เปิดทำการกี่โมง?

จันทร์ 08:30 - 16:30 อังคาร 08:30 - 16:30 พุธ 08:30 - 16:30 พฤหัสบดี 08:30 - 16:30 ศุกร์ 08:30 - 16:30 เสาร์ 08:30 - 16:30 อาทิตย์ 08:30 - 16:30

เว็บไซต์คืออะไร?

https://www.facebook.com/556015711416685/

Speciallabcenter

Name: Speciallabcenter
Address: 48 ถนนจันทน์ 16 แขวงทุ่งวัดดอน เขตสาทร, Bangkok, 10120, TH
Telephone: +6626784160

โทร เส้นทาง ติดต่อ ธุรกิจของเรา

สเปเชียลแล็บเซ็นเตอร์ คือคลินิกเทคนิคการแพทย์ ให้บริการตรวจวิจัยทางห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ทุกด้าน อย่างมีคุณภาพ ด้วยราคาย่อมเยา

- บริษัท สเปเชียลแล็บเซ็นเตอร์ จำกัด (Speciallabcenter Co., Ltd.) หรือคลินิกเทคนิคการแพทย์สเปเชียลแล็บเซ็นเตอร์ (SLC) จดทะเบียนนิติบุคคลก่อตั้งเมื่อ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2528 เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 0105528018055
- SLC มีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการให้บริการรับวินิจฉัยโรค ด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ทุกชนิด
- SLC คือ ศูนย์แล็บทางการแพทย์ ให้บริการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการสาขาโลหิตวิทยา จุลทรรศน์ศาสตร์คลินิก เคมีคลินิก อิมมูนวิทยา พิษวิทยา และอณูชีวโมเลกุล
- ผู้ใช้บริการ SLC ได้แก่โรงพยาบาล คลินิกการแพทย์ต่างๆ หน่วยบริการตรวจสุขภาพ ศูนย์ห้องปฏิบัติการเอกชนอื่น สถาบันวิจัย รวมถึงประชาชนที่สนใจต้องการทราบภาวะสุขภาพของตนเอง
- สามารถติดต่อ SLC ได้ทาง
โทร. 02-6784160 ถึง 3,
อีเมล์ [email protected]
และ Line ID 026784160

29/08/2026

การตรวจหาโปรตีนในปัสสาวะ ด้วย Robert's test

การตรวจโปรตีนในปัสสาวะด้วย Robert's test เป็นวิธีเชิงคุณภาพ (Qualitative test) ที่ใช้น้ำยา Robert's reagent (ส่วนผสมของกรดไนตริกเข้มข้นและสารละลายแมกนีเซียมซัลเฟตอิ่มตัว) เพื่อทำให้โปรตีน ตกตะกอนและแยกชั้นให้เห็นชัดเจน

การตรวจนี้ทำเมื่อใด?
การตรวจหาโปรตีนในปัสสาวะ เป็นหนึ่งในรายการตรวจปัสสาวะทั่วไป ที่เรียกว่า Urinalysis ตามปกติจะใช้แถบตรวจ (test strips) จุ่มในปัสสาวะ และดูสีที่แถบ บางครั้งสีที่เกิดขึ้นมีการเปลี่ยนแปลงน้อย อ่านได้ไม่ชัดเจน อาจเพราะมีโปรตีนอยู่น้อย หรือปัสสาวะมีสีเข้มรบกวนการอ่านผล จึงจำเป็นต้องตรวจยืนยันด้วย Robert's test

หลักการและการสังเกตผล
- กลไก: กรดเข้มข้นในน้ำยาจะไปทำให้โปรตีนในปัสสาวะ (โดยเฉพาะอัลบูมิน) เสียสภาพธรรมชาติ (Denature) ทำให้เกิดการตกตะกอนบริเวณรอยต่อระหว่างชั้นน้ำยากับปัสสาวะ (Acid Ring Test)
- ผลบวก (Positive): ปรากฏ "วงแหวนสีขาวขุ่น" (White ring) อยู่ตรงรอยต่อระหว่างชั้นของเหลวอย่างชัดเจน ยิ่งมีความขุ่นหรือความหนาของวงแหวนมาก ยิ่งแสดงถึงปริมาณโปรตีนที่สูงขึ้น
- ผลลบ (Negative): บริเวณรอยต่อใส ไม่มีวงแหวนขุ่นเกิดขึ้น

ขั้นตอนการทดสอบ
- ใส่ Robert's reagent ลงในหลอดทดลองประมาณ 2–3 มล.
- ค่อยๆ เอียงหลอดแล้วหยดปัสสาวะที่เหวี่ยงแยกตะกอนแล้วลงไปตามข้างหลอดอย่างช้าๆ ให้ลอยอยู่บนชั้นน้ำยา (ไม่ให้ผสมเป็นเนื้อเดียวกัน)
- ตั้งหลอดตรงและสังเกตการเกิดวงแหวนขาวขุ่นที่รอยต่อระหว่างชั้นปัสสาวะและน้ำยา

เพิ่มเติม
* ในปัสสาวะที่นำมาตรวจ เมื่อนำมาดูกับฉากหลังที่สว่าง บางครั้งจะเห็นวงแหวนเป็นสีม่วงอยู่ตรงรอยต่อของปัสสาวะและน้ำยา ปฏิกิริยานี้ มีความหมายหรือไม่?
วงสีม่วง/น้ำตาลม่วง บริเวณรอยต่อ (Interface Ring) เกิดจากปฏิกิริยารีดักชันของกรดไนตริกเข้มข้นที่ทำปฏิกิริยากับเม็ดสี (pigments) หรือสารกลุ่มฟีนอลในปัสสาวะ (มีชื่อเรียกว่า Heller's Test) ซึ่งปฏิกิริยานี้เกิดได้ขณะตรวจโปรตีนในปัสสาวะด้วย Robert's test
- กลไกการเกิดวงสีม่วง/น้ำตาลม่วง (Purple/Red-Violet Ring) ที่รอยต่อ:
เกิดจากการออกซิไดซ์ของสารอินทรีย์อื่นๆ ในปัสสาวะ เช่น Urobilinogen, Bilirubin, Indican หรือยารักษาโรคบางชนิด เมื่อสัมผัสกับกรดไนตริกเข้มข้นที่ชั้นรอยต่อ จะเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีกลายเป็นสารสี (Chromogen) ให้โทนสีม่วง แดง หรือน้ำตาลม่วงซ้อนอยู่ใต้หรือเหนือวงโปรตีนสีขาว
- แปลผลการวิเคราะห์: วงสีขาวบ่งบอกถึงผลบวกของโปรตีน (Positive Urine Protein) ส่วนวงสีม่วงเป็นผลพลอยได้จากปฏิกิริยาข้างเคียงของเม็ดสีในปัสสาวะกับกรด.

22/07/2026

คลินิกเทคนิคการแพทย์สเปเชียลแล็บเซ็นเตอร์ ขอปิดทำการ ระหว่างวันอังคารที่ 28 ถึงวันพุธที่ 29 กรกฎาคม 2569 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และวันอาสาฬหบูชา

25/06/2026

*** ชุดถาม-ตอบ (Q&A) เกี่ยวกับการตรวจหาภาวะไตเสื่อม ไตรั่ว ซึ่งนำไปสู่โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease, CKD) ***
ตอนที่ 11
Q. พบว่าการรายงานผล "ค่าไต" หรือ eGFR ของหลายแห่งมีหลายระบบ เนื่องจากใช้สูตรคำนวณที่ต่างกัน หรือบางแห่งรายงานหลายค่าทำให้งงว่าควรจะใช้ค่าใด
สูตรการคิด "ค่าไต" สูตรใดที่เหมาะสำหรับคนไทยที่สุด และอะไรเป็นข้อจำกัดของการใช้สูตรนี้

