20/07/2026
🗺 Mapa skarbu. Metalowe skrzynie zakopane pod ziemią. Poszukiwania z wykrywaczem min [English version below]
Brzmi jak początek filmu przygodowego❓A jednak to prawdziwa historia jednego z najcenniejszych zbiorów przechowywanych w Muzeum i Instytucie Zoologii PAN.
Jej bohaterem jest Gerd Heinrich (1896–1984) – jeden z najwybitniejszych badaczy gąsieniczników (Ichneumonidae). Opisał niemal 1500 gatunków nowych dla nauki tej niezwykle różnorodnej grupy owadów, liczącej dziś około 30 tysięcy opisanych gatunków.
Podczas II wojny światowej, obawiając się utraty dorobku swojego życia, Heinrich ukrył najcenniejszą część swojej kolekcji w szczelnie zamkniętych metalowych skrzyniach i zakopał je na terenie swojej posiadłości w Borówkach (obecnie woj. kujawsko-pomorskie).
Przez blisko 15 lat naukowy skarb pozostawał pod ziemią.
Dopiero w 1959 roku, dzięki odręcznie narysowanej mapce przesłanej do Bohdana Pisarskiego, późniejszego dyrektora Muzeum Zoologicznego PAN, udało się odnaleźć miejsce ukrycia kolekcji. W poszukiwaniach wykorzystano nawet wykrywacz min.
📦 W skrzyniach znajdowało się ponad 500 okazów, na podstawie których Gerd Heinrich opisał gatunki nowe dla nauki, a także liczne odbitki jego publikacji oraz cenne książki z jego biblioteki naukowej.
Co najbardziej niezwykłe? Gąsieniczniki należą do wyjątkowo delikatnych owadów – mają cienkie czułki, błoniaste skrzydła i często bardzo długie pokładełka. Mimo to kolekcja przetrwała pod ziemią niemal nienaruszona i do dziś stanowi bezcenne źródło wiedzy dla badaczy z całego świata.
Ta niezwykła historia przypomina, że zbiory przyrodnicze to znacznie więcej niż muzealne szafy pełne okazów. To żywe archiwa nauki, w których zapisane są losy ludzi, odkryć i pasji. Dzięki nim możemy nie tylko poznawać różnorodność życia na Ziemi, ale również zachowywać dla kolejnych pokoleń historie tych, którzy poświęcili życie jej badaniu.
------------------------------------
🗺️ A treasure map. Metal boxes buried underground. A search using a mine detector
It sounds like the opening scene of an adventure film❓Yet this is the true story of one of the most remarkable collections preserved at the Museum and Institute of Zoology of the Polish Academy of Sciences (PAS).
Its creator was Gerd Heinrich (1896–1984), one of the world's leading experts on ichneumon wasps (Ichneumonidae). During his career, he described nearly 1,500 species new to science within this extraordinary family, which today comprises around 30,000 described species.
During World War II, fearing that his life's work might be lost forever, Heinrich packed the most valuable part of his collection into tightly sealed metal boxes and buried them on his estate in Borówki (now in north-central Poland).
For nearly 15 years, this scientific treasure remained hidden beneath the ground.
It was not until 1959 that the collection was recovered, thanks to a hand-drawn map Heinrich had sent to Bohdan Pisarski, who later became the Director of the Zoological Museum of the Polish Academy of Sciences (today the Museum and Institute of Zoology PAS). A mine detector was even used to locate the buried boxes.
📦 Inside were more than 500 specimens on which Gerd Heinrich based his descriptions of species new to science, together with numerous offprints of his scientific publications and valuable books from his personal library.
Perhaps most remarkable is the fact that ichneumon wasps are exceptionally delicate insects, with slender antennae, fragile membranous wings, and often very long ovipositors. Despite spending nearly fifteen years underground, the collection survived in astonishingly good condition and continues to serve as an invaluable resource for researchers around the world.
This remarkable story reminds us that natural history collections are far more than cabinets filled with specimens. They are living archives of science, preserving not only Earth's biodiversity but also the stories of the people whose passion and dedication expanded our understanding of the natural world.