Synchrotron SOLARIS

19/08/2026

Co dzieje się ze spalonymi kośćmi tysiące lat po pochówku? 🦴

Międzynarodowy zespół badaczy z Polski i Portugalii przeanalizował szczątki ludzkie pochodzące z prehistorycznych popielnic odkrytych na Pomorzu. W badaniach wykorzystano m.in. spektroskopię w podczerwieni (FT-IR) na linii badawczej CIRI w Centrum SOLARIS.

Naukowcy odkryli, że głównym czynnikiem wpływającym na przemiany zachodzące w spalonych kościach po pochówku jest dostępność wody wewnątrz urny. Analizy wykazały wyraźne różnice między szczątkami przechowywanymi w urnach zamkniętych i otwartych, co pozwala lepiej zrozumieć procesy zachodzące w dawnych pochówkach.

Autor: Karolina Kosowska, Opiekun Infrastruktury Badawczej CIRI

Więcej informacji o wynikach badań znajdziecie na naszej stronie w zakładce "badania": synchrotron.uj.edu.pl

___

What happens to cremated bones thousands of years after burial? 🦴

An international team of researchers from Poland and Portugal analyzed human remains recovered from prehistoric burial urns discovered in Pomerania, Poland. The study employed a range of analytical techniques, including Fourier Transform Infrared (FT-IR) spectroscopy at the CIRI beamline of the SOLARIS Centre.

The researchers found that the availability of water inside the urn is the primary factor influencing the changes that occur in cremated bones after burial. The analyses revealed clear differences between remains preserved in sealed and open urns, providing new insights into the processes affecting ancient burials over time.

Author: Karolina Kosowska, CIRI Beamline Scientist

For more information about the study and its findings, visit the Research section of our website: synchrotron.uj.edu.pl

18/08/2026

𝗝𝗲𝘀𝘁𝗲𝘀́𝗺𝘆 𝗰𝘇𝗲̨𝘀́𝗰𝗶𝗮̨ 𝗣𝗼𝗹𝘀𝗸𝗶𝗲𝗷 𝗠𝗮𝗽𝘆 𝗜𝗻𝗳𝗿𝗮𝘀𝘁𝗿𝘂𝗸𝘁𝘂𝗿𝘆 𝗕𝗮𝗱𝗮𝘄𝗰𝘇𝗲𝗷!

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego opublikowało zaktualizowaną Polską Mapę Infrastruktury Badawczej (PMIB), obejmującą 165 najważniejszych przedsięwzięć badawczych w kraju. Uniwersytet Jagielloński został liderem zestawienia pod względem liczby wpisanych inicjatyw, umieszczając na liście aż 13 projektów, czyli ponad dwukrotnie więcej niż w poprzedniej edycji.

W gronie projektów zgłoszonych przez UJ znalazło się również SOLARIS. Jako jedyny synchrotron w Polsce i jedna z najważniejszych krajowych infrastruktur badawczych zapewniamy naukowcom dostęp do unikatowej aparatury badawczej wykorzystywanej w wielu dziedzinach nauki. Nasza obecność na PMIB podkreśla rolę, jaką odgrywamy w rozwoju nowoczesnych badań naukowych oraz we wzmacnianiu udziału Polski w międzynarodowych przedsięwzięciach badawczych.

Polska Mapa Infrastruktury Badawczej skupia infrastrukturę o strategicznym znaczeniu dla rozwoju nauki i gospodarki. Nowoczesne laboratoria i zaawansowane systemy badawcze tworzą warunki do prowadzenia badań na najwyższym poziomie oraz kształcenia kolejnych pokoleń naukowców.

🏆 Nasz uniwersytet właśnie stał się liderem Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej wśród wszystkich krajowych uczelni!

🔬 Zaktualizowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Mapa Infrastruktury Badawczej obejmuje 165 strategicznych przedsięwzięć o kluczowym znaczeniu dla rozwoju nauki i innowacyjności w Polsce.

🎯 Aż 13 z nich zgłosił nasz uniwersytet. To najwięcej spośród wszystkich polskich uczelni i instytucji!

📈 To ogromny wzrost. Dotychczas na mapie znajdowało się 5 przedsięwzięć UJ. Co więcej, jesteśmy także partnerem 8 kolejnych przedsięwzięć wpisanych na PMIB.

💡 To doskonale potwierdzenie potencjału naszych naukowczyń i naukowców, laboratoriów i infrastruktury oraz ich znaczenia dla rozwoju polskiej nauki.

📋 Pełną listę nowych i już obecnych inicjatyw wpisanych na PMIB znajdziecie w komentarzu. 👇

17/08/2026

Czy wiecie, że pod egidą Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS działa stacja krótkofalarska Sn0solaris ? 📡

Inicjatywa jest prowadzona przez naszych kolegów z Sekcji Systemów Wysokich Częstotliwości, którzy poza dbaniem o zaawansowane systemy techniczne SOLARIS rozwijają również pasję do radiokomunikacji.