A. สูตรการคิดค่า eGFR ที่เหมาะสำหรับคนไทย และเป็นมาตรฐานที่สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยแนะนำให้โรงพยาบาลทั่วประเทศใช้ในปัจจุบัน คือ สมการ CKD-EPI (Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration) ซึ่งมีความแม่นยำและเสถียรมากกว่าสูตรยุคเก่าอย่าง MDRD หรือ Cockcroft-Gault
อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาตามงานวิจัยทางคลินิกในกลุ่มประชากรไทยโดยเฉพาะ มีอีกหนึ่งสูตรทางเลือกที่ถูกคิดค้นขึ้นมาคือ สูตร Thai-GFR (T-GFR) ซึ่งดัดแปลงมาจากสูตร MDRD เพื่อให้เข้ากับโครงสร้างร่างกายและมวลกล้ามเนื้อของคนไทยโดยเฉพาะ แต่ในทางปฏิบัติทั่วไป แพทย์ยังคงนิยมอ้างอิง CKD-EPI เป็นหลักเพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล

รูปแบบของทั้ง 2 สูตร
1. สูตรมาตรฐานสากล: CKD-EPI (นิยมใช้มากที่สุดใน รพ. ไทย)
เป็นสมการคณิตศาสตร์ที่ซับซ้อน โดยระบบคอมพิวเตอร์ของห้องปฏิบัติการจะคำนวณอัตโนมัติจากตัวแปร ค่าครีเอตินีนในเลือด (Serum Creatinine), อายุ และเพศ (ปัจจุบันแนวทางใหม่จะไม่นำปัจจัยเรื่องเชื้อชาติผิวสีมาปรับแก้แล้ว เพื่อลดความคลาดเคลื่อนทางชาติพันธุ์)
2. สูตรเฉพาะเจาะจง: Thai-GFR Equation (T-GFR)
ใช้ค่าครีเอตินีนในเลือด (Serum Creatinine) อายุ และเพศ มาเข้าสมการในสูตร

สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย มีคำแนะนำอย่างเป็นทางการร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) และกระทรวงสาธารณสุข ให้สถานพยาบาลและห้องปฏิบัติการทั่วประเทศใช้ สมการในการคำนวณค่า eGFR แยกตามกลุ่มอายุ ดังนี้
1. สำหรับผู้ใหญ่ (อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป)
สูตรที่แนะนำ: สมการ CKD-EPI (Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration)
เหตุผล: เป็นสูตรมาตรฐานสากลที่มีความแม่นยำสูงที่สุดในการคัดกรอง ยืนยัน และติดตามการดำเนินไปของโรคไตเรื้อรังในผู้ใหญ่ และช่วยลดความคลาดเคลื่อนในการวินิจฉัยผู้ป่วยโรคไตในระยะเริ่มต้นได้ดีกว่าสูตรเดิม
2. สำหรับเด็ก (อายุต่ำกว่า 18 ปี)
สูตรที่แนะนำ: สูตร Modified Schwartz Equation
เหตุผล: เนื่องจากระบบร่างกาย มวลกล้ามเนื้อ และการเจริญเติบโตของเด็กแตกต่างจากผู้ใหญ่โดยสิ้นเชิง สมาคมโรคไตฯ จึงกำหนดให้ใช้สูตรเฉพาะนี้เพื่อความปลอดภัยและแม่นยำในการแปลผลค่าไตในผู้ป่วยเด็ก

สำหรับสูตร Thai-GFR (T-GFR) ถูกคิดค้นขึ้นโดยทีมนักวิจัยไทยจากการศึกษาในประชากรไทยโดยเฉพาะ แม้ว่าสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยจะกำหนดให้ CKD-EPI เป็นสูตรมาตรฐานสำหรับโรงพยาบาลส่วนใหญ่เพื่อให้สอดคล้องกับระบบสากล แต่สูตร Thai-GFR ก็มีข้อดีที่เหนือกว่าเมื่อนำมาใช้กับคนไทยโดยตรง ดังนี้

1. มีความแม่นยำทางสถิติสูงกว่าใน "คนไทยที่ป่วยเป็นโรคไต"
- การลดความคลาดเคลื่อนทางชาติพันธุ์: สูตร CKD-EPI ถูกพัฒนาขึ้นจากข้อมูลของประชากรตะวันตก (ผิวขาวและผิวดำ) ซึ่งมีโครงสร้างร่างกาย มวลกล้ามเนื้อ และพฤติกรรมการบริโภคเนื้อสัตว์ที่ต่างจากคนเอเชียอย่างมาก
- ตรงกับค่าไตจริงมากกว่า: จากการศึกษาเปรียบเทียบกับวิธีวัดอัตราการกรองของไตที่แท้จริงโดยการฉีดสารสร้างเครื่องหมาย (mGFR เช่น วิธี 99m-Tc-DTPA plasma clearance) พบว่าสูตร Thai-GFR ให้ค่าที่สอดคล้องและใกล้เคียงกับค่าไตจริงของคนไทยที่เป็นโรคไตเรื้อรังมากกว่าสูตร CKD-EPI

2. ลดการประเมินค่าไต "ต่ำเกินจริง" ในโรคไตระยะรุนแรง (ระยะ 3-5)
- สูตร CKD-EPI มักมองคนไทยไตแย่กว่าที่เป็น: เนื่องจากคนไทยมีมวลกล้ามเนื้อน้อยกว่าฝรั่ง ทำให้ระดับ Creatinine พื้นฐานต่ำกว่า เมื่อคนไทยเริ่มมีโรคไต ค่า Creatinine ขยับขึ้นเล็กน้อย สูตร CKD-EPI จะหักลบน้ำหนักตัวตามเกณฑ์ฝรั่ง ส่งผลให้คำนวณค่า eGFR ออกมา ต่ำเกินความเป็นจริง
- Thai-GFR ช่วยสะท้อนความจริง: ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 เป็นต้นไป สูตร Thai-GFR มี ความไว (Sensitivity) และความจำเพาะ (Specificity) ในการจำแนกโรคสูงกว่าอย่างชัดเจน (เช่น ช่วยแก้ปัญหาการกดค่า eGFR ให้ต่ำจนดูน่ากลัวเกินไปในผู้ป่วยบางราย)

3. ช่วยลดข้อผิดพลาดในการจ่ายยาและการแบ่งระยะโรค (CKD Staging)
- การปรับขนาดยาที่ปลอดภัยกว่า: ยาหลายชนิด เช่น ยาเบาหวาน ยาปฏิชีวนะ หรือยาเคมีบำบัด จำเป็นต้องปรับลดโดสตามค่า eGFR หากใช้ CKD-EPI แล้วค่าไตถูกประเมินต่ำเกินไป อาจทำให้ผู้ป่วย ถูกตัดสิทธิ์การใช้ยาที่ดี หรือถูกลดขนาดยาลงมากเกินไป จนรักษาโรคไม่ได้ผล
- การจัดระยะโรคไตไม่เพี้ยน: ในบางกรณี ผู้ป่วยอาจไม่ได้เป็นโรคไตระยะ 4 แต่สูตรสากลคำนวณได้ต่ำจนดูเหมือนอยู่ระยะ 4 สูตร Thai-GFR จะเข้ามาช่วยกรองไม่ให้ผู้ป่วยต้องตื่นตระหนกตกใจ หรือได้รับการบำบัดทดแทนไต (ล้างไต) เร็วเกินความจำเป็น

คำแนะนำในการใช้งาน: แม้ระบบคอมพิวเตอร์ของโรงพยาบาลจะพิมพ์ผลตรวจเป็น CKD-EPI มาให้ แต่ในกรณีที่แพทย์พบว่า ค่าไตของผู้ป่วยก้ำกึ่ง หรือ มวลกล้ามเนื้อของผู้ป่วยไม่สัมพันธ์กับค่าไตสากล แพทย์โรคไตในไทยหลายท่านจะนำค่า Creatinine นั้นมาคำนวณซ้ำด้วยสูตร Thai-GFR เพื่อตรวจเช็กอีกครั้งในการวางแผนรักษาขั้นละเอียด

