05/12/2025
📣 2 grudnia 2025 r. miało miejsce uroczyste otwarcie seminarium Współczesne trendy w edukacji. Doświadczenia ukraińsko-polskie. W imieniu organizatorów: Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego, Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Ukraińsko-Polskiego Międzynarodowego Centrum Edukacji i Nauki wszystkich zgromadzonych, gości i uczestników, serdecznie powitał dr hab. Roman Roszko, prof. IS PAN.
💬 Profesor Roszko w swojej mowie powitalnej nawiązał do obchodów pięciolecia Ukraińsko-Polskiego Międzynarodowego Centrum Edukacji i Nauki Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego. Podkreślił niezwykłą rolę Centrum we wzmacnianiu partnerstwa polsko-ukraińskiego oraz jego nieoceniony wpływ na rozwój innowacyjnej edukacji w Ukrainie i w Polsce. Zapowiedział również, że niezwykłym tegorocznym wydarzeniem będzie Dzień Fundacji „Porta Vitae”, podczas którego polscy Partnerzy podzielą się cennym, praktycznym doświadczeniem w pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
🟣 Prof. Roszko przedstawił zgromadzonym rodzinę generatywnych modeli językowych (Polish Large Language Model). Zaznaczył, że są one wspólnym dziełem dwóch konsorcjów polskich instytucji badawczych: PLLuM (w roku 2024) i HIVE AI (kontynuacja prac w 2025), finansowanych przez Ministerstwo Cyfryzacji RP. Szczególną uwagę poświęcił roli Instytutu Slawistyki PAN w tworzeniu tych modeli. Podkreślił, że modele były trenowane również na ukraińskich danych tekstowych i instrukcjach organicznych, co znacząco podniosło ich zdolności w zakresie rozumienia języka ukraińskiego oraz generowania odpowiedzi w tym języku.
💬 Pod koniec wystąpienia prof. Roman Roszko poruszył fundamentalną dla humanistów kwestię etycznego i efektywnego korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji. Profesor uznał, że choć należy docenić niekwestionowane możliwości generatywnych modeli językowych i ich potencjał w zakresie szybkiego przetwarzania danych, to jednocześnie zaapelował o krytyczne podejście.
⚠️ Prof. Roszko, na podstawie własnych doświadczeń z ostatnich kilku lat, ostrzegł przed zjawiskiem degeneracji kompetencji poznawczych i ubożenia warsztatu badawczego w obliczu niekontrolowanego i nadmiernego polegania na AI. Wskazał, że powszechne użycie tych technologii może prowadzić do stopniowej utraty kluczowych dla humanisty umiejętności, w tym głębokiego myślenia analitycznego i syntetyzującego, zdolności wydobywania danych i oceny tekstów źródłowych, argumentacji, tworzenia oryginalnych skojarzeń i wnioskowania. Ograniczanie koniecznego wysiłku intelektualnego badacza nie może być źródłem prawdziwej wiedzy i twórczej pracy. Modele językowe jedynie generują zgrabnie wyglądające teksty, które w rzeczywistości nie są niczym innowacyjnym jak tylko statystycznie najbardziej prawdopodobną zbitką tokenów/słów, będących pochodną danych wejściowych (tekstowych, instrukcji, preferencji).
💥 Profesor Roszko podkreślił tym samym konieczność wypracowania nowych standardów pracy humanisty, które pogodziłyby drzemiący w AI potencjał z koniecznością zachowania fundamentalnych zdolności człowieka.
NASK
