Polska Akademia Nauk

10/06/2026

📣Jak mówić o nauce tak, by była słyszana?

PAN inauguruje projekt – nową inicjatywę wspierającą codzienną komunikację instytutów i komitetów Polskiej Akademii Nauk.

To przestrzeń dla osób, które chcą skuteczniej opowiadać o badaniach, ekspertach i znaczeniu nauki w życiu społecznym.

Podczas kick-offu projektu pojawili eksperci, którzy od lat zajmują się komunikacją, popularyzacją nauki, językiem i wystąpieniami publicznymi.

W programie znaleźli się:
🔹prof. Dariusz Jemielniak – Nauka, której nie widać, przestaje istnieć
🔹prof. Jerzy Bralczyk – Jak mówić, żeby nas słuchano?
🔹Maciej Orłoś – Zasady skutecznej autoprezentacji
🔹dr Tomasz Rożek Nauka. To lubię– Jak opowiadać o nauce, żeby zainteresować odbiorców?
🔹Renata Kim – Jak się przygotować do rozmowy z dziennikarzem?

Bo dobra komunikacja nauki zaczyna się od wiedzy, praktyki i umiejętności rozmowy z odbiorcami.

10/06/2026

W zbiorach Muzeum i Instytut Zoologii PAN okaz gołębia wędrownego – gatunku wymarłego. Są papugi karolińskie, których nie zobaczymy już nigdzie żywych. Są żubry sprzed czasu, gdy gatunek zniknął na wolności. Jest jedna z największych w Europie kolekcji chrząszczy.

Jest też kolekcja Szymona Tenenbauma – wybitnego entomologa uwięzionego w warszawskim getcie, który całe życie poświęcił gromadzeniu zbiorów. Przetrwały wojnę. Do dziś są w instytucie. Razem to siedem milionów okazów. Niemal żaden z nich nie jest dostępny dla zwiedzających.

Prof. Marcin Jan Kamiński mówi, że polskie Muzeum Historii Naturalnej nie musiałoby konkurować rozmachem z Londynem ani Paryżem. Mogłoby być czymś innym – opowieścią o przyrodzie splecioną z opowieścią o ludziach, wojnach i determinacji.

Czy i kiedy powstanie? To wciąż otwarte pytanie.

Academia. Dobrze wiedzieć. 📖
academia.pan.pl/siedem-milionow-powodow-by-stworzyc-polskie-muzeum-historii-naturalnej

10/06/2026

🏆 Prof. Agnieszka Chacińska, dyrektorka IMol, została pierwszą laureatką Nagrody PAN – nowego, najwyższego wyróżnienia naukowego w Polsce.

Nagroda o wartości 400 tys. zł ma wspierać doskonałość naukową oraz wzmacniać pozycję polskich zespołów badawczych na świecie.

Gratulujemy tego wyjątkowego osiągnięcia i cieszymy się, że pierwszą laureatką Nagrody PAN została badaczka, której prace mają tak znaczący wpływ na rozwój współczesnej biologii.

📅 Wręczenie nagrody odbędzie się 24 czerwca podczas gali towarzyszącej Zgromadzeniu Ogólnemu PAN.

Więcej na Forum Akademickie ⤵️

🎉🎉 Prof. Agnieszka Chacińska, dyrektorka IMol, została pierwszą laureatką Nagrody PAN!

Od tego roku to najwyższa nagroda w polskiej nauce. Jej wartość wynosi 4️⃣0️⃣0️⃣ tys. zł. Ma na celu wzmocnienie pozycji polskich zespołów badawczych w globalnym obiegu nauki oraz podkreślenie roli doskonałości naukowej.

Prof. Chacińska została doceniona za pionierskie badania nad biologią mitochondriów i homeostazą białek komórkowych.