* ข้อจำกัดสำคัญในการใช้สูตรเหล่านี้

เนื่องจากทั้งสูตร CKD-EPI และ Thai-GFR ใช้ค่า ครีเอตินีน (Creatinine) เป็นตัวแปรหลักในการคำนวณ ซึ่งครีเอตินีนเป็นสารของเสียที่หลุดออกมาจาก "กล้ามเนื้อ" จึงทำให้เกิดข้อจำกัดในการแปลผลในผู้ป่วยบางกลุ่มอย่างมาก ดังนี้

1. ความคลาดเคลื่อนจากมวลกล้ามเนื้อและพฤติกรรม (มีผลมากที่สุด)
- คนที่มีมวลกล้ามเนื้อมากกว่าปกติ: เช่น นักเพาะกาย หรือผู้ที่ชอบออกกำลังกายหนักๆ จะมีค่าครีเอตินีนในเลือดสูงโดยธรรมชาติ เมื่อเข้าสูตรคำนวณ จะทำให้ค่า eGFR ต่ำกว่าความเป็นจริง (ทำให้ดูเหมือนว่าไตเสื่อม ทั้งที่ไตยังปกติ)
- คนที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อยกว่าปกติ: เช่น ผู้สูงอายุที่กล้ามเนื้อลีบแบน ผู้ป่วยติดเตียง หรือคนผอมแห้ง จะมีครีเอตินีนในเลือดต่ำมาก เมื่อคำนวณแล้วจะทำให้ได้ค่า eGFR สูงเกินจริง (บดบังภาวะไตเสื่อมที่ซ่อนอยู่)
- พฤติกรรมการกินอาหาร: คนที่ทานเนื้อสัตว์ปริมาณมากๆ หรือทานเวย์โปรตีน/อาหารเสริมครีเอตินีน จะทำให้ค่าที่ได้คลาดเคลื่อนสูง

2. ไม่สามารถใช้ได้ในภาวะ "ไตวายเฉียบพลัน" (Acute Kidney Injury)
สูตร eGFR ออกแบบมาเพื่อประเมิน โรคไตเรื้อรัง (CKD) ที่มีอาการคงที่เท่านั้น หากผู้ป่วยมีภาวะไตวายเฉียบพลัน (เช่น ขาดน้ำรุนแรง, ติดเชื้อในกระแสเลือด, ได้รับสารพิษ) ค่าครีเอตินีนจะแกว่งและเปลี่ยนรายวัน การใช้สูตรคำนวณในขณะนั้นจะไม่ได้ผลลัพธ์ที่ตรงกับสมรรถภาพไตที่แท้จริง

3. กลุ่มประชากรพิเศษที่ไม่แนะนำให้ใช้สูตรทั่วไป
- สตรีมีครรภ์: เนื่องจากระบบการไหลเวียนเลือดและอัตราการกรองของไตเปลี่ยนไปอย่างมากระหว่างตั้งครรภ์
- ผู้ป่วยเด็ก (อายุต่ำกว่า 18 ปี): สมาคมโรคไตแนะนำให้เลี่ยงไปใช้สูตร Schwartz Equation แทน เนื่องจากระบบร่างกายและมวลกล้ามเนื้อของเด็กยังเติบโตไม่เต็มที่
- ผู้ป่วยโรคเรื้อรังรุนแรง: เช่น ผู้ป่วยตับแข็งระยะสุดท้าย หรือผู้ป่วยขาดสารอาหารรุนแรง (Malnutrition)

วิธีแก้ข้อจำกัดทางการแพทย์
หากแพทย์พบว่าผู้ป่วยอยู่ในกลุ่มที่มีข้อจำกัดข้างต้น หรือต้องการความแม่นยำสูงเป็นพิเศษ แพทย์จะเปลี่ยนไปใช้วิธีอื่นแทน เช่น:
- ตรวจสาร Cystatin C ในเลือด: เป็นโปรตีนที่สร้างจากเซลล์ที่มีนิวเคลียสทุกชนิดในร่างกาย ตัวนี้จะไม่ถูกรบกวนโดยมวลกล้ามเนื้อหรืออาหารที่ทาน ทำให้คำนวณค่าไตได้แม่นยำกว่ามาก
- เก็บปัสสาวะ 24 ชั่วโมง (Creatinine Clearance): เพื่อวัดปริมาณครีเอตินีนที่ไตขับออกจริงใน 1 วัน โดยไม่ต้องพึ่งพาสูตรประมาณค่า.

23/06/2026

*** ถาม-ตอบ (Q&A) "ค่าน้ำตาลในเลือด" ตอนที่ 8
Q. ภาวะก่อนเบาหวาน คือภาวะที่จะนำไปสู่เบาหวานใช่หรือไม่ นอกจากดูระดับน้ำตาลในเลือดแล้ว จะสามารถสังเกตได้จากอะไรอีก และมีอุบัติการณ์ในคนไทยมากเท่าใด

A. ภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes) คือ สัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าที่แสดงว่าร่างกายกำลังก้าวเข้าสู่การเป็นโรคเบาหวานประเภทที่ 2 ในอนาคต เนื่องจากเซลล์ในร่างกายเริ่มมีภาวะดื้อต่ออินซูลิน (Insulin Resistance) ทำให้อินซูลินไม่สามารถดึงน้ำตาลในเลือดไปใช้เป็นพลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้น้ำตาลเริ่มสะสมในเลือดสูงกว่าคนปกติ แต่ยังสูงไม่มากพอที่จะวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานเต็มตัว

1. วิธีสังเกตอาการนอกจากผลตรวจเลือด
ความน่ากลัวของภาวะก่อนเบาหวานคือ "มักไม่มีอาการแสดงออกทางร่างกายเลย" (Silent Condition) คนส่วนใหญ่จึงไม่รู้ตัวจนกว่าจะตรวจเลือด อย่างไรก็ตาม คุณสามารถสังเกตความเสี่ยงและสัญญาณเตือนทางอ้อมได้จากปัจจัยเหล่านี้:

📌 สัญญาณทางกายภาพที่สังเกตได้
- ปื้นผิวหนังคล้ำหนา (Acanthosis Nigricans): เกิดรอยคล้ำเหมือนขี้ไคลหนา ๆ บริเวณรอบคอ รักแร้ หรือขาหนีบ ซึ่งรอยนี้ขัดไม่ออก เกิดจากระดับอินซูลินที่สูงเกินไปในกระแสเลือดไปกระตุ้นเซลล์ผิวหนัง
- อ้วนลงพุง (Abdominal Obesity): มีการสะสมของไขมันบริเวณหน้าท้องมากเป็นพิเศษ (ผู้ชายรอบเอว > 90 ซม. / ผู้หญิงรอบเอว > 80 ซม.) ซึ่งไขมันส่วนนี้เป็นตัวปล่อยสารอักเสบที่ทำให้เซลล์ดื้อต่ออินซูลิน
- ติ่งเนื้อขึ้นตามผิวหนัง (Skin Tags): มีติ่งเนื้อเล็ก ๆ ขึ้นเป็นจำนวนมากบริเวณคอหรือรักแร้ ซึ่งมักสัมพันธ์กับภาวะดื้ออินซูลินเช่นกัน

📌 อาการเริ่มแรก (หากระดับน้ำตาลเริ่มไต่ระดับสูงขึ้นใกล้เป็นเบาหวาน)
- อ่อนเพลียง่ายผิดปกติ: โดยเฉพาะหลังมื้ออาหาร เนื่องจากร่างกายนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้ไม่เต็มที่
- หิวบ่อย ร่างกายโหยน้ำตาล: รู้สึกอยากของหวานหรือกินจุกจิกบ่อยขึ้น
- กระหายน้ำบ่อยและปัสสาวะบ่อย: เริ่มมีอาการดื่มน้ำบ่อยและเข้าห้องน้ำบ่อยขึ้นในตอนกลางคืน

2. อุบัติการณ์ภาวะก่อนเบาหวานในคนไทย
สถานการณ์ในประเทศไทยถือว่า น่ากังวลและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ควบคู่ไปกับ วิกฤตโรคเบาหวานของประเทศ โดยมีรายละเอียดคือ