Stacja promuje niezależną komunikację radiową, rozwój kompetencji operatorskich i technicznych oraz integrację środowiska krótkofalowców.

Na tegorocznej Małopolska Noc Naukowców w SOLARIS będziecie mogli dowiedzieć się więcej o ich działalności! 📻

Więcej info wkrótce :)

No to ruszamy z akcją dyplomową!

Dla uczczenia obchodów 10-lecia uruchomienia .solaris.badania w Narodowym Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS w Krakowie organizujemy akcję dyplomową.

🔗 Szczegóły na stronie: https://www.qrz.com/db/HF10NCPS

14/08/2026

Zapraszamy na wakacyjne zwiedzanie Synchrotron SOLARIS! 🧡

To rzadka okazja, by zajrzeć za kulisy działania synchrotronu i dowiedzieć się, jak powstają badania, które zmieniają nasze otoczenie i poprawiają jakość życia.

📅27. sierpnia (czwartek), godz. 15:30
Zapisy: [email protected] - liczba miejsc ograniczona‼️

📍 Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS,
ul. Czerwone Maki 98, Kraków, Kampus Uniwersytet Jagielloński

Tours available also in English 🇬🇧

12/08/2026

Tajemnica muchówek sprzed 40 mln lat 🦟

Badaczki z Uniwersytet Łódzki, mgr Alicja Pełczyńska oraz dr hab. Agnieszka Soszyńska, prof. UŁ, we współpracy z międzynarodowym zespołem badaczy z Polski, Ukrainy, Niemiec i Danii, wykorzystały synchrotron do rozwiązania zagadki wymarłego rodzaju muchówek Kelneria, jednego z najliczniejszych mieszkańców europejskich lasów bursztynowych sprzed około 40 milionów lat.

Dzięki synchrotronowej mikrotomografii komputerowej (SRµCT) wykonanej na linii POLYX w Centrum SOLARIS udało się po raz pierwszy szczegółowo odtworzyć anatomię tych owadów, których wyjątkowo zredukowane narządy kopulacyjne były dotąd niemożliwe do dokładnego zbadania.

Trójwymiarowe rekonstrukcje skamieniałości pozwoliły opisać trzy nowe gatunki oraz wykazać, że różnorodność tego wymarłego rodzaju była znacznie większa, niż przypuszczano.

Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie Arthropod Systematics & Phylogeny.

🔗 Więcej szczegółów na naszej stronie: synchrotron.uj.edu.pl
___

Researchers from the University of Łódź, MSc Alicja Pełczyńska and Prof. Agnieszka Soszyńska, in collaboration with an international team of scientists from Poland, Ukraine, Germany, and Denmark, used synchrotron-based imaging to solve the mystery of the extinct fly genus Kelneria, one of the most abundant inhabitants of European amber forests around 40 million years ago.

Using synchrotron radiation micro-computed tomography (SRµCT) at the POLYX beamline of the SOLARIS National Synchrotron Radiation Centre, the team was able, for the first time, to reconstruct the detailed anatomy of these insects. Their exceptionally reduced male ge***al structures had previously been impossible to examine in sufficient detail.

The resulting 3D reconstructions of amber-preserved specimens led to the description of three new species and revealed that the diversity of this extinct genus was significantly greater than previously thought.

The study demonstrates the power of advanced imaging techniques in uncovering biological information hidden within fossils for tens of millions of years.

The findings were published in Arthropod Systematics & Phylogeny.

🔗 Learn more: synchrotron.uj.edu.pl

06/08/2026

Naukowcy z Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie zbadali nową klasę hybrydowych półprzewodników organiczno-nieorganicznych pod kątem zastosowania w energooszczędnych urządzeniach elektronicznych naśladujących działanie ludzkiego mózgu. Badania zostały przeprowadzone w Centrum SOALRIS, na linii badawczej ASTRA.

Jednym z kierunków rozwoju współczesnej elektroniki są memrystory (ang. memory resistor) – elementy zdolne do zapamiętywania wcześniejszych stanów pracy. Dzięki temu mogą częściowo odtwarzać funkcje biologicznych synaps, odpowiedzialnych za komunikację między neuronami.

W publikacji naukowcy z AGH zbadali materiały oparte na kompleksach chloromiedzianowych z organicznymi kationami benzazolowymi. Analizowano trzy związki różniące się pojedynczym atomem w strukturze organicznej – siarką, tlenem lub azotem. Badania wykazały, że odpowiednie połączenie części organicznej i nieorganicznej pozwala uzyskać półprzewodniki o kontrolowanych właściwościach elektrycznych.

