26/09/2025
JENIS KEBAKARAN DAN LETUPAN (FIRE & EXPLOSION)
1. Pool Fire
Definisi: Kebakaran bahan cecair mudah terbakar yang membentuk genangan (pool) di permukaan rata atau di dalam bekas terbuka.
Contoh: Tumpahan petrol di lantai yang terbakar.
Ciri-ciri:
• Api berbentuk rata dan melebar mengikut keluasan tumpahan.
• Bahan bakar daripada cecair, biasanya hidrokarbon.
Risiko:
• Radiasi haba tinggi.
• Mudah menyambar kawasan sekitar.
2. Jet Fire
Definisi: Api yang terhasil akibat pelepasan gas atau cecair bertekanan tinggi yang terbakar sebaik sahaja keluar, membentuk obor (torch-like flame).
Contoh: Kebocoran paip gas bertekanan (LPG, LNG, H₂).
Ciri-ciri:
• Nyalaan berbentuk panjang seperti obor.
• Menghala mengikut arah aliran jet fluida.
Risiko:
• Flame impingement (nyalaan menghentam terus struktur).
• Boleh menyebabkan kegagalan material akibat haba setempat yang ekstrem.
3. Flash Fire
Definisi: Kebakaran pantas pada awan gas atau wap mudah terbakar setelah bercampur dengan udara dalam kepekatan mudah terbakar, tanpa menghasilkan overpressure signifikan.
Contoh: Awan wap petrol yang terbakar tanpa ledakan besar.
Ciri-ciri:
• Berlaku sangat pantas (beberapa saat sahaja).
• Tidak menghasilkan tekanan berlebihan (overpressure).
Risiko:
• Pendedahan haba singkat tetapi meluas.
• Boleh membakar kulit dan pakaian individu yang terdedah.
4. Fireball
Definisi: Bola api besar yang terjadi akibat pelepasan cepat gas atau cecair mudah terbakar yang terbakar di udara.
Contoh: Ledakan tangki LPG menghasilkan bola api besar.
Ciri-ciri:
• Berbentuk bola api gergasi di udara.
• Tempoh singkat (beberapa saat hingga minit).
Risiko:
• Radiasi haba yang sangat tinggi.
• Boleh menyebabkan kematian dalam radius tertentu.
5. BLEVE Fire (Boiling Liquid Expanding V***r Explosion)
Definisi: Ledakan akibat pecahnya bekas bertekanan berisi cecair mendidih yang kemudian terbakar, menghasilkan kombinasi letupan fizikal dan kebakaran.
Contoh: Tangki LPG meletup dan membentuk fireball.
Ciri-ciri:
• Gabungan letupan mekanikal dan kebakaran.
• Sering menghasilkan fireball.
Risiko:
• Tekanan dan haba yang sangat tinggi.
• Kerosakan besar pada struktur sekeliling.
6. Dust Fire / Dust Explosion
Definisi: Kebakaran atau letupan yang berlaku akibat partikel halus mudah terbakar (debu) yang tersuspensi dalam udara pada kepekatan tertentu.
Contoh: Debu arang batu, tepung gandum atau serbuk aluminium.
Ciri-ciri:
• Terjadi apabila debu terampai dalam udara dalam jumlah mencukupi.
• Letupan boleh berlaku dengan pantas.
Risiko:
• Secondary explosion sering berlaku di fasiliti industri.
• Sangat merosakkan dan sukar dikawal.
7. Flashover & Backdraft (Khas untuk bangunan tertutup)
• Flashover: Semua bahan di dalam sesebuah ruang terbakar hampir serentak akibat akumulasi haba.
• Backdraft: Ledakan api akibat kemasukan oksigen secara tiba-tiba ke ruang tertutup yang mengandungi gas mudah terbakar.
Risiko:
• Kedua-duanya sangat berbahaya kepada penyelamat dan penghuni bangunan.
• Flashover → suhu ekstrem dengan api merebak sepenuhnya.
• Backdraft → letupan mendadak yang boleh menyebabkan runtuhan atau kecederaan parah.