- ภาพรวมประชากร: จากข้อมูลการสำรวจสุขภาพประชาชนไทย พบความชุกของภาวะก่อนเบาหวานอยู่ที่ประมาณ 10.7% - 14.2% ของประชากรวัยผู้ใหญ่ (อายุ 15 ปีขึ้นไป) ซึ่งหมายความว่า ในผู้ใหญ่คนไทยทุก ๆ 7-10 คน จะมีคนที่เป็นภาวะก่อนเบาหวานซ่อนอยู่ 1 คน โดยที่หลายคนไม่รู้ตัวเลย
- กลุ่มอายุที่น่าจับตา: อุบัติการณ์จะพุ่งสูงขึ้นอย่างชัดเจนใน กลุ่มประชากรอายุ 30-35 ปีขึ้นไป รวมถึงกลุ่มผู้ที่มีน้ำหนักเกินและขาดการออกกำลังกาย
- อัตราการพัฒนาเป็นเบาหวาน: รายงานทางการแพทย์ในไทยชี้ว่า คนไทยที่มีภาวะก่อนเบาหวานจะมีอัตราการพัฒนาไปเป็นโรคเบาหวานเต็มตัวสูงถึง 5% - 10% ต่อปี หากไม่มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างจริงจัง

ข่าวดี: ภาวะนี้สามารถ "ย้อนกลับเป็นปกติ" ได้
แม้จะฟังดูน่ากลัว แต่ภาวะก่อนเบาหวานเป็นช่วงเวลาสีเทาที่เป็นโอกาสทองในการรักษา หากคุณปรับพฤติกรรม เช่น ลดน้ำหนักตัวลง 5-7%, ออกกำลังกายสัปดาห์ละ 150 นาที, และลดการกินแป้งขัดสี/น้ำตาล ร่างกายจะสามารถฟื้นฟูความไวต่ออินซูลิน และค่าน้ำตาลสามารถกลับมาอยู่ในเกณฑ์ปกติได้โดยไม่ต้องพึ่งยา.

21/06/2026

*** ถาม-ตอบ (Q&A) "ค่าน้ำตาลในเลือด" ตอนที่ 7
Q. การตรวจระดับน้ำตาลในเลือด Fasting blood glucose หรือ FBG คู่กับการตรวจระดับน้ำตาลสะสม หรือ HbA1c ที่แปลผลเป็นค่าระดับน้ำตาลเฉลี่ย หรือ eAG นั้น เราสามารถนำค่า FBG และ eAG มาแปลผลร่วมกัน หรือประเมินผลอะไรได้บ้าง และเราสามารถดูภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes) จากค่า eAG ได้หรือไม่?

A. การตรวจ Fasting Blood Glucose (FBG) คู่กับ HbA1c (ที่แปลงเป็นค่า eAG หรือน้ำตาลเฉลี่ย) เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงในการประเมินภาวะเบาหวาน เนื่องจากเป็นการเปรียบเทียบระหว่าง "ค่าน้ำตาล ณ ปัจจุบัน (จุดเวลาเดียว)" กับ "ค่าน้ำตาลสะสมระยะยาว (2-3 เดือน)" คุณสามารถนำค่า FBG และ eAG มาแปลผลและประเมินสุขภาพได้ใน 4 มิติหลัก ดังนี้

1. การประเมินเพื่อวินิจฉัยและคัดกรองโรคเบาหวาน (Diagnosis)
การดูผลร่วมกันช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัยภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes) หรือโรคเบาหวาน (Diabetes):
- กลุ่มปกติ: ค่า FBG < 100 mg/dL และ eAG < 114 mg/dL (เทียบเท่า HbA1c < 5.7%)
- กลุ่มเสี่ยงเบาหวาน (Prediabetes): ค่า FBG อยู่ที่ 100–125 mg/dL หรือ eAG อยู่ที่ 114–137 mg/dL (เทียบเท่า HbA1c 5.7–6.4%)
- กลุ่มเป็นโรคเบาหวาน: ค่า FBG ≥ 126 mg/dL หรือ eAG ≥ 140 mg/dL (เทียบเท่า HbA1c ≥ 6.5%)

2. การประเมินพฤติกรรมการกินในช่วงสัปดาห์ล่าสุด (Recent Behavior vs. Long-term Habits)
การเปรียบเทียบความต่างของ 2 ค่านี้ จะช่วยบอกได้ว่าคุณแอบปรับพฤติกรรมก่อนมาเจาะเลือดหรือไม่:
- กรณี FBG ต่ำ แต่ eAG สูง: บ่งชี้ว่า "อดอาหารเก่งเฉพาะช่วงก่อนตรวจ" เช่น อดอาหารอย่างดีในคืนก่อนเจาะเลือดทำให้ FBG ออกมาสวย แต่พฤติกรรมตลอด 2-3 เดือนที่ผ่านมายังกินแป้งและน้ำตาลสูงอยู่ (eAG จึงยังสูงอยู่)
- กรณี FBG สูง แต่ eAG ต่ำ: บ่งชี้ว่า "คุมภาพรวมได้ดี แต่อาจมีปัจจัยแทรกซ้อนเฉียบพลัน" เช่น ตลอด 3 เดือนกินดีมาตลอด แต่คืนก่อนตรวจอาจมีความเครียดสูง นอนไม่หลับ หรือเพิ่งหายจากอาการเจ็บป่วย ซึ่งส่งผลให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดจนดันค่าน้ำตาล FBG พุ่งสูงขึ้นชั่วคราว

3. การประเมินรูปแบบการขึ้นของน้ำตาลในเลือด (Blood Glucose Patterns)
สำหรับผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว การดูสองค่านี้จะช่วยบอกสภาวะการคุมน้ำตาลในแต่ละช่วงวัน:
- น้ำตาลสูงช่วงอดอาหาร (Fasting Hyperglycemia): หาก FBG สูงพอกันหรือสูงกว่า eAG แปลว่าน้ำตาลตอนตื่นนอนหรือช่วงท้องว่างมีปัญหา อาจเกิดจากตับผลิตน้ำตาลออกมามากเกินไปในตอนกลางคืน
- น้ำตาลสูงหลังมื้ออาหาร (Postprandial Hyperglycemia): หาก FBG ปกติหรือค่อนข้างต่ำ แต่ eAG กลับสูงมาก แปลว่าคุณคุมน้ำตาลตอนอดอาหารได้ดี แต่น้ำตาลจะพุ่งสูงมากหลังจากรับประทานอาหารแต่ละมื้อ ซึ่งค่า FBG ตอนเช้าตรวจไม่เจอ

4. การประเมินและติดตามผลการรักษา (Treatment Monitoring)
ช่วยให้แพทย์ประเมินประสิทธิภาพของยาลดน้ำตาลหรือการปรับพฤติกรรม:
- แผนการรักษาได้ผลดี: ทั้ง FBG และ eAG มีแนวโน้มลดลงคู่กันและอยู่ในเกณฑ์เป้าหมาย
- ต้องปรับเปลี่ยนยาหรือพฤติกรรม: หาก eAG ยังสูงอยู่ (เช่น > 154 mg/dL หรือ HbA1c > 7%) แม้ว่า FBG จะเริ่มลดลงแล้ว แสดงว่าการควบคุมน้ำตาลในภาพรวมทั้งวันยังไม่ดีพอ แพทย์อาจพิจารณาปรับชนิดยาหรือเน้นย้ำเรื่องการคุมอาหารมื้อหลัก

