27/11/2025
ЭТИДИЙН БРОМИДЫН АРИУТГАЛ БА СААРМАГЖУУЛАЛТ
Нуклейн хүчлийг гель электрофорезийн ажилбарт оруулж, нүдээр харж илрүүлэхдээ олон нэр
төрлийн флюоресцент чанартай (тодорхой урттай гэрэлд өдөөгдөн конформаци нь өөрчлөгдөж, өөр
урттай гэрлийг цацруулах) буюу флюрофор химийн бодисыг ашигладаг. Тэдгээрээс олон жилийн
туршид тогтмол хэрэглэсээр ирж хэвшсэн будаг нь этидийн бромид юм (бодис материалын олон
улсын CAS дугаар 1239-45-8).
Хожим этидийн бромид (Монголд тогтсон нэршил байхгүй учир мөн этид бромид, этидиум бромид гэх
маягаар дуудна) хэмээх флюрофор нь хүчтэй мутаген шинж чанартай юм гэдгийг баталсан цагаас
хойш тус будгийг лабораторид хэрэглэсэний дараа хаягдал буфер, гель болон бохирдсон гадаргууг
аюултай химийн хаягдал гэж үзэж, зохих журмаар устгах журмыг гаргажээ.
Эхэндээ bleach буюу цайруулагчаар исэлдүүлж идэвхгүйжүүлдэг байсан ч мөн арга нь этидийн
бромидыг бүрэн задалдаггүй ба хлоржсон хорт нэгдлүүдийг үүсгэдэг нь байгаль орчинд дутахгүй хор
хөнөөлтэй гэж үзэж, 2005 оны орчмоос түүнийг шингээх (adsorption) болон хянаж цуглуулаад
мэргэжлийн байгууллагуудад хариуцуулах болжээ.
Монгол Улсад тус хорт бодисыг саармагжуулахтай холбоотой зөвлөмж, стандарт ажилбартай
холбоотой мэдээлэл байхгүй байна. Тиймээс лабораторийн мэргэжилтнүүд та бүхэн тус бодисоос
үүдэх хүний эрүүл мэнд болоод байгаль орчинд үзүүлэх боломжит хор хөнөөлөөс сэргийлэх
зорилгоор, нэгт, саармагжуулах ажилбарыг гүйцэтгэж байх, хоёрт, тус будгийг аргазүйн жагсаалтаас
хасч, өөр шийдлээр солих арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх нь зүйтэй юм.