Projekt "Głuchoniemcy"

Wskazówki dojazdu

Projekt "Głuchoniemcy" dr hab. Marcin Solarz, WGiSR UW W efekcie od lat 40. W ten sposób z grubsza między Dunajcem a Sanem powstała społeczność określana mianem Głuchoniemców (niem.

Projekt naukowy "Głuchoniemcy (Walddeutsche, Taubdeutsche) w Małej Epoce Lodowej: struktury mobilności a środowisko przyrodnicze", projekt NCN 2024/53/B/HS3/00890, Kierownik: Prof. Wraz z przejęciem Rusi Czerwonej przez Królestwo Polskie w połowie XIV wieku pojawiła się szansa na zagospodarowanie dotąd słabo zaludnionej, pokrytej puszczami rubieży polsko-ruskiej. XIV wieku zaczęły powstawać tamże nowe miasta i wsie, zaś część osadników przybywała z obszarów niemieckojęzycznych. Walddeutsche, Taubdeutsche). Nie stworzyli oni trwałej i zwartej przestrzennie struktury osadniczej, która zaowocowałaby w ciągu kolejnych stuleci bądź wytworzeniem niemieckojęzycznej grupy ludności (mniejszości narodowej), bądź też wyodrębnieniem się samodzielnej grupy etnograficznej. Mimo szybkiej polonizacji osadników, nazwa nawiązująca do ich pochodzenia utrzymała się do pierwszej połowy XX wieku, a następnie została wyrugowana całkowicie przez nowopowstałe nazwy grup etnograficznych: Pogórzan i Rzeszowiaków, zacierające dawną odrębność osadniczą regionu. Głuchoniemcy ulegli w ten sposób ostatecznie trwającemu w XIX i XX wieku konfliktowi polsko-niemieckiemu w polityce międzynarodowej i nauce. Przez całe ostatnie stulecie nauka polska nie okazywała większego zainteresowania temu “zaginionemu plemieniu”, a tymczasem historia Głuchoniemców ma wymiar uniwersalny, gdyż w lokalnym zwierciadle pozwala zobaczyć wyraźnie wiele kluczowych ogólnoeuropejskich problemów oraz procesów zachodzących od średniowiecza do XX wieku. Projekt badawczy zakłada nie tylko interdyscyplinarną rekonstrukcję obrazu osadnictwa głuchoniemieckiego w przestrzeni, czasie i kulturze w odniesieniu do przeszłości, ale także udzielenie odpowiedzi o trwanie jego reliktów we współczesnym obrazie kulturowym i społecznym Pogórza Karpackiego.

29/10/2026
28/10/2026

Kim byli Głuchoniemcy? Badania DNA ujawniają ślady średniowiecznych osadników w Małopolsce i na Podkarpaciu.

28/10/2026

Pracowity 25 października przyniósł także kolejne wydarzenie z udziałem pracowników naszej Katedry. W Krakowie na 28. Międzynarodowe Targi Książki o godzinie 14.00 odbyło się kolejne spotkanie wokół książki „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”.

W rozmowie na temat Głuchoniemiec i Głuchoniemców wzięli udział prof. Marcin Solarz i dr Marta Raczyńska-Kruk z naszej Katedry, a także dr Piotr Kołpak (UJ) i prof. Andrzej Marzec (UJ). Przy okazji zatem osiągnęliśmy prawdziwy parytet UW-UJ! Rozmowę poprowadził red. Jacek Bańka z Radio Kraków. Z żywym udziałem licznej publiczności dużo rozmawialiśmy o historii od średniowiecza po współczesność, o tożsamości, a także o genetyce. Po zakończeniu spotkania dyskusje przeniosły się pod stoisko Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie była okazja uzyskać podpis na książce i… zrekrutować nowych ochotników do naszych badań genetycznych.