สรุปตารางเปรียบเทียบแนวทางการแปลผล

ผลตรวจ FBG - - ผลตรวจ eAG (สะสม) - - การประเมินและแนวโน้มสุขภาพ
ปกติ (

16/06/2026

โปรโมชั่นตรวจ "ไวรัสตับอักเสบ บี" ตั้งแต่วันนี้ ถึงสิ้นเดือน ส.ค. 69
- หาเชื้อ HBsAg ปกติ 150 เหลือ 100 บาท
- หาภูมิ HBsAb (มี/ไม่มีภูมิ) ปกติ 250 เหลือ 150 บาท
- หาภูมิ HBsAb (ปริมาณภูมิ) ปกติ 300 เหลือ 250 บาท
- หาเคยติดเชื้อ เชื้อแฝง HBcAb ปกติ 250 เหลือ 150 บาท
- ชุดตรวจเพื่อฉีดวัคซีน รู้ผลมี/ไม่มีภูมิ ปกติ 650 เหลือ 330 บาท (ช่วยแปลผลสถานะการติดเชื้อก่อนฉีดวัคซีน)
- ชุดตรวจเพื่อฉีดวัคซีน รู้ผลปริมาณภูมิ ปกติ 700 เหลือ 430 บาท (แปลผลความเหมาะสมในการฉีดวัคซีน)

15/06/2026

***ถาม-ตอบ การตรวจไวรัสตับอักเสบ บี ตอนที่ 10
Q. กรณีที่ตรวจเลือดได้ผล HBsAg เป็นลบ แต่เมื่อตรวจ Viral load แล้วพบค่าสูง เป็นไปได้ว่าเกิดมี HBV matant อุบัติการณ์นี้ มีโอกาสพบได้สูงหรือไม่ และมีรายงานในประเทศไทยหรือไม่

A. กรณีที่ตรวจเลือดพบ HBsAg เป็นลบ (Negative) แต่เมื่อตรวจ Viral load (HBV DNA) แล้วได้ค่าสูง (หรือที่เรียกว่า "Occult Hepatitis B Infection" หรือ OBI ในรูปแบบที่ไวรัสแบ่งตัวสูง) โดยมีสาเหตุมาจากเชื้อกลายพันธุ์ (HBV Mutant) นั้น สามารถเกิดขึ้นได้จริง และมีรายงานในประเทศไทย

1. อุบัติการณ์นี้พบได้สูงหรือไม่?
โดยทั่วไปแล้ว พบได้ไม่บ่อย (ความชุกต่ำ) ในประชากรทั่วไป แต่จะพบได้สูงขึ้นในกลุ่มเสี่ยงเฉพาะ:
- ในประชากรทั่วไป/ผู้บริจาคโลหิต: ถือว่าพบได้น้อยมาก (มักต่ำกว่า 0.1% - 1%) เนื่องจากการคัดกรองเลือดในปัจจุบันใช้ระบบที่ไวมาก แต่หากตรวจในกลุ่มผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่อแกนไวรัส (Anti-HBc Positive) แฝงอยู่ อัตราการตรวจพบตัวไวรัสโดยรวมอาจขยับสูงขึ้นได้
- กลไกการเกิด: สายพันธุ์กลายพันธุ์ที่พบบ่อยที่สุดคือ "s" gene mutant (โดยเฉพาะบริเวณที่เรียกว่า "a" determinant เช่น การกลายพันธุ์ที่ตำแหน่ง G145R) การกลายพันธุ์นี้ทำให้โครงสร้างโปรตีนที่ผิวของไวรัสเปลี่ยนไป ส่งผลให้น้ำยาตรวจ HBsAg ในห้องแล็บไม่สามารถจับหรือตรวจพบคราบโปรตีนนี้ได้ (Diagnostic Failure) หรือหลบเลี่ยงภูมิคุ้มกันได้ (Vaccine Escape Mutant) แต่ตัวไวรัสยังคงอยู่และแบ่งตัวได้ตามปกติ ทำให้ตรวจ Viral load แล้วเจอค่าสูง

2. มีรายงานในประเทศไทยหรือไม่?
มีรายงานการวิจัยและเคสในประเทศไทยอย่างชัดเจน คณะแพทยศาสตร์และสถาบันวิจัยชั้นนำของไทยหลายแห่งได้ทำการศึกษาเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง ตัวอย่างเช่น:

- การศึกษาที่โรงพยาบาลศิริราช: คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เคยสุ่มตรวจตัวอย่างเลือดของคนไข้จำนวน 1,003 ราย เพื่อหาการกลายพันธุ์ของยีนตับอักเสบบี พบเคสที่ผลตรวจ HBsAg ขัดกันในแต่ละน้ำยา (ชุดหนึ่งบวก ชุดหนึ่งลบ) และเมื่อนำไปถอดรหัสพันธุกรรม (Direct Sequencing) ก็ยืนยันว่าพบเชื้อ HBV กลายพันธุ์ที่ตำแหน่ง "a" determinant (G145R) ซึ่งส่งผลให้ชุดตรวจมาตรฐานบางชนิดมองไม่เห็น

- การศึกษาในกลุ่มผู้บริจาคโลหิตชาวไทย: ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยใหญ่ๆ มีการศึกษาร่วมกันเกี่ยวกับการตรวจพบภาวะติดเชื้อแฝง (Occult HBV) ปัจจุบันประเทศไทยจึงต้องใช้การตรวจหาพันธุกรรมไวรัสโดยตรง หรือ NAT (Nucleic Acid Testing) ควบคู่ไปกับการตรวจ HBsAg ในการคัดกรองเลือดบริจาค เพื่อป้องกันการส่งต่อเชื้อกลายพันธุ์เหล่านี้

- การศึกษาในผู้ป่วยเฉพาะกลุ่ม: งานวิจัยล่าสุดในประเทศเพื่อนบ้านและไทย พบว่าในผู้ป่วยที่ผล HBsAg เป็นลบ แต่อาจมีประวัติเป็นโรคตับเรื้อรังหรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง เมื่อนำไปตรวจยีนลึกๆ (Phylogenetic analysis) พบการกลายพันธุ์ทั้งในส่วนของผิวนอก (Surface gene) และส่วนเอนไซม์แบ่งตัว (Reverse transcriptase) ซึ่งเป็นลักษณะของไวรัสกลายพันธุ์ที่หลบภูมิคุ้มกันได้ (Immune escape mutations)

สรุปคำแนะนำทางการแพทย์
1. อย่าเพิ่งตื่นตระหนก แต่ต้องได้รับการดูแลโดยแพทย์เฉพาะทาง: หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีผลเลือดลักษณะนี้ (HBsAg ลบ แต่ Viral load สูง) ถือเป็นภาวะที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคตับ (Gastroenterologist / Hepatologist) เพื่อประเมินการทำงานของตับ (ค่า AST/ALT) และตรวจดูว่ามีความเสี่ยงต่อภาวะตับอักเสบเรื้อรังหรือตับแข็งหรือไม่
2. ตรวจยืนยันเพิ่มเติม: บางครั้งอาจเกิดจากความผิดพลาดทางเทคนิคของห้องแล็บ (False Negative ของ HBsAg) แพทย์อาจสั่งตรวจซ้ำด้วยชุดตรวจยี่ห้ออื่นที่รองรับสายพันธุ์กลายพันธุ์ หรือตรวจ markers ตัวอื่นร่วมด้วย เช่น Anti-HBc (Total) หรือ HBeAg เพื่อประเมินสถานะของโรคให้ชัดเจน

14/06/2026

***ถาม-ตอบ การตรวจไวรัสตับอักเสบ บี ตอนที่ 9
Q. คำกล่าวที่ว่า "ผลตรวจเลือด HbsAg เป็นบวก ไม่ได้แปลว่ามีเชื้อไวรัสอยู่เสมอไป จะให้รู้แน่ต้องตรวจ viral load" เป็นความจริงหรือไม่?

