09/12/2025
Vai trò của giai cấp công nhân mỏ trong phát triển doanh nghiệp than tỉnh Quảng Ninh
Gần 90 năm trong dòng chảy của cuộc đình công với hơn 3 vạn thợ mỏ Ngày 12/11/1936, công nhân ngành Than có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh Quảng Ninh nói riêng và của đất nước nói chung, đươckhẳng định qua những nội dung cụ thể sau:
1. Giai cấp công nhân là lực lượng sản xuất chính, trực tiếp tạo ra giá trị kinh tế
Đây là vai trò cơ bản và quan trọng nhất của giai cấp công nhân, với gầm 80 nghìn lao động thợ mỏ ngành Than, hằng ngày trực tiếp tham gia vào các khâu khai thác, sàng tuyển, chế biến và vận chuyển than, đảm bảo chuỗi cung ứng năng lượng liên tục cho các ngành kinh tế khác và đời sống nhân dân. Chỉ tính trong trong giai đoàn gần đây nhất: Tổng sản lượng khai thác than nguyên khai giai đoạn 2020-2024 toàn TKV là 191 triệu tấn (các đơn vị trực thuộc Đảng bộ Than Quảng Ninh thực hiện 142 triệu tấn, chiếm 74,3% tổng sản lượng toàn TKV), bình quân đạt 38,2 triệu tấn/năm; sản lượng than thành phẩm sản xuất dự kiến thực hiện 198,4 triệu tấn so với kế hoạch 190,8 triệu tấn, tương đương 104% chỉ tiêu đề ra. Tổng sản lượng than tiêu thụ giai đoạn 2020-2024 đạt trên 227 triệu tấn, tăng 27 triệu tấn so với giai đoạn 2015-2020. Doanh thu toàn Tập đoàn 820,63 nghìn tỷ đồng, đạt 108 % so với chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội đề ra; trong đó, tốc độ tăng doanh thu bình quân đạt 5,2%/năm (vượt 0,2% so với nghị quyết). Năng suất lao động tính theo doanh thu duy trì mức tăng trưởng hằng năm đạt 7,8%/năm (vượt mục tiêu nghị quyết Đại hội, đặt mục tiêu tăng 6-7%/năm). Duy trì ổn định việc làm, thu nhập cho người lao động; dự kiến tiền lương năm 2025 đạt 18,1 triệu đồng/người/tháng (so với 13,85 triệu đồng/người/tháng vào năm 2020), mức tăng bình quân hằng năm đạt 6,9%; nhiều thợ lò có mức thu nhập trên 300 triệu đồng/ năm và một số có mức thu nhập đến 700 triệu đồng/năm.
2. Đóng góp ngân sách và GRDP: Hoạt động sản xuất hiệu quả của công nhân là nguồn thu chính của các doanh nghiệp than, mà điển hình là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV). Ngành than đóng góp khoảng 1/4 GRDP và gần 40% ngân sách thu nội địa của tỉnh Quảng Ninh, minh chứng rõ nét cho vai trò kinh tế to lớn của lực lượng lao động này.
3. Vai trò trong đảm bảo An ninh Năng lượng Quốc gia
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, công nhân không chỉ đơn thuần là lao động chân tay mà còn là những người thợ có trình độ, kỹ năng cao, làm chủ và vận hành các thiết bị, công nghệ khai thác tiên tiến, cơ giới hóa đồng bộ trong hầm lò và khai thác lộ thiên. Điều này giúp tăng năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm giá thành sản xuất góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Ngành than Quảng Ninh đang chuyển đổi mạnh mẽ từ công nghệ bán cơ giới sang cơ giới hóa đồng bộ, tự động hóa và số hóa. GCCN là người tiếp nhận và làm chủ những tiến bộ này. Tiếp thu kỹ thuật: Công nhân phải học cách vận hành các tổ hợp cơ giới hóa đồng bộ (như giàn chống ZDY4200, máy combai MG200/500), các hệ thống điều khiển tự động hóa từ xa (remote control). Sáng kiến cải tiến, Nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất đã ra đời từ thực tiễn sản xuất của người công nhân, giúp tăng năng suất, giảm chi phí và cải thiện điều kiện lao động.
4. Giai cấp công nhân là nhân tố trung tâm xây dựng và phát huy truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm" góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp
`“Kỷ luật và Đồng tâm” ngọn đuốc soi đường tập hợp toàn thể công nhân mỏ đứng lên làm cuộc cách mạng tháng 11/1936 thắng lợi vẻ vang.
