04/04/2026
Thái Bình do tướng quân định, tướng quân không được hưởng thái bình". Đây là lời than thở đầy xót xa về những danh tướng trong lịch sử. Tướng quân là người đổ máu để giành lấy bình yên (thái bình) cho thiên hạ, nhưng khi bình yên đến, họ lại thường là những người đầu tiên bị loại bỏ.
Trần Nguyên Hãn là khai quốc công thần nhà Hậu Lê, có công lớn giúp Lê Lợi đánh đuổi quân Minh. Sau khi hòa bình lập lại, ông bị vua Lê Thái Tổ nghi kỵ có ý đồ mưu phản. Trên đường bị áp giải về kinh đô, ông đã tự tử để chứng minh sự trong sạch.
Nguyễn Trãi là vị quân sư chiến lược của Lê Lợi, người đề ra đường lối “Mưu phạt tâm công”, giúp vua Lê đánh đuổi được giặc Minh. Nhưng cuối cùng vì sự đố kị của triều thần, nghi ngờ của nhà vua, ông bị tru di 3 họ trong thảm án Lệ Chi Viên
Binh Tiên Hàn Tín, nguyên soái giúp Lưu Bang lập nên nhà Hán, Hán Sơ Tam Kiệt. Sau khi thành công, ông bị tước dần quyền lực và cuối cùng bị Lã Hậu lừa vào cung trường lạc rồi xử tử vì nghi mưu phản.
Cao Chí Lũy trong bộ phim Upstream là một kỹ sư lập trình tài năng, một quản lý cấp cao đã cống hiến hơn 10 năm cho tập đoàn lớn. Anh từng là “trụ cột”, mang lại vô số giá trị thặng dư cho công ty. Nhưng khi bước sang tuổi trung niên, anh bị công ty sa thải vì chính thuật toán tối ưu nhân sự do mình viết ra. Sau khi dành cả tuổi trẻ để xây dựng “thái bình” (sự thịnh vượng) cho công ty, lúc bị đuổi việc, anh rơi vào bế tắc: nợ ngân hàng, gánh nặng gia đình và không tìm được việc làm đúng chuyên môn. Anh phải đi làm shipper để duy trì cuộc sống.
Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Hãn, Cao Chí Lũy là những ví dụ điển hình của câu chuyện “hết giá trị là cút”. Khi bạn không còn giá trị với 1 tổ chức thì tất cả những đóng góp của bạn trong quá khứ sẽ chấm hết, vắt chanh bỏ vỏ, thỏ chết thì chó săn bị mổ.
Gần đây thì nghe tin Oracle sa thải nhân viên vì làn sóng AI. Một thời kĩ sư IT lương trăm củ, nghề coding hót hòn họt, giờ Claude Agent code thần sầu, đến mấy chị HR, mấy em tuyển dụng cũng code app như rồng tàu nhanh hơn cả Shinkansen thì mấy chú dev còn nước ra đường chạy Grab.
Nghe thì thật cay đắng và đau lòng, nhưng đó là sự thật ngàn năm không thay đổi, giống như đi cave, bóc bánh giả tiền, rửa bím lau trym là đường ai nấy đi, không ai nợ ai. Anh đóng góp cho tổ chức, lương trả đủ không thiếu 1 đồng, tờ A4 in ra không sót 1 chữ, vinh danh top nọ kia, giờ hết value thì cầm tiền đi rồi lượn.
Vậy phải làm sao
Tích Việt Vương Câu Tiễn, Phạm Lãi và Văn Chủng là 2 công thần của nước Việt, Phạm Lãi có nói rằng “Câu Tiễn là người có thể chung hoạn nạn nhưng không thể chung vinh hoa phú quý” nên đã chủ động dẫn Tây Thi ra đi, thoái ẩn, sống cuộc sống an nhiên đến trọn đời. Còn Văn Chủng ở lại thì bị giết. Trương Lương một trong Hán Sơ tam kiệt, cũng bỏ đi khi khi thiên hạ thống nhất, còn Hàn Tín thì bị giết ở cung Vị Ương.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp là ví dụ điển hình của việc giữ được sự “thái bình” cho cá nhân sau khi lập chiến công ở Điện Biên Phủ và chiến dịch Hồ Chí Minh. Ông rút lui khỏi các vị trí điều hành trực tiếp khi thời thế thay đổi và sống trong sự kính trọng tuyệt đối của nhân dân cho đến cuối đời.
Phạm Lãi, Trương Lương là thể hiện rõ của “biết thời thế mới là anh hùng”, khi giá trị của mình đã xong, họ chủ động ra đi để giữ an toàn cho mình, thoát khỏi những mưu toan chính trị, giữ được hình ảnh.