A. ไม่เป็นความจริง การที่ผลตรวจ HBsAg (Hepatitis B Surface Antigen) เป็นบวก (Positive) แปลว่า "มีเชื้อไวรัสตับอักเสบบีอยู่ในร่างกาย" เสมอ *ยกเว้นในกรณีที่เพิ่งฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีมาภายในไม่กี่วัน ซึ่งอาจพบผลบวกปลอมได้ชั่วคราวจากแอนติเจนในวัคซีน แต่พบได้น้อยมาก*

1. ทำไม HBsAg เป็นบวก ถึงแปลว่ามีเชื้อแน่นอน?
- HBsAg คือโปรตีนที่ผิวของตัวไวรัส เปรียบเสมือน "บัตรประชาชน" หรือตัวตนของไวรัสตับอักเสบบี ถ้าตรวจพบ (เป็นบวก) แปลว่ามีตัวเชื้อไวรัสอยู่ในร่างกาย ณ เวลานั้น
* จะแยกออกเป็น 2 กรณีคือ
- ติดเชื้อเฉียบพลัน (เพิ่งรับเชื้อไม่เกิน 6 เดือนและมีโอกาสหายขาดได้) หรือ
- ติดเชื้อเรื้อรัง (มีเชื้ออยู่ในร่างกายเจือปนเกิน 6 เดือน)

2. แล้วการตรวจ Viral Load (HBV DNA) มีไว้เพื่ออะไร?
* การตรวจ Viral Load (หรือการตรวจปริมาณสารพันธุกรรมของไวรัส HBV DNA) นั้นมีความสำคัญมาก แต่วัตถุประสงค์ไม่ใช่เพื่อ "ยืนยันว่ามีเชื้อหรือไม่" (เพราะ HBsAg บอกไปแล้วว่ามี) แต่ตรวจเพื่อดู "ปริมาณและความดุร้าย" ของเชื้อ
* หลังจากที่ HBsAg เป็นบวกแล้ว แพทย์จะสั่งตรวจ Viral Load ร่วมกับผลเลือดตัวอื่นๆ (เช่น ค่าการทำงานของตับ ALT/AST) เพื่อประเมินสิ่งเหล่านี้:
- ดูจำนวนไวรัส: เชื้อกำลังแบ่งตัวเพิ่มจำนวนมากน้อยแค่ไหน (หลักร้อย หลักหมื่น หรือหลักล้านก๊อปปี้)
- ประเมินความเสี่ยง: ปริมาณเชื้อที่สูงสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการเกิดตับอักเสบ ตับแข็ง หรือมะเร็งตับ
- วางแผนการรักษา: ใช้เป็นเกณฑ์ร่วมกับค่าตับว่า "ถึงเวลาที่ต้องกินยาต้านไวรัสแล้วหรือยัง" เพราะผู้ติดเชื้อบางคนอาจเป็นเพียง "พาหะ" ที่มีเชื้อน้อย ตับยังไม่税อักเสบ จึงยังไม่ต้องกินยา แต่ต้องนัดติดตามอาการเป็นระยะ
📌 สรุปให้เห็นภาพง่ายๆ:
HBsAg เป็นบวก = บอกว่า "มี" เชื้อไวรัสตับอักเสบบีในร่างกายชัวร์ๆ
Viral Load = บอกว่า เชื้อที่มีอยู่นั้น "มีปริมาณมากหรือน้อย และกำลังแบ่งตัวดุเดือดแค่ไหน"

*** อย่างไรก็ตาม หากถามว่า เป็นไปได้ไหมที่ผลตรวจ HBsAg เป็นบวก แต่ Viral load ไม่พบ และในทางกลับกัน เป็นไปได้ไหมที่ผลตรวจ HBsAg เป็นลบ แต่ Viral load ขึ้น คำตอบคือ เป็นไปได้ทั้งสองกรณี

**การที่ผลตรวจ HBsAg เป็นบวก (แปลว่ามีเชื้อหรือเป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบี) แต่ผล Viral load (HBV DNA) ตรวจไม่พบ (Not detected) ภาวะนี้สามารถอธิบายในทางการแพทย์ได้หลายสาเหตุหลัก ๆ ดังนี้
1. อยู่ในระยะพาหะสงบ (Inactive Carrier หรือ HBeAg-negative chronic infection)
- เป็นระยะที่ร่างกายและระบบภูมิคุ้มกันสามารถควบคุมเชื้อไวรัสได้ดีมาก
- ไวรัสหยุดหรือลดการแบ่งตัว จนปริมาณสารพันธุกรรม (HBV DNA) ในเลือดต่ำมากจนเครื่องมือตรวจวัดไม่พบ (ต่ำกว่าขีดจำกัดของการทดสอบ)
- แต่ตัวเปลือกของไวรัส (HBsAg) ยังคงหลงเหลือและหมุนเวียนอยู่ในกระแสเลือด ทำให้ผล HBsAg ยังคงเป็นบวกอยู่

2. อยู่ระหว่างการรักษาด้วยยาต้านไวรัส:
- หากกำลังทานยาต้านไวรัสอยู่ ยาจะทำหน้าที่ยับยั้งการเพิ่มจำนวนของไวรัสได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ส่งผลให้ค่า Viral load ลดลงจนตรวจไม่พบ แต่การที่ HBsAg จะหายไปจนเป็นลบนั้นต้องใช้เวลานานมาก หรือในผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจจะยังเป็นบวกไปตลอดชีวิต

3. ผลบวกปลอมของ HBsAg (False Positive):
- พบได้ในกรณีที่เพิ่งฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีมาไม่เกิน 1–4 สัปดาห์
- สารโปรตีนจากวัคซีนอาจทำให้ชุดตรวจ HBsAg อ่านค่าได้ผลบวกชั่วคราว ทั้งที่ไม่มีตัวเชื้อจริงในร่างกาย

สิ่งที่ควรทำและตรวจสอบเพิ่มเติม
- ดูค่าการทำงานของตับ (ALT/AST): เพื่อประเมินว่าแม้ไวรัสจะต่ำจนตรวจไม่พบ แต่ตับยังมีการอักเสบซ่อนอยู่หรือไม่
- ตรวจ HBeAg และ Anti-HBe ร่วมด้วย: เพื่อช่วยยืนยันว่าเชื้ออยู่ในระยะสงบจริงหรือไม่ (มักจะพบ HBeAg เป็นลบ และ Anti-HBe เป็นบวก)
- ติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ: แม้ผล Viral load จะตรวจไม่พบในปัจจุบัน แต่เชื้อสามารถกลับมาแบ่งตัวใหม่ (Re-activation) ได้หากร่างกายอ่อนแอหรือภูมิคุ้มกันตก จึงจำเป็นต้องเจาะเลือดและอัลตราซาวด์ตับตามที่แพทย์นัดทุก 6-12 เดือน

** ในทางกลับกัน เป็นไปได้ที่ผลตรวจ HBsAg เป็นลบ แต่ Viral load ขึ้น กรณีนี้ ในทางการแพทย์ถือว่าต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ โดยภาวะที่ผลตรวจ HBsAg เป็นลบ (ดูเหมือนไม่มีเชื้อ) แต่ตรวจ Viral load (HBV DNA) แล้วเจอเชื้อ สามารถเกิดขึ้นได้จาก 3 สาเหตุหลัก ดังนี้

1. ภาวะติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีแบบแอบแฝง (Occult Hepatitis B Infection - OBI)
- เป็นภาวะที่เชื้อไวรัสเข้าไปซ่อนตัวอยู่ในเซลล์ตับอย่างแนบเนียน ร่างกายหรือภูมิคุ้มกันสามารถกดไวรัสไว้จนแลดูเหมือนเคลียร์เชื้อที่ผิว (HBsAg) ออกไปจากกระแสเลือดได้หมดจนตรวจเป็นลบ
- ลักษณะ: มักจะตรวจพบตัวสารพันธุกรรมไวรัส (HBV DNA) ในกระแสเลือดในปริมาณที่ค่อนข้างต่ำ (ส่วนใหญ่ต่ำกว่า 200 IU/mL) แต่ก็ยังถือว่ามีเชื้ออยู่ และมักจะตรวจพบผลบวกที่ภูมิคุ้มกันแกนกลางตัวอื่น เช่น Anti-HBc (HBcAb) เป็นบวก ร่วมด้วย