27/10/2026

Od ponad roku w ramach projektu „Głuchoniemcy (Walddeutsche, Taubdeutsche) w Małej Epoce Lodowej: struktury mobilności a środowisko przyrodnicze” (Projekt "Głuchoniemcy"), prowadzimy badania historyczne, dendrochronologiczne i paleogeograficzne w drewnianym kościele w Żurowej i w jego najbliższym otoczeniu.

Na koncie mamy kilka ważnych odkryć, m.in. jesteśmy o krok od zmiany datowania kościoła z XVII na XVI wiek, znaleźliśmy dawną belkę tęczową, udało nam się odtworzyć itinerarium Tryptyku Czterech Świętych Dziewic z Żurowej (obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie), zarazem przywracając go lokalnej pamięci, odnaleźliśmy krucyfiks z XV wieku i ustaliliśmy autorstwo dawnego obrazu ołtarzowego z XIX wieku przypisujac go Ludwikowi Łepkowskiemu. Wreszcie ustaliliśmy, że przed przebudową w 1891 roku kościół posiadał wysoką wieżę-dzwonnicę.

Co więcej, w odwołaniu do naszych ustaleń powstał w parafii i gminie plan przywrócenia pierwotnego wyglądu kościoła sprzed 1891 roku, który jest obecnie na etapie konsultacji, ekspertyz i analiz konserwatorskich. W związku z tymi wszystkimi działaniami oraz ich zamierzonymi i niezamierzonymi rezultatami, na zaproszenie księdza proboszcza z Żurowej Zbigniewa Rusina, 25 października prof. Marcin Solarz przed każdą niedzielną Mszą świętą (7.00, 9.00, 11.00) wygłosił krótką prelekcję na temat historii żurowskiego kościoła, naszych badań oraz ich wyników i skutków.

Dziękujemy parafii św. Małgorzaty w Żurowej za stałe i aktywne wsparcie w badaniach nad zmianami klimatu na Głuchoniemcach od średniowiecza po XX wiek.

Dziękujemy za wczorajsze spotkanie!
24/10/2026

Dziękujemy za wczorajsze spotkanie!

23 października o godzinie 17, w jak zawsze gościnnych murach Muzeum Ziemi Bieckiej, odbyło się spotkanie wokół książki "Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat". Poprowadził je dyrektor MZB dr Paweł Kocańda, zaś w roli dyskutantów wystąpili prof. Marcin Solarz i dr Piotr Kołpak (UJ). Żywo w dyskusji uczestniczyła publiczność. Padło wiele ciekawych, a czasem i trudnych pytań. W ogniskowej spotkania były kwestie tożsamości Głuchoniemców, Biecz z okolicami, a także... Marcin Kromer: czy ten wybitny Bieczanin był Głuchoniemcem i co wiedział o Głuchoniemcach. Ostatnie rozmowy trwały jeszcze długo poza budynkiem Muzeum, kończąc się na rynku bieckim po godzinie 20.

22/10/2026

Rok temu po raz pierwszy zapraszaliśmy Państwa do udziału w naszych badaniach genetycznych w ramach projektu NCN pt. „Głuchoniemcy (Walddeutsche, Taubdeutsche) w Małej Epoce Lodowej: struktury mobilności a środowisko przyrodnicze” (2024/53/B/HS3/008), realizowanego na Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego. Dziś z przyjemnością informujemy, że do pierwszej grupy uczestników rozesłaliśmy wstępne wyniki!

Podstawowy raport genetyczny zawiera informacje o haplogrupie chromosomu Y oraz haplogrupie mitochondrialnego DNA, a także opis wyników, materiał filmowy (który mogą Państwo zobaczyć poniżej oraz w serwisie YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=BQjinoAyhG4) i wskazówki, gdzie oraz w jaki sposób można dowiedzieć się na ich temat więcej.

