Kogeneracja, czyli inaczej CHP z ang. Combined Heat and Power, jest wytwarzaniem ciepła i energii elektrycznej w najbardziej efektywny sposób, czyli w jednym procesie technologicznym, tzw. W Unii Europejskiej kogeneracja jest promowana w szczególny sposób. Nie tylko z uwagi na jej efektywność energetyczną, lecz również związane z nią znaczne ograniczenie emisji dwutlenku węgla i innych szkodliwyc
h związków chemicznych. Troska Komisji Europejskiej o środowisko naturalne i bezpieczeństwo energetyczne Unii oraz chęć przyspieszenia rozwoju kogeneracji w krajach członkowskich, przyczyniły się do przyjęcia Dyrektywy 2004/8/WE „W sprawie promocji skojarzonej produkcji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na wewnętrznym rynku energii”.
�
Jedną z istotniejszych zalet kogeneracji jest znacznie większy stopień wykorzystania energii pierwotnej zawartej w paliwie do produkcji energii elektrycznej i ciepła. Skojarzone wytwarzanie energii powoduje zmniejszenie zużycia paliwa do 30 proc. w porównaniu z rozdzielnym wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła. Dotychczas w ten sposób oszczędzanym paliwem w Polsce jest głównie węgiel kamienny. W krajowym systemie skojarzonego wytwarzania energii, czyli w elektrociepłowniach zawodowych, przemysłowych i komunalnych, udaje się zaoszczędzić miliony ton węgla rocznie. Mniejsze zużycie węgla to również ograniczenie emisji substancji szkodliwych – pyłów, dwutlenku siarki, tlenku azotu oraz gazów cieplarnianych.
�
Oferowane systemy CHP (elektrociepłownie) mają sprawność bliską 90%, natomiast energia elektryczna generowana jest przez nie ze sprawnością 32-37%. Istotą skojarzenia jest możliwość uzyskania energii elektrycznej bez marnowania blisko 50% energii pierwotnej zawartej w paliwie (w porównaniu do rozdzielnej produkcji prądu i ciepła). Atrakcyjność źródeł kogeneracyjnych można zwiększyć, stosując dodatkowo wytwarzanie chłodu. Odpadowe ciepło z produkcji energii elektrycznej stanowi wówczas energię napędową w absorpcyjnym procesie wytwarzania tzw. Stwarza to latem szansę na zrekompensowanie (do pewnego stopnia) spadku zapotrzebowania na ciepło powodującego zmniejszenie produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu. Jednoczesne wytwarzanie energii elektrycznej, ciepła i chłodu zwane jest trójgeneracją.
�
Podstawową formą specjalnego traktowania produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu z ciepłem, powinna być gwarancja jej odbioru w wielkości i czasie wynikających z zapotrzebowania na ciepło. Technologiczne kojarzenie obiegów termodynamicznych daje możliwość zamiany obiegu grzejnego układu CHP w obieg ziębiąco-grzejny. Mówimy wówczas o trigeneracji, czyli o wytwarzaniu w zależności od sezonowego zapotrzebowania: ciepła, chłodu oraz energii elektrycznej. Do małych układów skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej zaliczane są układy generujące moc od 5 do 2000 kWe. Natomiast do układów średnich zalicza się skojarzone układy generujące moc powyżej 2000 do 20000 (50000) kWe
�
Energia elektryczna jest produktem o łatwej konwersji w inne użyteczne formy energii
Układy skojarzone należy dobierać ze względu na potrzeby cieplne. Potrzebami tymi mogą być przygotowanie ciepłej wody użytkowej (najczęstszy przypadek), cele technologiczne lub układy absorpcyjne chłodnicze co zawęża zakres zastosowań do mocy od 20-2000 kWe. W obecnych realiach cen nośników energii do cen mediów taki dobór przynosi spodziewany efekt ekonomiczny objawiający się zwrotem inwestycji w przeciągu 4-8 lat.