2. เชื้อไวรัสเกิดการกลายพันธุ์ (HBsAg Mutant)
- ไวรัสมีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างโปรตีนที่ผิวของมัน (S-escape mutant)
- ลักษณะ: การกลายพันธุ์นี้ทำให้ "ชุดตรวจ HBsAg มาตรฐาน" ในห้องปฏิบัติการจับหาตัวมันไม่เจอ จึงรายงานผลออกมาเป็นลบ (False Negative) แต่เนื่องจากตัวไวรัสยังคงแบ่งตัวอยู่จริง เมื่อนำเลือดไปตรวจด้วยวิธีขยายสารพันธุกรรมหรือ Viral load ก็จะเจอค่าพุ่งสูงขึ้นมาได้อย่างชัดเจน

3. อยู่ในช่วงระยะฟักตัวระยะแรกสุด (Window Period)
- เป็นช่วงที่เพิ่งได้รับเชื้อเข้ามาใหม่ ๆ และไวรัสกำลังเริ่มแบ่งตัวในร่างกาย
- ลักษณะ: ในช่วงแรกสุดนี้ สารพันธุกรรมของไวรัส (HBV DNA) จะเพิ่มจำนวนและสามารถตรวจเจอได้ก่อน (Viral load ขึ้น) ในขณะที่ร่างกายยังสร้างโปรตีนเปลือกผิว (HBsAg) ออกมาไม่มากพอที่จะถึงระดับที่ชุดตรวจจะตรวจจับได้ ทำให้ HBsAg ยังคงแสดงผลเป็นลบอยู่ชั่วคราว

*ความเสี่ยงทางการแพทย์ที่ต้องระวัง
กรณีที่ HBsAg เป็นลบแต่ Viral load เป็นบวก มีความสำคัญมากในกรณีต่อไปนี้:
- การบริจาคเลือด/อวัยวะ: อาจแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้หากคัดกรองเฉพาะ HBsAg เพียงอย่างเดียว
- การกลับมาปะทุของโรค (Reactivation): หากผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องเข้ารับเคมีบำบัด เปลี่ยนอวัยวะ หรือทานยากดภูมิคุ้มกัน เชื้อที่แอบแฝงอยู่สามารถกลับมาแบ่งตัวอย่างรุนแรงจนเกิดตับอักเสบเฉียบพลันได้

หากคุณมีผลตรวจในลักษณะนี้ แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางโรคตับเพื่อตรวจ Anti-HBc หรือดูค่าการทำงานของตับ (ALT) เพิ่มเติม

13/06/2026

***ถาม-ตอบ การตรวจไวรัสตับอักเสบ บี ตอนที่ 8
Q. การตรวจปริมาณไวรัส (HBV viral load) จะตรวจในสถานการณ์ใด มีประโยชน์ และแปลผลอย่างไร?
หากผู้ที่มีความเสี่ยง กลัวจะไปรับเชื้อมา แต่เพิ่งไม่นานนัก ต้องการตรวจ HBV viral load จะมีประโยชน์หรือไม่?

A. การตรวจ Hepatitis B virus viral load (หรือการตรวจ HBV-DNA) คือการตรวจหาปริมาณชิ้นส่วนพันธุกรรมของเชื้อไวรัสในกระแสเลือดโดยตรง ซึ่งเป็นการวัดระดับที่ละเอียดและแม่นยำที่สุดว่า ณ เวลานั้น มีจำนวนตัวไวรัสอยู่มากน้อยเพียงใด มีหน่วยวัดเป็น IU/mL (International Units per milliliter)

1. สถานการณ์ที่แพทย์จะสั่งตรวจ (ตรวจเมื่อใด?)
การตรวจนี้จะไม่ใช้เป็นด่านแรกในการคัดกรอง แต่จะทำในผู้ที่ยืนยันแล้วว่ามีเชื้อไวรัสตับอักเสบบีในร่างกาย (ผลตรวจ HBsAg เป็นบวก) ในสถานการณ์ดังต่อไปนี้:
- ผู้ที่เพิ่งตรวจพบเชื้อครั้งแรก: เพื่อประเมินความรุนแรงและระยะของโรค
- ก่อนเริ่มให้ยาต้านไวรัส: เพื่อใช้เป็นค่าตั้งต้น (Baseline) ในการเปรียบเทียบ
- ระหว่างการรักษาด้วยยาต้านไวรัส: แพทย์จะนัดตรวจทุก 3–6 เดือน เพื่อดูว่ายาต้านไวรัสสามารถควบคุมเชื้อได้ดีหรือไม่
- หญิงตั้งครรภ์ที่ติดเชื้อ: มักตรวจในช่วงไตรมาสที่ 2-3 เพื่อประเมินความเสี่ยงในการส่งต่อเชื้อไปสู่ลูก
- ผู้ที่ต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกันหรือเคมีบำบัด: เพื่อเฝ้าระวังไม่ให้เชื้อไวรัสบีที่เคยสงบอยู่กลับมาปะทุขึ้นมาใหม่ (HBV Reactivation)

2. ประโยชน์ของการตรวจ
- ตัดสินใจในการเริ่มยา: ช่วยให้แพทย์ทราบว่าถึงเกณฑ์ที่จำเป็นต้องทานยาต้านไวรัสแล้วหรือยัง (เพราะไม่ใช่ทุกคนที่มีเชื้อจะต้องทานยาทันที ขึ้นอยู่กับปริมาณไวรัสและค่าตับอักเสบ ALT)
- ประเมินความเสี่ยงโรคตับระยะยาว: ปริมาณไวรัสที่สูงอย่างต่อเนื่อง สัมพันธ์โดยตรงกับความเสี่ยงในการเกิดตับแข็งและมะเร็งตับ
- ตรวจสอบการดื้อยาและการทานยาของผู้ป่วย: หากผู้ป่วยทานยาต่อเนื่องแต่ปริมาณไวรัสไม่ลดลง หรือลดลงแล้วกลับพุ่งสูงขึ้น อาจบ่งชี้ว่าเกิดภาวะดื้อยา หรือผู้ป่วยลืมทานยา

3. การแปลผลการตรวจ (Interpretation)
ผลการตรวจจะรายงานออกมาเป็นตัวเลข มีหน่วยวัดมาตรฐานเป็น IU/mL (International Units per Milliliter) หรือบางแห่งอาจใช้หน่วย copies/mL โดยแบ่งกลุ่มผลตรวจได้ดังนี้:

- ตรวจไม่พบ (Undetectable หรือ Not Detected): หมายถึงมีปริมาณเชื้อน้อยมากจนเครื่องมือวัดไม่ได้ (มักต่ำกว่า 10-20 IU/mL) ถือเป็นสัญญาณที่ดีในการควบคุมโรค
- ปริมาณต่ำ (Low Viral Load): มีเชื้ออยู่ในหลักร้อยหรือหลักพันต้นๆ (เช่น น้อยกว่า 2,000 IU/mL)
- ปริมาณสูง (High Viral Load): มีเชื้อในระดับหมื่น แสน หรือล้านขึ้นไป ซึ่งแสดงว่าไวรัสกำลังแบ่งตัวอย่างรวดเร็วและมีความเสี่ยงต่อการเกิดตับอักเสบ ตับแข็ง หรือมะเร็งตับมากขึ้น

** ผู้ที่เพิ่งไปรับความเสี่ยงมาไม่นาน การตรวจ HBV viral load (HBV DNA) ทันทีมักจะ "ไม่มีประโยชน์" และยังไม่แนะนำให้ตรวจ เนื่องจากเชื้อไวรัสต้องใช้เวลาในการฟักตัวและเพิ่มจำนวน หากตรวจเร็วเกินไปในช่วงที่เรียกว่า "Window Period" (ระยะฟักตัวที่ยังตรวจไม่พบเชื้อ) ผลตรวจจะออกมาเป็นลบ (Not Detected) ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าปลอดภัย ทั้งที่จริง ๆ แล้วอาจกำลังติดเชื้ออยู่

รายละเอียด เหตุผล และสิ่งที่ควรทำแบ่งออกได้ดังนี้:

