဂ္ဂနီစီယမ်လိုသော မြေတွင်သာ သုံးရင် ပိုသင့်တော်ပါသည်။
🌱အပင်အတွက် အာနိသင်ပြရန် အချိန်စောင့်ရသည်၊ ရေမှာပျော်ဝင်ရန်ခက်သဖြင့်ဖြစ်ပါသည်။ အနဲဆုံး ၂ - ၃ လ စောင့်ရသည်။
⬜ ကျောက်မှုန့်/ လချေးမှုန့် (Gypsum) ⬜
သည် ရေပျော်စွမ်းအား မြင့်မားသည်၊ ထို့အတွက် မြေချဉ်ငန်ဓာတ် တန်ဖိုး (pH) မည်သည့်အနေအထားတွင်မဆို အသုံးပြုရန် အဆင်ပြေသည်။
✅အကျိုးကျေးဇူးများ အနေဖြင့် - ကယ်လ်ဆီယမ် နှင့် ဆာလ်ဖာ အဟာရဓာတ် ရရှိစေခြင်း၊ စပါးစိုက်မြေများတွင် ရေအနေထိုင်တာများ သောကြောင့် အဆိပ်ဓာတ်များ စုဝေးလာခြင်း နှင့် ဇင့်ဓာတ် ချို့တဲ့မှု ကို ပြုပြင်ထိန်းညိ့ပေးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေအတွင်း အပင်တွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေမည့် ဓာတ်ဆားများကို လျော့ချပေးခြင်း၊ ပူပြင်း ခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် ရေထိန်းစွမ်းအား နှင့် ရေအသုံးချစွမ်းအား ကိုမြင့်တင်ပေးခြင်း၊ မြေဆွေး နှင့် တိရိစ္ဆာန်အညစ်အကြေးအဆွေး စသော ဩဂဲနစ်ပစ္စည်းများ နှင့်တွဲ၍ သုံးသော် မြေဆီလွှာ ၏ သစ်ဆွေးဓာတ်ကို မြင့်တက်စေခြင်း၊ ကြပ်နေသော မြေသားများ အတွင်း လေဝင်မှု နှင့် ရေ စီးဆင်းမှုကို အားပေးခြင်း၊ မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုကိုလျော့ချပေးခြင်း စသော အချက်များကြောင့် သုံးနိုင်ပါသည်။ မြေပဲတွင် အထွက်နှုန်းကို သိသာစွာတိုး စေနိုင်သည်။ ဆာလ်ဖာ ကြိုက်သော ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဆီမုန့်ညှင်း၊ နှမ်း၊ ဆီအုန်း၊ နေကြာ စသော ဆီထွတ် သီးနှံ့များ၊ ခရမ်း ချဉ်။
မှတ်ချက် - ကျောက်မှုန့်/ လချေးမှုန့် သည် ရွံ့စေးမြေကို ဖွယ်လာအောင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (Physical properties) အရ မပြုပြင်ပေးပါ။ ထယ်ရေးမကောင်းခြင်း၊ မြေအတွင်း ကျောက်လွှာ အမာခံနေခြင်း စသော ထုထည် ကြီးမားသည် ပြသနာများကိုလဲ မဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါ။
📌နှုန်းထား - တစ်ဧက ကို ၁ တန် ခန့် - မြေချဉ်ငန်ကိန်း (pH) ၁ ယူနစ် လျော့စေရန် ဥပမာ pH 9 မှ 8 ဖြစ်ရန် တစ်ဧက ကို ၃ တန်ခန့် ထည့် အနဲဆုံး ထည့်ရမည်။ ရေ စိမ့်ဝင် စီးဆင်းမှုကောင်းရန် နှင့် အဆိပ်အတောက်များကို ဖြေရှင်းရန် တစ် ဧက ၆၀ ပိဿာ - (၁၀၀ ကီလို) ခန့် ထည့်ရမည်။
‼️ဆိုးကျိုးများ - ဈေးများသည်။ မြေချဉ်ငန်ဓာတ် တန်ဖိုး (pH) တက်လာစေရန် အတွက် သိသာသော ထိ့ ရောက်မှု မရှိပါ။ ပိုတက်ဆီယမ် အဟာရ ဓာတ်ကို မြေအတွင်းတွင် ပိုချို့ တဲ့စေသည်။
👉အနှစ်ချုပ်
ထုံး၊ ကျောက်မှုန့်၊ ဒိုလိုမိုက် အားလုံး တို့သည် တန်ဆေး လွန်ဘေး ဖြစ်ပါသည်၊ အစကတည်းက မြေမချဉ်အောင် သတိထား လုပ်ဆောင်ပါ၊ မြေချဉ် ၍ ကုစားဖို့ရန် ရေရှည်အတွက် အချိန်ပေးရပါသည်။
စိုက်ပျိုးရေး အသိကြွယ်စေရန် ရည်ရွယ်၍
မှ
ဖုန်းမာန်တိုး
ကျမ်းကိုးများ - https://socratic.org/questions/how-do-you-calculate-the-percentage-of-calcium-in-calcium-carbonate-caco-3
https://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/soils/guides/soil-acidity/best-lime
https://www.fertilesoilsolutions.com/uncategorized/comparing-agricultural-gypsum-with-limestone-and-dolomite/
Iowa State University, USA,
Gardening Australia,
The Agriculture and Food Development Authority (Teagasc), Ireland.
