Przystanek Nauka

13/05/2026

💪🦵👩‍🔬 Nowoczesne implanty, inteligentna aparatura medyczna i materiały, które współpracują z żywym organizmem – inżynieria materiałowa coraz mocniej zmienia współczesną medycynę. Dzięki badaniom nad biokompatybilnymi materiałami powstają rozwiązania bezpieczniejsze dla ludzi i zwierząt, trwałe i odporne.

Choć próby zastępowania fragmentów kości czy protezowania palców podejmowano już ponad 2000 lat p.n.e., najbardziej intensywny rozwój implantologii przypadł dopiero na wiek XX. To przyspieszenie było związane m.in. z pracami nad materiałami biokompatybilnymi, które nie są toksyczne i n...

06/05/2026

☄️ 🌠 Gdy zastanawiamy się nad początkami Układu Słonecznego, zadajemy sobie pytanie o najstarsze obiekty, jakie możemy w nim znaleźć. To meteoryty, które powstały w młodym dysku protoplanetarnym otaczającym formujące się Słońce. Dlatego są bezcennymi próbkami materii, które pozwalają odtworzyć najwcześniejsze etapy ewolucji Układu Słonecznego. Każdy nowy okaz to potencjalne odkrycie – czy to rzadkiego minerału, czy nieznanego wcześniej procesu geochemicznego – i każdy przybliża nas do zrozumienia, jak z kosmicznego pyłu powstały planety, a ostatecznie – środowisko sprzyjające życiu.


Polskie Towarzystwo Meteorytowe

Gdy zastanawiamy się nad początkami Układu Słonecznego, zadajemy sobie pytanie o najstarsze obiekty, jakie możemy w nim znaleźć. To meteoryty, które powstały w młodym dysku protoplanetarnym otaczającym formujące się Słońce. We wczesnej fazie tworzenia się mgławicy słonecznej pył g...

28/04/2026

W języku potocznym słowa 'zboczeniec' czy 'dewiant' niosą negatywne skojarzenia. Nieraz pojęcia te są stosowane, by wyrazić naszą niechęć do jakiegoś zachowania. Tymczasem w nauce słowo 'dewiant' nie ma pejoratywnego znaczenia🤨

„Jeszcze w XX wieku uważano homoseksualizm za zaburzenie seksualne, a dziś w rozumieniu psychiatrycznym nim nie jest. Już taki przykład pokazuje nam, że to, co określamy jako normę, a co jako odchylenie od niej, często bywa zdefiniowane kulturowo i historycznie” – tłumaczy prof. dr ha...

25/04/2026

☢️ 26 kwietnia 1986 roku doszło do katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Nastąpiło przegrzanie i częściowe stopienie rdzenia reaktora oraz wybuchu wodoru powstałego w wyniku reakcji metalu z wodą. Reaktor został rozerwany i nastąpiła bezpośrednia emisja radioaktywnego pyłu z reaktora do atmosfery i otoczenia elektrowni. Skażeniu promieniotwórczemu uległ ogromny obszar na pograniczu Białorusi, Ukrainy i Rosji, a wyemitowana chmura radioaktywna rozprzestrzeniła się po całej Europie. Była to największa katastrofa w historii energetyki jądrowej i jedna z największych katastrof przemysłowych XX wieku.

👉 Jak doszło do katastrofy i co właściwie się wydarzyło oraz jakie są do dziś jej skutki - zachęcamy do lektury.

Każda inwestycja musi być zoptymalizowana kosztowo – aby spełniała zakładane cele, ale nie pochłonęła środków na niepotrzebne fajerwerki. Często jednak wybór tańszej alternatywy jest podyktowany dostępnością pewnych elementów na rynku – wybudowanie dodatkowych fabryk, elementów...

16/04/2026

📰🤔 Często polityczne wydarzenia stają się inspiracją dla memów, a ich tworzenie wspierają narzędzia oparte na generatywnej sztucznej inteligencji. To humorystyczne oblicze sztucznej inteligencji nie powinno jednak odciągać uwagi od sytuacji, w których jej użycie bywa groźne.

Podczas burzliwego spotkania Donalda Trumpa z Wołodymyrem Zełenskim w lutym 2025 roku, kiedy amerykański prezydent próbował dać ukraińskiemu partnerowi do zrozumienia, że jest on w słabej pozycji do negocjacji, użył w rozmowie angielskiego idiomu: nie masz kart. Zełenski wówczas wstał ...

15/04/2026

🖼️ 👨‍🎨🎨 Dzięki swojemu geniuszowi, perfekcjonizmowi i wszechstronności stał się symbolem renesansowego ideału człowieka wszechstronnego. Obecnie, kilkaset lat później, jego prace wciąż inspirują, a wizje zdają się wyprzedzać jego czasy o wieki. Był nie tylko artystą, ale też eksperymentatorem, który stale poszukiwał nowych sposobów oddania rzeczywistości. Jego sztuka to połączenie technicznej perfekcji, głębokiej obserwacji natury i filozoficznej refleksji. Artysta nie traktował sztuki jako dekoracji. Dla niego malarstwo było narzędziem poznawania świata, wyrazem głębokiej wiedzy i emocji.
🎂 574 lat temu rodził się Leonardo di ser Piero da Vinci.

