18/03/2017
Horii biyya Ormaa kani eegan gurra malee eegee mitti yoo eegee eegdee futeetti badi barbaadee hin argitu harka duwwatti haftee jechaadha .lafti oromo akka horii biyya Orma kani eegan gurra malee eegee mitti .
Amma Finfinnee fi nannoo Finfinnee kani keenya jeedhan maastar piilaan baassu fi .kuni kani ibsuu Oromiyaa keessa tti Tigray xinoo ijaaru jechaadha . kana boodee wali jalaan baali'saa deemu sana boodee Oromiyaa kenya gara = Tigray gudda tti geedaramaa . Raayaa fi Azabbooni keenya jeedhan . yoo akkanatti itti fufaan lafa oromo harka wayaa jalaattin yoo murran fudhataan .kani Oromo hafuu laftti
Oromiyaa = Kamisee .
Oli deeme gaddi deeme faani walitti meeqa jeenani ? eeshiin Ciqciiqiidha lafa geesse dhuftee himi. (kootee farda lakoofssi hin Fixuu (infinitive)
Maali fi wari tokko tokko yerroo amma maa Itoophiyaa jedhani boowuu yoo jeene maqaa Itoophiyaa ttini , kara lafa jalaatin Lafa Oromo akka barani murani murani fudhachuu fi akka wello hojaatani . Kamisse duwwa tuu hafee Oromoni otoo teenyee waaqayyoo kadhaanuu lafa hundaa nura fudhaatuu(ijoo baleessu)
Fakkeenya fi Gojjam keessa Wello keessa iddoo duri Oromon Jiratani amma har'a tti lafti maqaa Oromottin wamaama jiru , kuni Kani ibsuu waan tokko , Amaaraani bal'aa ta'aa Deemu . Oromoni xinachaa deema . hijaarani Itoophiyaa kanani dhuumma.wari Itoophiyaa hijaaruu deemnuu .
Kani wari Itoophist jeedhamani kuni hundaa caalaa hiyyaa jiru lafa Oromo KANI mii'eefatan. Ijoolleen Oromo wari Itoophiyaa jedhaani , rakkoo Sabaa Oromo tti dhufuu beekuttu irraa jira yoo Oromoni lafa malee AKKA hafani yoo barbaanee , Itoophiyaa jabeesinee hijaaruu.yoo Oromiyaani akk jabaatu fi jiraatu yaadnee, Itoophiyaa hijaaruu dhissu.
Maali fi wello biyyaa Oromo keessa Kamisse duwwaani hafee?
YOO akkanatti itti fufee ,boru fi iftaan
Kamisse Wello
Kamisse Shewa
Kamisse Welega
Kamisse kefa
Kamisse Arsii
Kamisse Baalee
Kamisse Ilu Abbaboor
Kamisse Harerge etc.
Itoophiyaa kani beeknu akka dhadhaan firra fakkaatee waaya baaleessu . Jabeenyii Itoophiyaa Saba Oromo tti baddi dha . Itoophiyaani eenyuu akka hijaaramee beekammaa dha . Itoophiyaani kuni gubbani isaa damma keessi isaa adhaa irraa tolfaamee . Hawwi keenya biyyaa ofi gudisuu Oromiyaa ,wani ofi tti quulla ka'uu. jarri turani hidaa Oromoni godaantuudha, biyyaa bira gara Madageskar dhufaan lafati sii biyyii kenya jeenani . kana boodee maali isaani wajjiini Hassa dandeenya . lafa kenya Oromiyaa gaddi hin dhiifnnu Oromon haa bilisommu diini iddi fardi irra ijaatee haa taatu