To jednak nie koniec! Wszyscy uczestnicy otrzymają również raport autosomalny, przygotowany pod koniec realizacji projektu. Dla wybranych próbek planujemy także przeprowadzenie pogłębionych analiz genetycznych, pozwalających uzyskać poziom szczegółowości porównywalny z testem Big Y. Osoby, które dołączyły do projektu po maju 2026 r., otrzymają podstawowe wyniki najpóźniej jesienią 2027 r. Niewykluczone, że uda się przekazać je wcześniej, będzie to zależało przede wszystkim od liczby próbek pozyskanych jeszcze w tym roku. Wyniki dotyczące całej populacji Głuchoniemców zostaną przedstawione w publikacjach naukowych i innych opracowaniach powstających w ramach projektu.

Przypominamy, że nadal można dołączyć do naszych badań: https://forms.gle/V1mxsVvXJCYZbiSv6. Wkrótce opublikujemy również listę nazwisk, których nosicieli szczególnie zachęcamy do udziału.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za zaufanie!
---------------
Analizy genetyczne: Laboratorium Paleogenetyki i Genetyki Konserwatorskiej Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego (CeNT UW).
Opracowanie raportu: Michał Golubiński
Film: Olga Szcześniak, Aleksandra Malinowska
Muzyka: „Above the Next Wave” - Eleven Music (ElevenLabs)

Oprócz piątkowego spotkania w Bieczu oraz niedzielnego na Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie, w poniedziałek za...
21/10/2026

Oprócz piątkowego spotkania w Bieczu oraz niedzielnego na Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie, w poniedziałek zapraszamy do Krosna! 😊

26 października o godz. 12:30 w Auli Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie odbędzie się wykład prof. Marcina Solarza, połączony z promocją naszej dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”.

Więcej szczegółów w linku: https://pans.krosno.pl/gluchoniemcy-w-historii-i-kulturze-karpat-wyklad-i-promocja-ksiazki/

Kolejne spotkanie przed nami! Zapraszamy na Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie, podczas których odbędzie się rozmow...
20/10/2026

Kolejne spotkanie przed nami! Zapraszamy na Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie, podczas których odbędzie się rozmowa wokół naszej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”.

W spotkaniu udział wezmą redaktorzy naukowi monografii: prof. Marcin Solarz, dr Marta Raczyńska-Kruk i dr Piotr Kołpak, a także jeden ze współautorów książki dr hab. Andrzej Marzec (UJ).

Rozmowa rozpocznie się 25 października o godz. 14:00 w Sali Lwów B, a poprowadzi ją redaktor Jacek Bańka z Radia Kraków.

Do zobaczenia!

Serdecznie zapraszamy na promocję jednej z naszych najnowszych publikacji: „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat” 📖✨

W dyskusji o książce wezmą udział jej redaktorzy naukowi: prof. dr hab. Marcin Wojciech Solarz, dr Marta Raczyńska-Kruk i dr Piotr Kołpak, a także autor, dr hab. Andrzej Marzec, prof. UJ 👥 Rozmowę poprowadzi redaktor Jacek Bańka z Radia Kraków 🎙️

Spotkanie odbędzie się podczas Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie w niedzielę 25 października o godz. 14:00 w Sali Lwów B.

Do zobaczenia na Targach! Nasze stoisko nr B54 znajdziecie w Hali Dunaj! 👋🏛️

Serdecznie zapraszamy w piątek, 23 października, o godz. 17:00 na spotkanie z autorami monografii „Głuchoniemcy w histor...
19/10/2026

Serdecznie zapraszamy w piątek, 23 października, o godz. 17:00 na spotkanie z autorami monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, które odbędzie się w Domu z Basztą przy ul. Węgierskiej 1 w Bieczu.

W spotkaniu udział wezmą redaktorzy naukowi monografii: prof. Marcin Solarz oraz dr Piotr Kołpak (UJ).

Do zobaczenia!

Serdecznie zapraszamy w piątek 23 października na spotkanie
z autorami publikacji "Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat", Dom z Basztą, godzina 17:00 :)

Adres

Krakowskie Przedmieście 30
Warsaw
00-927

Strona internetowa

https://pisg.wgsr.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2023/12/PiSG_68.2-06.pdf

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Projekt "Głuchoniemcy" opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Firmy Inżynieryjne w pobliżu