Odkryła m.in. mechanizmy odpowiedzialne za transport i dojrzewanie ponad tysiąca białek funkcjonujących w mitochondriach. Wraz z zespołem opisała też pierwsze reakcje komórki na stres związany z defektami lub opóźnieniami w imporcie białek mitochondrialnych, powodującymi akumulację prekursorów białek mitochondrialnych w cytozolu.

Wyniki jej prac są istotne dla zrozumienia między innymi chorób mitochondrialnych, zaburzeń metabolicznych, neurodegeneracji, demencji, a także nowotworów.

Wręczenie Nagrody PAN nastąpi 24 czerwca podczas uroczystej gali towarzyszącej Zgromadzeniu Ogólnemu Polska Akademia Nauk. Patronem medialnym wydarzenia jest „Forum Akademickie”.

Więcej o laureatce ⤵️

09/06/2026

Czy rośliny naprawdę są „nieme i statyczne”? 🌿

Podczas kolejnego spotkania z cyklu Kawiarnia Naukowa w Pałacu Staszica prof. dr hab. Marcin Zych z Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego opowie o tym, jak rośliny wysyłają sygnały do innych organizmów.

Kolory, zapachy, a czasem nawet ruch – wszystko to może zachęcać lub zniechęcać do kontaktu z korzeniami, liśćmi, kwiatami czy owocami. Rośliny są więc nie tyle milczące, ile posługują się językiem, który ludzie częściowo zapomnieli odczytywać.

📍 PLANTISH: czy istnieje sekretny język roślin?
🗓 15.06.2026, godz. 18:00
📌 Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72, Sala im. M. Skłodowskiej-Curie

Spotkanie organizowane jest w ramach Kawiarni Naukowej w Pałacu Staszica.

08/06/2026

Czy poetę można „wypisać” i opisać zarazem?

Organizatorzy zapraszają na Czwartek Literacki „Świetlicki. Wypisany i osobny” – spotkanie z Marcinem Świetlickim oraz prof. Tomaszem Kunzem wokół dwóch książek: tomu poezji „Wypisy” i monografii „Świetlicki. Osobność”.

Rozmowę poprowadzi dr Jarosław Borowiec – historyk literatury, opiekun archiwów literackich, założyciel Wydawnictwa Wolno.

📍 Pałac Działyńskich, Sala Czerwona, Stary Rynek 78, Poznań
📅 11 czerwca 2026, godz. 18.00
🎟 Wstęp wolny

Podczas spotkania będzie można kupić książki i zdobyć autografy autorów. To okazja do rozmowy o poezji, osobności i miejscu Marcina Świetlickiego we współczesnej literaturze.

08/06/2026

Myślisz o finansach i widzisz: bank, biurko, krawat. Tymczasem to jeden z kierunków, który tłumaczy świat lepiej niż większość innych. Dlaczego rata kredytu nagle rośnie? Co sprawia, że złoto drożeje akurat wtedy, gdy wszyscy się boją? Jak decyzja banku centralnego w Waszyngtonie wpływa na twoje oszczędności w Warszawie?

W podcaście A co PAN radzi? prof. Małgorzata Zaleska – ekonomistka, była prezes Giełdy Papierów Wartościowych, była członkini zarządu NBP – opowiada, czego naprawdę uczą studia finansowe i kim zostają ich absolwenci. Odpowiedź jest szersza, niż myślisz.

Dla maturzystów zastanawiających się nad wyborem kierunku – i dla wszystkich, którzy chcą lepiej rozumieć swoje własne pieniądze.

Academia. Dobrze wiedzieć. 📖
academia.pan.pl/finanse-kierunek-dla-tych-ktorzy-chca-rozumiec-pieniadze-a-nie-tylko-je-liczyc

05/06/2026

Odlewnictwo to jedno z najstarszych rzemiosł świata. I jeden z obszarów, w którym polska nauka należy do ścisłej światowej czołówki. Prof. Natalia Sobczak, wiceprezeska Polska Akademia Nauk, przez dekady badała metale w stanie ciekłym o temperaturach sięgających 2000 stopni Celsjusza. Jej zespół stworzył aparaturę, która nie ma odpowiednika na świecie – i odkrył zjawiska, których nikt wcześniej nie opisał.

