14/05/2026
Uroczyste upamiętnienie prof. Kazimierza Smoleńskiego w 150. rocznicę urodzin
W dniu 6 maja 2026 roku w Instytucie Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego w Warszawie odbyła się uroczystość poświęcona uczczeniu 150. rocznicy urodzin profesora Kazimierza Smoleńskiego (1876–1943). Wydarzenie, zorganizowane przez Stowarzyszenie Techników Cukrowników, zgromadziło przedstawicieli świata nauki, przemysłu cukrowniczego oraz rodzinę Profesora, aby oddać hołd jednemu z najwybitniejszych polskich chemików i technologów początków XX wieku.
Dla społeczności Polskiego Towarzystwa Chemicznego uroczystość ta miała wymiar szczególny, ponieważ prof. Kazimierz Smoleński był nie tylko wybitnym autorytetem w dziedzinie chemii cukrów i technologii cukrownictwa, lecz także pełnił funkcję Prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego w 1935 roku.
W imieniu Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Chemicznego w uroczystości uczestniczyła prof. Sławomira Skrzypek, której obecność podkreśliła ciągłość tradycji Towarzystwa oraz znaczenie dorobku prof. Smoleńskiego dla kolejnych pokoleń chemików.
Uroczystość otworzył Prezes Stowarzyszenia Techników Cukrowników, prof. Maciej Wojtczak, który powitał zgromadzonych gości, a następnie przedstawił sylwetkę oraz niezwykle bogaty dorobek naukowy i organizacyjny prof. Kazimierza Smoleńskiego.
Wśród gości honorowych znaleźli się również:
wnuczki Profesora: pani Barbara Niewiadomska oraz pani Joanna Komorowska wraz z mężem,
Pani Joanna Gierczyńska, kierownik Muzeum Więzienia Pawiak,
Pan prof. Marek Roszko, dyrektor Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego,
Pan Michał Żero, cukrownik, syn wychowanka Profesora Smoleńskiego,
a także przedstawiciele przemysłu cukrowniczego — członkowie Stowarzyszenia Techników Cukrowników, w tym pracownicy Krajowej Grupy Spożywczej S.A.
Głównym punktem programu było uroczyste złożenie kwiatów pod tablicą pamiątkową poświęconą prof. Kazimierzowi Smoleńskiemu. Tablica ta została ufundowana przez Stowarzyszenie Techników Cukrowników w 1963 roku, w 20. rocznicę śmierci Profesora. Hołd wybitnemu uczonemu poprzez złożenie kwiatów oddali:
w imieniu rodziny: wnuczki Profesora – pani Barbara Niewiadomska oraz pani Joanna Komorowska,
w imieniu Polskiego Towarzystwa Chemicznego: prof. Sławomira Skrzypek, członkini Prezydium Zarządu Głównego PTChem,
w imieniu Muzeum Więzienia Pawiak: kierownik Muzeum Joanna Gierczyńska,
w imieniu Stowarzyszenia Techników Cukrowników: Prezes STC Maciej Wojtczak oraz Sekretarz Generalny STC Krystyna Wasińska.
Prof. Kazimierz Smoleński urodził się w Mławie, a studia chemiczne ukończył z wyróżnieniem w Petersburgu. Już na wczesnym etapie kariery łączył działalność naukową z praktyką przemysłową, pracując w cukrowniach i rozwijając badania nad technologią węglowodanów.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości współtworzył polską naukę technologiczną jako profesor Politechniki Warszawskiej, gdzie kierował Katedrą Technologii Chemicznej oraz kształcił kolejne pokolenia inżynierów. W latach 1928–1929 pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej, a w 1935 roku — funkcję Prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego.
Był organizatorem i dyrektorem Centralnego Laboratorium Cukrowniczego, późniejszego Instytutu Przemysłu Cukrowniczego, którego tradycje kontynuuje obecnie Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego w Warszawie. Był autorem licznych prac naukowych i patentów oraz pionierem badań nad procesami technologicznymi w cukrownictwie, w tym nad oczyszczaniem soków, krystalizacją sacharozy oraz wykorzystaniem produktów ubocznych przemysłu buraczanego.
Jako uczony o szerokich zainteresowaniach zajmował się również syntezą organiczną, technologią kauczuku syntetycznego oraz przetwórstwem surowców chemicznych. W czasie II wojny światowej prowadził tajne nauczanie, pozostając wiernym misji nauczyciela akademickiego i uczonego. Został aresztowany przez okupanta niemieckiego podczas wykładu, a po kilku miesiącach brutalnego śledztwa rozstrzelany w 1943 roku.
Uroczystość w Warszawie była wyrazem pamięci o uczonym, którego dorobek naukowy, organizacyjny i dydaktyczny trwale wpisał się w historię polskiej chemii, technologii chemicznej oraz przemysłu cukrowniczego.
