10/10/2026
[Research Highlight at BCGeTEC]
🌱 เปลี่ยนเอทานอลชีวภาพให้กลายเป็นสารเคมีมูลค่าสูง ด้วยตัวเร่งปฏิกิริยาจากถ่านชีวภาพ!
รู้หรือไม่ว่า? เอทานอลชีวภาพ (Bioethanol) ที่เราคุ้นเคยกันในฐานะเชื้อเพลิง สามารถนำมาต่อยอดให้กลายเป็นสารเคมีที่มีมูลค่าสูงและใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมได้อีกมากมาย
ทีมนักวิจัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (NANOTEC) ได้นำเสนอแนวทางการผลิต อะซีตัลดีไฮด์ (Acetaldehyde) จากเอทานอลชีวภาพ โดยใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาที่ผลิตจากถ่านชีวภาพร่วมกับโลหะทองแดงและสังกะสี
🔬 ทำไมต้องเปลี่ยน Bioethanol เป็น Acetaldehyde?
Acetaldehyde เป็นสารเคมีตั้งต้นที่สำคัญในหลายอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นการผลิตกรดอะซิติก เอทิลอะซิเตต น้ำหอม และสารเคมีชนิดอื่น ๆ
โดยทั่วไป การผลิต Acetaldehyde ในอุตสาหกรรมมีหลายวิธี แต่บางกระบวนการต้องใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีราคาแพง หรือเกี่ยวข้องกับสารเคมีที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
นักวิจัยจึงสนใจการใช้ Bioethanol ซึ่งผลิตได้จากทรัพยากรหมุนเวียน มาเปลี่ยนเป็น Acetaldehyde ผ่านปฏิกิริยา Dehydrogenation หรือการดึงไฮโดรเจนออกจากโมเลกุลเอทานอล ซึ่งให้ผลิตภัณฑ์เป็น Acetaldehyde และก๊าซไฮโดรเจน
แนวทางนี้จึงมีศักยภาพในการเพิ่มมูลค่าให้ทรัพยากรชีวภาพ และสอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจชีวภาพและเศรษฐกิจหมุนเวียน
🌿 ถ่านชีวภาพกับโลหะสองชนิด ช่วยให้ปฏิกิริยาดีขึ้นได้อย่างไร?
งานวิจัยนี้ใช้ ถ่านชีวภาพจากไม้ไผ่ (Bamboo Biochar) เป็นวัสดุรองรับตัวเร่งปฏิกิริยา เนื่องจากมีโครงสร้างรูพรุนและสามารถใช้เป็นพื้นผิวสำหรับกระจายอนุภาคโลหะได้
นักวิจัยนำทองแดง (Cu) และสังกะสี (Zn) มาเติมลงบนถ่านชีวภาพในสัดส่วนต่าง ๆ เพื่อศึกษาว่าโลหะชนิดใดและปริมาณเท่าไรให้ประสิทธิภาพดีที่สุด
เหตุผลที่เลือกโลหะทั้งสองชนิด คือ
🔹 ทองแดง (Cu) มีความสามารถในการเร่งปฏิกิริยา Dehydrogenation และช่วยส่งเสริมการเกิด Acetaldehyde แต่มีข้อจำกัดเรื่องการเสื่อมสภาพจากการรวมตัวของอนุภาคโลหะและการสะสมของคาร์บอน
🔹 สังกะสี (Zn) สามารถปรับสมบัติพื้นผิวของตัวเร่งปฏิกิริยาได้ แต่หากใช้เพียงชนิดเดียวก็อาจทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ข้างเคียงมากขึ้น
นักวิจัยจึงทดลองนำ Cu และ Zn มาใช้ร่วมกัน เพื่อให้ได้ตัวเร่งปฏิกิริยาที่เปลี่ยนเอทานอลได้ดี และเลือกผลิต Acetaldehyde ได้สูง โดยผลการทดลองพบว่า Cu และ Zn ทำงานร่วมกันได้ดีกว่าการใช้โลหะเพียงชนิดเดียว!
โดยสามารถ
✅ เปลี่ยนเอทานอลเป็นผลิตภัณฑ์ได้ 57.3% (Ethanol Conversion)
✅ มีความสามารถในการเลือกเกิด Acetaldehyde สูงถึง 98.1% (Acetaldehyde Selectivity)
✅ ให้ผลผลิต Acetaldehyde 56.2% (Acetaldehyde Yield)
♻️ งานวิจัยนี้สำคัญอย่างไร?
งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้ในการนำวัสดุชีวภาพอย่างถ่านจากไม้ไผ่มาพัฒนาเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา ร่วมกับโลหะที่หาได้ทั่วไปอย่างทองแดงและสังกะสี เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับ Bioethanol
นอกจากจะเป็นอีกแนวทางหนึ่งของการผลิตสารเคมีจากทรัพยากรหมุนเวียนแล้ว ยังช่วยเปิดโอกาสในการพัฒนาตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีต้นทุนวัสดุไม่สูงและมีประสิทธิภาพในการเลือกผลิตสารเคมีเป้าหมาย
อย่างไรก็ตาม งานนี้ยังอยู่ในระดับการทดลอง และจำเป็นต้องศึกษาความเสถียรในระยะยาว การนำตัวเร่งปฏิกิริยากลับมาใช้ใหม่ และความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์เพิ่มเติม สิ่งที่งานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นคือ วัสดุชีวภาพไม่ได้มีคุณค่าเพียงการนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงเท่านั้น แต่ยังสามารถต่อยอดเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการผลิตสารเคมีมูลค่าสูงได้อีกด้วย
#จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #จุฬา