Từ đó, dù ai, ở đâu khi nói và viết về cuộc tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ năm ấy đều phải nhắc đến với sự trân trọng cụm từ “Kỷ luật và Đồng tâm”. Vì “Kỷ luật và Đồng tâm” có ý nghĩa sâu sắc và to lớn tác động đến tâm tư tình cảm cũng như đời sống xã hội của nhiều thế hệ thợ mỏ cùng nhân dân Quảng Ninh. Gần 90 năm trôi qua, với bao biến cố thăng trầm của lịch sử, nhưng vượt lên tất cả “Kỷ luật và Đồng tâm” đã lan tỏa ý nghĩa tốt đẹp tạo nên nét văn hóa nhắc nhở mọi người thợ mỏ phải đoàn kết chặt chẽ hơn, yêu thương giúp đỡ nhau nhiều hơn và không quên bảo nhau cùng khắc phục yếu kém, hạn chế thì sẽ vượt qua được mọi khó khăn, thử thách. Với tinh thân chân thành, lại sâu nặng nghĩa tình đồng chí, đồng đội, văn hóa “Kỷ luật và Đồng tâm” đã nhanh chóng tập hợp được ngày càng đông đảo công nhân viên chức, lao động vào ngành Than, tạo nên bản sắc văn hóa doanh nghiệp, giai cấp công nhân mỏ luôn là một lực lượng chính trị hùng hậu, là cơ sở quần chúng vững chắc của Đảng và chính quyền
5. Giai cấp công nhân đóng góp vào sự ổn định an sinh xã hội và phát triển bền vững của địa phương
Mối quan hệ giữa tỉnh Quảng Ninh và ngành than là mối quan hệ "máu thịt" không thể tách rời. Sự ổn định và phát triển của lực lượng công nhân mỏ có tác động sâu rộng đến toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội của tỉnh:
- Giải quyết việc làm và ổn định đời sống: Ngành than tạo việc làm cho hàng chục ngàn lao động, đảm bảo thu nhập ổn định cho hàng vạn gia đình, tác động trực tiếp đến gần 1/3 dân số các vùng than trọng điểm. Điều này là nền tảng vững chắc cho sự ổn định xã hội trên địa bàn tỉnh.
- Thực hiện công tác an sinh xã hội: Các doanh nghiệp than, với lực lượng công nhân hùng hậu, không chỉ tập trung sản xuất mà còn đi đầu trong công tác an sinh xã hội tại địa phương. Hàng nghìn căn nhà cho các đối tượng chính sách, hàng trăm tỷ đồng hỗ trợ chương trình giảm nghèo đã được ngành than đóng góp, thể hiện trách nhiệm xã hội và vai trò "công dân doanh nghiệp" tích cực. Bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, công nhân ngành than đã đóng góp hỗ trợ để xây dựng nhiều công trình văn hoá, thể thao và phúc lợi xã hội tại một số khu dân cư, đô thị góp phần nâng cao đời sống cho công nhân mỏ và nhân dân địa phương, nhất là tham gia chương trình xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, ủng hộ tham gia trong Chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh, thông qua việc hỗ trợ kinh phí đối với các huyện miền núi, khó khăn đầu tư xây dựng các kết cấu hạ tầng nông thôn, miền núi, thu mua nông sản,…
- Góp phần định hình đô thị Vùng mỏ: Các khu dân cư, cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục tại các vùng (Cẩm Phả, Uông Bí, Hạ Long, Đông Triều theo cách gọi cũ) đều gắn liền và phát triển song hành với sự phát triển của các mỏ than và cộng đồng thợ mỏ.
6. Giai cấp công nhân là hạt nhân trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình tăng trưởng
Trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh", phát triển bền vững, giai cấp công nhân là lực lượng tiên phong trong việc tiếp thu, ứng dụng khoa học công nghệ, hướng tới mô hình "mỏ thông minh", hiện đại.
Sáng kiến cải tiến kỹ thuật: Nhiều sáng kiến, giải pháp kỹ thuật hợp lý hóa sản xuất của công nhân đã được áp dụng, mang lại hiệu quả kinh tế cao, nâng cao năng suất và cải thiện điều kiện làm việc.
Thích ứng với chuyển dịch năng lượng: Đội ngũ công nhân đang từng bước được đào tạo lại, nâng cao trình độ để thích ứng với quá trình chuyển dịch năng lượng, hướng tới các công nghệ khai thác ít tác động môi trường hơn và các ngành nghề mới trong tương lai.
7. Vai trò trong việc đảm bảo An toàn Lao động và Môi trường
Công nhân là người trực tiếp tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình, quy phạm an toàn, từ kiểm tra khí mỏ, lắp đặt cột chống, đến vận hành thiết bị. Mọi sự chủ quan, lơ là của công nhân đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
- Công nhân mỏ là người đầu tiên phát hiện các nguy cơ về sạt lở, cháy nổ, bục nước, và thực hiện các biện pháp ứng phó tại chỗ, bảo vệ sinh mạng đồng đội và tài sản của doanh nghiệp.
- Trong bối cảnh phát triển “Than Xanh” và đóng góp vào mục tiêu trung hòa carbon, giai cấp công nhân than tham gia tích cực vào các hoạt động:
+ Quản lý chất thải: Công nhân tham gia quy trình xử lý nước thải mỏ, vận chuyển và đổ thải đất đá theo đúng quy chuẩn kỹ thuật để phục hồi môi trường, trồng cây phủ xanh bãi thải.
+ Sử dụng năng lượng hiệu quả: Thực hiện các biện pháp tiết kiệm điện, tối ưu hóa việc sử dụng nhiên liệu trong quá trình sản xuất.