Na bazie tych materiałów wytworzono cienkowarstwowe urządzenia wykazujące efekt pamięci, czyli możliwość przełączania między stanami o różnym oporze elektrycznym, kluczową cechę memrystorów. Niewielkie zmiany w strukturze chemicznej znacząco wpływały na właściwości materiałów. Układy wykazywały także zachowania przypominające działanie synaps, umożliwiając naśladowanie procesów wzmacniania i osłabiania odpowiedzi charakterystycznych dla plastyczności synaptycznej, będącej podstawą uczenia się i zapamiętywania.

Zaobserwowane fluktuacje przewodnictwa elektrycznego mogą znaleźć zastosowanie w generowaniu liczb losowych na poziomie sprzętowym. Wyniki badań pokazują, że zmiany wprowadzane na poziomie pojedynczych atomów mogą wpływać na działanie całych urządzeń elektronicznych.

Autor: Andrzej Sławek
____

Researchers from AGH University of Krakow have investigated a new class of organic–inorganic hybrid semiconductors for their potential application in energy-efficient electronic devices that mimic the functioning of the human brain. The research was conducted at the SOLARIS Centre, using the ASTRA beamline.

One promising direction in modern electronics is the development of memristors (memory resistors) – electronic components capable of retaining information about their previous states. Due to this ability, they can partially reproduce the functions of biological synapses, which are responsible for communication between neurons.

In their latest publication, AGH researchers studied materials based on chlorocuprate complexes and organic benzazolium cations. The study focused on three compounds differing by a single atom within the organic structure – sulphur, oxygen, or nitrogen. The results of structural and spectroscopic analyses demonstrated that combining organic and inorganic components in a controlled manner makes it possible to obtain semiconducting materials with tailored electrical properties.

Thin-film devices fabricated from these materials exhibited a memory effect, allowing switching between states with different electrical resistance – a key feature of memristive devices. Importantly, even minor changes in the chemical structure significantly influenced the properties of the obtained materials. The investigated systems also showed behaviours resembling biological synapses, enabling the imitation of processes related to strengthening and weakening responses characteristic of synaptic plasticity, which underlies learning and memory.

The observed fluctuations in electrical conductivity may additionally find applications in hardware-based random number generation. These findings demonstrate that modifications introduced at the atomic level can influence the operation of entire electronic devices.

Author: Andrzej Sławek

03/08/2026

𝗔𝗽𝗹𝗶𝗸𝘂𝗷 𝗼 𝗱𝗼𝘀𝘁𝗲̨𝗽 𝗱𝗼 𝗮𝗽𝗮𝗿𝗮𝘁𝘂𝗿𝘆 𝗯𝗮𝗱𝗮𝘄𝗰𝘇𝗲𝗷 𝘄 𝗻𝗼𝘄𝘆𝗺 𝗻𝗮𝗯𝗼𝗿𝘇𝗲 CERIC-ERIC

Naukowcy z całego świata mogą ubiegać się o bezpłatny dostęp do ponad 60 nowoczesnych instrumentów i laboratoriów wspierających badania w obszarach materiałoznawstwa, biomateriałów oraz nanotechnologii.

Dzięki formule „single entry point” możliwe jest uzyskanie dostępu do wielu technik badawczych w ramach jednego wniosku, a uczestnicy mogą skorzystać także ze wsparcia mobilności oraz wstępnej oceny projektu.

🔹1 września, godz. 17:00 CEST - termin umożliwiający uzyskanie informacji zwrotnej i dopracowanie wniosku
🔹30 września, godz. 17:00 CEST - ostateczny termin składania wniosków

Zachęcamy społeczność naukową do korzystania z możliwości, jakie oferuje konsorcjum CERIC-ERIC, którego częścią jest również infrastruktura badawcza Synchrotron SOLARIS.

🟡 Z powodu trwającej rozbudowy infrastruktury badawczej linia PHELIX jest wyłączona w bieżącym naborze!

Więcej informacji: www.ceric-eric.eu

___

Apply for access to research facilities through the new CERIC-ERIC call

Researchers from around the world can apply for free access to more than 60 state-of-the-art instruments and support laboratories dedicated to research in materials science, biomaterials, and nanotechnology.

Thanks to the single entry point approach, applicants can request access to multiple analytical techniques through a single proposal. Participants may also benefit from mobility support and proposal pre-evaluation.

Important deadlines:

🔹 1 September, 17:00 CEST - deadline to receive feedback and improve your proposal
🔹 30 September, 17:00 CEST - final submission deadline

We encourage the scientific community to take advantage of the opportunities offered by the CERIC-ERIC consortium, of which SOLARIS Synchrotron is a part.

🟡 Please note: Due to the ongoing expansion of the research infrastructure, the PHELIX beamline is not available in the current call.