Những người làm IT giờ cũng vậy: “hiểu thời thế để chuẩn bị backup cho mình” trước khi trở thành 1 Hàn Tín hay Cao Chí Luỹ. Đừng nghĩ rằng hôm nay bạn là 1 PM xuất sắc, một Lead Engineer trụ cột của 1 dự án sẽ không ai sờ đến bạn, không sờ là vì vẫn còn value thôi. Nhưng ngày mai, khi có một người có thể thay thế với giá rẻ hơn, hoặc đơn giản không còn phù hợp với tổ chức, thì bay màu không thương tiếc. Vì doanh nghiệp hay khách hàng không phải tổ chức từ thiện, hết value là cút. Nghe thì thật phũ phàng, but it’s game play.
Tôi chuẩn bị backup cho bản thân nhiều năm về trước, nhất là khi AI ra đời thì việc ráo riết chuẩn bị back up lại càng mạnh hơn trước, đảm bảo rằng một ngày nào đó mình trở thành Cao Chí Luỹ thì vẫn có thể sống thoải mái mà không phải làm Shipper
Những thứ có thể in ra thì sớm muộn cũng mất giá
Tờ A4, VND là những thứ có thể in ra được. Nó sẽ bị mất giá theo thời gian vì lạm phát, lưu trữ hay cố gắng theo đuổi để có chúng không phải là cách tốt.
Tôi có niềm tin với 3 thứ không in ra được
BDS dòng tiền: Khi bạn có 1 căn nhà cho thuê, thì mỗi sáng ngủ dậy là có tiền rơi lên đầu, càng nhiều BDS thì tiền đè chết người. Đó là nguồn thu nhập thụ động giúp bạn có thể sống không cần đi làm
Vàng và BTC: Tôi có thói quen mua Vàng và BTC hàng tháng mỗi khi có lương, một hình thức DCA bất kể mức giá. Vàng là công cụ chống lạm phát tốt, còn BTC thì trồi sụp hơi kinh nhưng cơ bản, nó là một tài sản có giá trị trong tương lai. 2 thứ này có thanh khoản tốt hơn BDS, trong lúc có biến thì vẫn có thể quy ra tiền để sống được
Công việc: Luôn keep 1 công việc stable để giữ base, các doanh nghiệp lớn như F** tuy thu nhập không phải cạnh tranh nhưng có độ gồng khá tốt so với các doanh nghiệp nhỏ hơn, do có nhiều khách hàng lớn, và nguồn tiền dồi dào để gánh. Không dự án này thì sang dự án khác, không việc này thì việc khác, không đơn vị này thì đơn vị khác, cơ bản thì ít bị bay màu hơn chỗ khác. Tuy nhiên, làn sóng AI thì 1 tháng không có việc thì việc xuống pool cũng nhanh lắm. Tuổi tác là 1 rào cản lớn, doanh nghiệp sẽ tuyển dụng người phù hợp chứ không phải cứ nghĩ mình giỏi, cv xịn nhiều năm kinh nghiệm là rải cái ăn ngay.
Việc burn out và dedicate quá mức cho 1 nơi có thể khiến bạn trở thành 1 Hàn Tín hay Trần Nguyên Hãn, trở thành khai quốc công thần, top employee hôm nay nhưng có thể thành Cao Chí Luỹ ngày mai. Một công việc khác backup là thứ cần phải nghĩ đến, trong trường hợp chết cái này còn cái kia. Nó cũng giống như backup data cross region là thứ bất kì kĩ sư Cloud DevOps nào cũng phải nghĩ đến khi thiết kế hệ thống
Trong vật lý, có quy luật entropy: chỉ có tăng chứ không giảm. Trong một hệ cô lập, mọi thứ tự nhiên đều có xu hướng đi từ trật tự đến hỗn loạn, từ năng lượng cao đến cạn kiệt.- nếu không được tiếp thêm năng lượng
Trong sự nghiệp: Nếu bạn dừng việc skill up và thay đổi mình cho phù hợp với thời thế, giá trị của bạn bị “bão hòa” (Entropy cực đại), bạn sẽ bị đào thải.
Trong chính trị: Các vị vua thường giết công thần vì họ coi đó là cách “dọn dẹp” sự hỗn loạn tiềm tàng để thiết lập một trật tự mới (dù cách này rất tàn độc). Vì công cao át chủ là thứ lãnh đạo không thích. Mà đã không thích thì vào blacklist cũng nhanh thôi
Chấp nhận sự thay đổi: Hiểu rằng không có gì là vĩnh cửu, yêu nhau rồi lại chia tay. Khi một hệ thống đã quá hỗn loạn (môi trường làm việc độc hại, triều đại suy vong), việc chủ động rời đi chính là cách bảo toàn năng lượng cho bản thân. Đừng biến mình thành một “hệ cô lập”, hãy chuẩn bị backup cho chính mình
Hết Value là cút
