01/09/2025
د کليوالي کورونو د جوړولو لپاره ساده انجنيري لارښوونې:
ليکنه: انجنير وطن مل
زموږ په کليوالو او غرنيو سيمو کې خلک کورونه د تيږو، خټو او لرګيو څخه جوړوي دا مواد که څه هم ډېر ساده دي خو که په سمه طريقه وکارول شي کورونه د زلزلې او نورو طبيعي پېښو پر وړاندې ډېر کلک او خوندي پاتې کېدای شي:
۱- د کور د ځای انتخاب:
کوشش وکړئ چې کور د داسې غره په لمن کې جوړ نه کړئ چې د تيږو د ښوېدو يا د غر د ښويېدو خطر وي. که ستاسې کلی د غره لاندې وي او د تيږو د راښوييدو وېره وي، د کلي ځوانان دې هغه تيږې د پګړې(اشر) په ډول لرې کړي تر څو خطر ختم شي.
۲- د کور بنسټ (تهداب):
تهداب لږ تر لږه ۱.۲ متره ژور وکیندئ ځان ډاډه کړئ چې د کور لاندې خاوره کلکه او يو شان (level) وي.
۳- د تيږو کارونه:
تيږې بايد قطار په قطار او منظمې کښېښودل شي
وچې تيږې مه ږدئ، د دوی ترمنځ ښه خټه وکارول شي
ډېره شګلنه خټه مه کاروئ ځکه ديوال کمزوری کوي د تيږو ترمنځ درزونو ته ډېر پام وکړئ
ډېرې غټې تيږې چې د ديوال له سور څخه لوړې وي مه کاروئ
۴- ښه مواد کارول
که خټه، تيږه او لرګي کاروئ نو د ښه کيفيت لرونکي مواد وکاروئ خراب مواد ودانۍ کمزورې کوي
۵- ښه خټه کومه ده؟
ښه خټه هغه ده چې نه ډېره شګه ولري او نه ډېره نرمه وي د خټې ښه تناسب دا دی:
نرمه خاوره: ۲۰–۳۰٪ کلې (Clay)
شکه: ۴۰–۵۰٪ (Sand)
سېلټ خاوره ۲۰–۳۰٪ (Silt)
که خټه لږ خړبڼه يا نسواري وي ډېره ښه نتيجه ورکوي د خټې کلکولو لپاره دا ډيره مهمه ده چې طبيعي فايبر ورسره ګډ شي يعنې د واښو، بووسو يا نورو طبيعي شيانو ګډول ډېر ګټور دي
۶- افقي کمربندونه
په ديوالونو کې هر يو متر وروسته د لرګيو يا بانس افقي پټې ورکړئ دا کار ديوالونه سره تړي او د زلزلې پر وخت يې نه پرېږدي چې راولویږي
۷- د ديوالونو کونجونو تړل
د ديوالونو کونجونه بايد کلک سره وتړل شي. د تيږو درزونو ته پام وکړئ او ديوالونه د لرګيو يا اوسپنې ميلو په مرسته يو له بله وتړئ
۸- کړکۍ او دروازې
ډېرې کړکۍ او دروازې په يوه ديوال کې مه جوړوئ د کړکيو او دروازو ترمنځ بايد لږ تر لږه يو متر واټن وي
۹- د ديوال ضخامت او جګوالی
د ديوال لوړوالی بايد د ديوال د ضخامت (سور) له ۸–۱۰ چنده زيات نه وي که ديوال ډېر لوړ او نری وي، ژر پرېوځي
۱۰- د لرګيو کارونه
ښه وچ شوي لرګي وکاروئ، لانده لرګي مه کاروئ، د ميخ وهلو پر وخت ښه لرګي کلک غږ کوي او دا د لرګي د کيفيت نښه ده
لرګي مخکې له کارولو د حشره ضد دوا يا تېلو سره غوړ کړئ
۱۱- د چت سپکوالی:
چت بايد سپک وي، دروند چت د زلزلې پر وخت ډېر خطرناک دی.
زموږ په کليو کې خلک هر کال د ژمي مخکې چت ته اخېړ ورکوي خو پخوانی اخېړ نه لرې کوي په دې سره هر کال د چت وزن زياتېږي. ښه داده چې پخوانی اخیړ لرې کړئ او نوی پرې واچوئ تر څو چت دروند نشي
✅ سپک چت دوه ګټې لري:
اول: که د ودانۍ چت سپک وي د زلزلې پر وړاندې ډېر مقاومت کوي.
دوهم: که خدای مکړه سپک چت پرېوځي نو ډيره مرګ ژوبله نشې رامنځ ته کولای او بله مهمه خبره داده چې د ژغورنې ټيمونه خلک ژر را ايستلی شي ځکه په دوی باندې زياته خاوره نه وي پراته.