More information: https://www.ceric-eric.eu/

31/07/2026

W najnowszym numerze czasopisma "Acta Physica Polonica A" znalazł się artykuł poświęcony działalności Synchrotron SOLARIS oraz badaniom prowadzonym przez użytkowników naszej infrastruktury.

Publikacja prezentuje zarówno możliwości badawcze dostępnych linii pomiarowych, jak i przykłady ich wykorzystania w rozwiązywaniu współczesnych wyzwań naukowych. Artykuły obejmują szeroki zakres tematyczny, od nauki o materiałach, fizyki i chemii, po biologię, ochronę środowiska i archeometrię.

To interesująca lektura dla wszystkich, którzy chcą poznać potencjał badań realizowanych z wykorzystaniem synchrotronowego promieniowania oraz wkład Centrum SOLARIS w rozwój nauki.

🔗 Zachęcamy do lektury! Link do publikacji znajdziecie w komentarzu.

___

Special Issue of Acta Physica Polonica A Featuring an Article on the SOLARIS Centre

The latest special issue of Acta Physica Polonica A includes an article highlighting the activities of the SOLARIS Centre and the research carried out by scientists using its infrastructure.

The publication provides a comprehensive overview of studies conducted by SOLARIS users and research teams. It presents both the capabilities of the Centre’s beamlines and examples of their application in addressing current scientific challenges across a wide range of disciplines, including materials science, physics, chemistry, biology, environmental science, and archaeometry.

This issue offers valuable insight into the research opportunities enabled by synchrotron radiation and the contribution of the SOLARIS Centre to advancing science and innovation.

🔗 We invite you to explore the publication. The link is available in the comments.

29/07/2026

Jak uchwycić pojedyncze białko i precyzyjnie kontrolować jego położenie? 🧬

Naukowcy z Małopolskie Centrum Biotechnologii we współpracy z Durham University opracowali miniaturowe „nanopierścienie” DNA, które potrafią wychwytywać i stabilizować pojedyncze białka błonowe.

Białka błonowe pełnią rolę molekularnych „strażników” komórki, kontrolując przepływ substancji i sygnałów. Są one niezwykle ważne dla funkcjonowania organizmów, ale jednocześnie bardzo trudne do badania.

Nowa platforma, nazwana DNA-Origami-Constrained Nanodiscs (DOC-NDs), łączy technologię origami DNA z nanodyskami zawierającymi pojedyncze białka błonowe. Co istotne, pozwala nie tylko na ich analizę, ale również na kontrolowanie ich orientacji, co może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłych zastosowań w obrazowaniu, bioinżynierii i biologii syntetycznej.

Więcej informacji na naszej stroenie: synchrotron.uj.edu.pl

___

How can scientists capture and precisely position a single protein? 🧬

Researchers from the Małopolska Centre of Biotechnology at Jagiellonian University (MCB UJ), in collaboration with Durham University, have developed miniature DNA-based “nanorings” capable of selectively capturing and stabilizing individual membrane proteins.

Membrane proteins act as the cell’s molecular gatekeepers, controlling the flow of substances and signals across cellular membranes. They play a crucial role in health and disease and are the targets of around 60% of small-molecule drugs. Despite their importance, they remain notoriously difficult to study.

The newly developed platform, called DNA-Origami-Constrained Nanodiscs (DOC-NDs), combines DNA origami technology with nanodiscs carrying single membrane proteins. The system not only enables the isolation and analysis of individual proteins but also allows researchers to control their orientation, an important factor for understanding how these proteins function.

More information at our website: synchrotron.uj.edu.pl

23/07/2026

W dniach 22–23 lipca Centrum SOLARIS gościło międzynarodowe warsztaty projektu LUKE, poświęcone przyszłości systemu badań i innowacji w Ukrainie do roku 2035+.

Eksperci z wielu krajów europejskich wspólnie pracowali nad rekomendacjami dla Strategicznej Agendy Badań i Innowacji Ukrainy 2035+, analizując trendy rozwojowe i możliwe scenariusze transformacji sektora nauki i innowacji.
Wydarzenie podkreśliło znaczenie współpracy międzynarodowej w budowaniu nowoczesnego i konkurencyjnego systemu nauki wspierającego odbudowę Ukrainy.
--------------------
On 22–23 July, the SOLARIS Centre hosted an international workshop of the LUKE project dedicated to the future of Ukraine’s research and innovation system towards 2035+.

Experts from across Europe worked collaboratively on recommendations for the Strategic Research and Innovation Agenda for Ukraine 2035+, examining emerging trends and exploring potential scenarios for the transformation of the country’s science, research and innovation landscape.
The event highlighted the importance of international cooperation in building a modern, resilient and competitive research system capable of supporting Ukraine’s long-term recovery and development.