1. ทำไมการตรวจทันทีจึงไม่มีประโยชน์?
- เชื้อยังน้อยเกินไป: ไวรัสตับอักเสบบีมีระยะฟักตัวเฉลี่ยอยู่ที่ 1–3 เดือน (เร็วที่สุดคือประมาณ 1–2 สัปดาห์) การตรวจปริมาณไวรัสหลังเกิดความเสี่ยงทันทีหรือภายในไม่กี่วัน เครื่องมือจะไม่สามารถดักจับชิ้นส่วนพันธุกรรมที่ยังมีปริมาณน้อยมากได้
- สิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย: การตรวจ HBV DNA มีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง (ประมาณ 2,000 - 4,000 บาท) การตรวจในช่วงเวลาที่ไม่เหมาะสมจึงทำให้เสียค่าใช้จ่ายโดยไม่จำเป็น

2. ระยะเวลาที่เหมาะสมในการตรวจคือเมื่อใด?
หากต้องการตรวจคัดกรองหลังจากไปรับความเสี่ยงมา แพทย์มักจะแนะนำให้ตรวจตามกรอบเวลาดังนี้:
- ตรวจภูมิเดิมทันที: แนะนำตรวจ HBsAg และ Anti-HBs ทันทีหลังจากรับความเสี่ยง เพื่อเช็กว่าเรามีภูมิคุ้มกันอยู่แล้วหรือไม่ หรือเคยติดเชื้อมาก่อนหน้านี้แล้วหรือยัง
- ตรวจยืนยันที่ 1-2 เดือน: ตรวจหาเชื้อ HBsAg ซ้ำ ซึ่งเป็นตัวแรกที่จะตรวจพบได้ โดยจะเริ่มตรวจเจอได้เร็วที่สุดประมาณ 1–4 สัปดาห์หลังรับเชื้อ
- ตรวจยืนยันขั้นเด็ดขาดที่ 3 เดือน: ตรวจ HBsAg อีกครั้งเมื่อครบ 3 เดือนหลังรับความเสี่ยง ซึ่งเป็นระยะที่พ้น Window Period ของคนส่วนใหญ่แล้ว หากผลเป็นลบจึงจะมั่นใจได้ว่าปลอดภัย

3. สิ่งสำคัญที่สุด: พึ่งพ้นความเสี่ยงมาไม่เกิน 72 ชั่วโมง ใช่หรือไม่?
หากเหตุการณ์เพิ่งเกิดขึ้นไม่เกิน 72 ชั่วโมง (3 วัน) สิ่งที่ต้องทำด่วนที่สุดไม่ใช่การตรวจหาเชื้อ แต่คือการ "พบแพทย์ด่วนเพื่อรับยาป้องกัน":
1. ฉีดภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป (HBIG): เพื่อเข้าไปทำลายและบล็อกเชื้อไวรัสทันที
2. ฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี: เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นมาเสริมกระบวนการนี้เรียกว่า PEP (Post-Exposure Prophylaxis) ซึ่งต้องรีบทำภายใน 24-72 ชั่วโมงแรกหลังสัมผัสเชื้อเพื่อให้ได้ผลดีที่สุด.

12/06/2026

***ถาม-ตอบ การตรวจไวรัสตับอักเสบ บี ตอนที่ 7
Q. นอกจากการตรวจเชื้อ HBsAg และตรวจภูมิ Anti-HBs, Anti-HBc ยังมีการตรวจ HBeAg และ HBeAb อีก ทั้งสองรายการนี้ คือการตรวจอะไร มีประโยชน์อย่างไร

A. การตรวจ HBeAg (e-antigen) และ HBeAb (e-antibody) คือการตรวจหาโปรตีนและภูมิคุ้มกันที่ใช้ประเมิน "การแบ่งตัวของเชื้อ" และ "ความสามารถในการแพร่กระจาย" ของไวรัสตับอักเสบบี
**ซึ่งจะแพทย์มักจะตรวจเพิ่มเติมหลังจากที่ตรวจพบว่าผู้ป่วยมีเชื้อไวรัสตับอักเสบบีในร่างกาย (ผล HBsAg เป็นบวก)** เพื่อใช้วางแผนการรักษาต่อไป

1. HBeAg (Hepatitis B e-Antigen) คืออะไร?
- ความหมาย: เป็นโปรตีน (แอนติเจน) ที่ไวรัสตับอักเสบบีผลิตขึ้นและปล่อยออกมาในกระแสเลือด
- ผลตรวจเป็นบวก (Positive): บ่งชี้ว่าเชื้อไวรัสในร่างกายกำลังแบ่งตัวและเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว
- ความเสี่ยง: ผู้ที่มีผล HBeAg เป็นบวกจะมีปริมาณเชื้อในร่างกายสูงมาก ส่งผลให้มีโอกาสแพร่กระจายเชื้อไปสู่ผู้อื่นได้สูงมากตามไปด้วย

2. HBeAb หรือ Anti-HBe (Hepatitis B e-Antibody) คืออะไร?
- ความหมาย: เป็นภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นมาเพื่อต่อต้านโปรตีน HBeAg ของไวรัส
- ผลตรวจเป็นบวก (Positive): บ่งชี้ว่าร่างกายเริ่มควบคุมเชื้อได้ดีขึ้น เชื้อไวรัสหยุดหรือลดการแบ่งตัวลง
- ความเสี่ยง: เมื่อเชื้อหยุดแบ่งตัว ปริมาณไวรัสในกระแสเลือดจะลดต่ำลง ส่งผลให้ความสามารถในการแพร่กระจายเชื้อสู่ผู้อื่นลดน้อยลงอย่างมาก

ประโยชน์ทางการแพทย์ของการตรวจทั้ง 2 รายการ
- บอกความเสี่ยงในการแพร่เชื้อ:
ช่วยให้แพทย์ประเมินว่าผู้ป่วยสามารถแพร่เชื้อไปสู่คนใกล้ชิดได้ง่ายหรือยากเพียงใด
- กำหนดแนวทางและติดตามการรักษา:
แพทย์ใช้ติดตามการตอบสนองต่อยาต้านไวรัส หากการรักษาสามารถเปลี่ยนผลจาก HBeAg (บวก) ให้กลายเป็น HBeAb (บวก) ได้ จะเรียกว่าเกิด HBeAg seroconversion ซึ่งแสดงว่าการรักษาได้ผลดีมาก
- ประเมินความเสี่ยงโรคตับ:
ผู้ที่มี HBeAg เป็นบวกเรื้อรังมักมีความเสี่ยงตับอักเสบ ตับแข็ง หรือมะเร็งตับที่สูงกว่า จึงต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด
- ป้องกันการส่งต่อเชื้อจากแม่สู่ลูก:
ในหญิงตั้งครรภ์ที่ติดเชื้อไวรัสบี แพทย์จะตรวจ HBeAg เพื่อดูความเสี่ยง หากผลเป็นบวก คุณแม่จำเป็นต้องได้รับยาต้านไวรัสในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์เพื่อบล็อกไม่ให้เชื้อส่งต่อไปยังทารกในครรภ์.

ที่อยู่

48 ถนนจันทน์ 16 แขวงทุ่งวัดดอน เขตสาทร
Bangkok
10120

เวลาทำการ

จันทร์	08:30 - 16:30
อังคาร	08:30 - 16:30
พุธ	08:30 - 16:30
พฤหัสบดี	08:30 - 16:30
ศุกร์	08:30 - 16:30
เสาร์	08:30 - 16:30
อาทิตย์	08:30 - 16:30

เบอร์โทรศัพท์

+6626784160

เว็บไซต์

facebook.com

แจ้งเตือน

เป็นคนแรกที่รู้ข่าว: เราจะส่งอีเมลแจ้งเมื่อ Speciallabcenter โพสต์ข่าวสารและโปรโมชั่น อีเมลของคุณจะไม่ถูกนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น และคุณสามารถยกเลิกการรับข่าวสารได้ทุกเมื่อ