Jeden z najsłynniejszych malarzy epoki Odrodzenia, rzeźbiarz, którego dzieła podziwiają tysiące ludzi na całym świecie, architekt i konstruktor, którego wyobraźnia wyprzedziła jego własną epokę… Tymi i wieloma podobnymi przymiotami odznacza się włoski artysta Leonardo da Vinci.

14/04/2026

📅 kwietnia jest oczywiście datą umową. Od kilku lat obchodzimy Święto Chrztu Polski (zostało ustanowione w 2019 roku). Jako datę przyjęto 14 kwietnia. Dlaczego ten dzień?

Od kilku lat obchodzimy Święto Chrztu Polski (zostało ustanowione w 2019 roku). Jako datę przyjęto 14 kwietnia. Dlaczego ten dzień? Odpowiada prof. dr hab. Jerzy Sperka, dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego.

08/04/2026

Jeszcze trwa misja NASA Artemis II, ale już można podziwiać zdjęcia, które wykonali astronauci, będąc po drugiej, niewidocznej z Ziemi, stronie Księżyca.

Zobacz pełną galerię 👉 https://www.nasa.gov/gallery/lunar-flyby/

02/04/2026

🚀 𝐌𝐢𝐬𝐣𝐚 𝐀𝐫𝐭𝐞𝐦𝐢𝐬 𝐈𝐈 𝐰𝐲𝐬𝐭𝐚𝐫𝐭𝐨𝐰𝐚ł𝐚 𝐦𝐢𝐧𝐢𝐨𝐧𝐞𝐣 𝐧𝐨𝐜𝐲!

Rozpoczął się nowy rozdział w historii eksploracji kosmosu. Rakieta SLS wyniosła czteroosobową załogę na pokładzie statku , który w najbliższych dniach wykona przelot wokół 🌕 Księżyca – pierwszy od czasów programu .

Na pokładzie znajdują się doświadczeni astronauci: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen. To właśnie podczas Artemis II po raz pierwszy w warunkach rzeczywistego lotu z udziałem ludzi sprawdzane będą kluczowe systemy statku Orion, w tym systemy podtrzymywania życia.

Po starcie statek wszedł na orbitę wokół Ziemi, a następnie – dzięki kolejnemu manewrowi – zostanie skierowany na trajektorię prowadzącą ku Księżycowi. Podczas przelotu wokół Księżyca astronauci wykonają zdjęcia i obserwacje, w tym także jego niewidocznej z Ziemi strony. Misja potrwa około 10 dni i zakończy się wodowaniem w Oceanie Spokojnym.

NASA - National Aeronautics and Space Administration
NASA Artemis

Image credit: NASA/Bill Ingalls

01/04/2026

𝟏 𝐤𝐰𝐢𝐞𝐭𝐧𝐢𝐚 – 𝐌𝐢𝐞̨𝐝𝐳𝐲𝐧𝐚𝐫𝐨𝐝𝐨𝐰𝐲 𝐃𝐳𝐢𝐞𝐧́ 𝐏𝐭𝐚𝐤𝐨́𝐰 🐦🐦‍⬛🦅
Według naukowców na Ziemi żyje ok. 50 miliardów ptaków. Szacuje się, że to ok. 9700 gatunków, z czego w Polsce można spotkać w stanie dzikim aż 421 różnych gatunków.

W swoich badaniach naukowcy korzystali z bazy eBird. Zawiera ona prawie miliard wpisów na temat ptaków, które udało się zaobserwować. Najliczniej występującym ptakiem na naszej planecie wciąż jest... wróbel zwyczajny. Ptaków tego gatunku żyje na Ziemi aż 1,6 miliarda. Niewiele mniej, bo 1,3 miliarda liczy populacja szpaka zwyczajnego, mew dalawarskich jest 1,2 miliarda, a dymówki 1,1.

1 kwietnia przypada Międzynarodowy Dzień Ptaków, (ang. International Bird Day). Święto obchodzone jest corocznie od 1906 roku, a ustanowione zostało podczas ratyfikacji Konwencji o Ochronie Ptaków Pożytecznych dla Rolnictwa (1902 r.). Obchody tego dnia koordynuje BirdLife International – o...

31/03/2026

🚀 Czy dojdzie do jutrzejszego startu misji II? 🤔
Przypomnijmy, według pierwotnych planów start miał nastąpić już w lutym tego roku. Z powodów technicznych start był kilkukrotnie przekładany.

NASA Artemis II to pierwsza załogowa misja kosmiczna od ponad pół wieku, podczas której człowiek zostanie wyniesiony poza niską orbitę okołoziemską. To również kluczowy etap programu Artemis przygotowującego powrót ludzi na powierzchnię Księżyca. Cały program powrotu na Księżyc ma jednak mnóstwo zawirowań politycznych i wciąż jest żywo dyskutowany nie tylko w , ale znacznie wyżej.
👉 Niemniej zachęcamy do oglądania startu (jeśli nie zostanie znowu odłożony) jutro, tj. 1 kwietnia (22:24 czasu GMT).