W rozmowie z Academią opowiada o tym, jak wygląda praca, w której „wszystko reaguje z wszystkim", dlaczego drobiazg może zrujnować miesiące badań – i co tak naprawdę stoi za materiałami używanymi w lotnictwie, energetyce jądrowej czy druku przestrzennym.

Academia. Dobrze wiedzieć. 📖
academia.pan.pl/wykuc-przyszlosc

03/06/2026

Co zostaje po chwili? Kartka, afisz, zapisek na marginesie, fotografia, druk ulotny – rzeczy pozornie drobne, a często niezwykle ważne dla zrozumienia historii, kultury i komunikacji społecznej.

PAN Biblioteka Gdańska zaprasza do udziału w trzeciej edycji ogólnopolskiej konferencji naukowej z cyklu gdańsko-wrocławskich dyskusji nad efemerami: „Efemery – druki, artefakty, zapiski, marginalia”.

W centrum uwagi znajdą się dokumenty życia społecznego, druki ulotne, akcydensy, miniteksty, fotografie i inne ślady codzienności tworzone na użytek chwili lub konkretnego wydarzenia.

📅 Termin konferencji: 17–18 września 2026 r.
📍 Miejsce: PAN Biblioteka Gdańska, ul. Wałowa 15, Gdańsk
📝 Termin zgłoszeń: 15 czerwca 2026 r.

Do udziału zapraszani są badacze i badaczki wielu dyscyplin, a także pracownicy archiwów, bibliotek, muzeów i instytucji kultury.

Kontakt: [email protected]

Trzecia edycja ogólnopolskiej konferencji naukowej z cyklu gdańsko-wrocławskich dyskusji nad efemerami na horyzoncie! Zbliża się termin nadsyłania zgłoszeń – na propozycje wystąpień czekamy do 15 czerwca 2026 r. 📆

Obszary tematyczne obejmują m.in. druki ulotne w ważnych momentach historii, wielkie znaczenia ukryte w mikroprzestrzeniach, ciągłość i przemiany form przekazu ulotnego oraz osobliwości drobnych form efemerycznych.

ℹ️ Wykaz proponowanych obszarów tematycznych, formularz uczestnictwa oraz wszelkie szczegóły dostępne na naszej stronie: https://tinyurl.com/4z84z4ms

Tegoroczna odsłona konferencji „Efemery – druki, artefakty, zapiski, marginalia” odbędzie się w dniach 17-18 września 2026 roku w siedzibie PAN Biblioteki Gdańskiej przy ul. Wałowej 15 w Gdańsku 📍

Nauka w Polsce
Polska Akademia Nauk
Uniwersytet Wrocławski

03/06/2026

Mógł zostać w Berlinie jako profesor emeritus. Wybrał Polskę. Prof. Michael Giersig – fizyk i chemik materiałowy, autor ponad 300 publikacji cytowanych blisko 30 tysięcy razy – po ponad 40 latach pracy w Niemczech wrócił, żeby w IPPT PAN - Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk budować zespół zajmujący się nanotechnologią.

W rozmowie z Academią opowiada o tym, nad czym pracuje jego zespół – od nanocząstek, które mogą niszczyć komórki nowotworowe, po materiały do magazynowania energii. Ale mówi też o czymś innym: o tym, co w Polsce najbardziej utrudnia prowadzenie nauki i dlaczego młodzi badacze się zniechęcają.
Jego diagnoza jest prosta i niezbyt wygodna.

Academia. Dobrze wiedzieć. 📖
academia.pan.pl/prof-giersig-najwiekszym-problemem-wspolczesnej-nauki-nie-jest-brak-pomyslow