18/04/2026
𝟭𝟴 𝗸𝘄𝗶𝗲𝘁𝗻𝗶𝗮 - 𝗠𝗶𝗲̨𝗱𝘇𝘆𝗻𝗮𝗿𝗼𝗱𝗼𝘄𝘆 𝗗𝘇𝗶𝗲𝗻́ 𝗭𝗮𝗯𝘆𝘁𝗸𝗼́𝘄
Międzynarodowy Dzień Zabytków to dobra okazja, by spojrzeć na miejsca, w których historia spotyka się z nauką.
Instytut Chemii Bioorganicznej PAN opiekuje się kilkoma wyjątkowymi zabytkami w Poznaniu i Wielkopolsce, przywracając im dawny blask, nadając nowe funkcje i znaczenie mimo ograniczonych środków.
Niedawno spektakularną metamorfozę przeszła zabytkowa willa przy ul. Wieniawskiego 21/23, dziś siedziba Centrum Innowacyjności i Edukacji Społecznej ICHB PAN. Secesyjny budynek z początku XX wieku, przez lata był zaniedbany i wyłączony z użytkowania. Willa została odkupiona przez Instytut od Miasta Poznania w 2015 roku i poddana kompleksowemu remontowi, dzięki pożyczce rewitalizacyjnej Jessica 2 z Banku Gospodarstwa Krajowego. Dziś mieszczą się tu nowoczesne laboratoria bioobrazowania, biologii molekularnej, genomiki i archeogenomiki, a także przestrzenie do działań popularyzujących naukę i współpracy z przedsiębiorcami.
Podobny kierunek przyświeca opiece nad willą przy ul. Zwierzynieckiej 20, nagrodzoną w 2016 roku w konkursie „Zabytek Zadbany" Narodowego Instytutu Dziedzictwa w kategorii "Adaptacja obiektów zabytkowych". Ta historyczna kamienica, jedna z siedzib Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego, stanowi dla Poznaniaków inspirującą przestrzeń do tworzenia innowacji ICT i wymiany idei (Future Labs).
W kompleksie kampusu ICHB PAN, między ul. Noskowskiego i Wieniawskiego znajdują się także dwie secesyjne wille, ul. Noskowskiego 10 i 12, wpisane w tkankę dzielnicy powstającej na przełomie XIX i XX wieku, świadectwo historii rozwoju miasta i jego dawnych mieszkańców. Dziś budynki mieszczą siedzibę dyrektora ICHB PAN oraz przestrzenie laboratoryjne.
Szczególne miejsce zajmuje również Zespół Pałacowo-Parkowy w Turwi, posiadający bogatą historię jako dawna siedziba rodu Chłapowskich oraz wyjątkowe walory przyrodnicze. Pałac to jeden z najważniejszych dla Wielopolski miejsc na Szlaku Pracy Organicznej. Obiekt znajduje się pod opieką ICHB PAN od 2022 roku. Ambicją Instytutu jest, aby stał się miejscem wspomagającym prowadzenie badań naukowych, ale również ośrodkiem popularyzacji wiedzy i integracji z myślą zarówno o środowisku akademickim, jak i lokalnej społeczności. Mimo iż niedawno dokonano remontu części przyziemia pałacu to jest tylko kropla w morzu potrzebnych do wykonania prac, a Instytut nadal poszukuje dostępnych możliwości na kompleksowe odnowienie tego obiektu.
Dzięki determinacji i konsekwentnym działaniom kolejnych dyrektorów Instytutu zabytkowe budynki ICHB PAN zyskują nowe życie, stając się przestrzenią pracy naukowców, edukacji i spotkań z nauką. Instytuty Polskiej Akademii Nauk od lat funkcjonują w warunkach niedofinansowania, a na utrzymanie i renowację zabytkowych obiektów nie otrzymują dodatkowych, systemowych środków. Oznacza to, że troska o dziedzictwo odbywa się w oparciu o ograniczone budżety i ogromne zaangażowanie pracowników. Międzynarodowy Dzień Zabytków to dobry moment, by docenić te miejsca, ale też dostrzec, że bez realnych i dostępnych mechanizmów finansowania ich przyszłość nie może opierać się wyłącznie na dobrej woli i wysiłku instytucji.
Autorzy zdjęć: CIES- Jagoda Obiegała, Pałac w Turwi- Sylwia Sobczyk, Wille ICHB PAN - Dorota Moniuszko, Kamienica PCSS- archiwum PCSS
Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe PCSS PCSS Future Lab
Szlak Pracy Organicznej Narodowy Instytut Dziedzictwa Pałac w Turwi BGK - Bank Gospodarstwa Krajowego
