15/05/2026
MIỄN GIẤY PHÉP XÂY DỰNG TỪ 1/7/2026: ĐỪNG VUI QUÁ SỚM, KẺO MẤT TIỀN TỶ
Tuần rồi tôi nhận hơn 30 cuộc gọi giống hệt nhau:
"Hương ơi, báo nói 2026 xây nhà dưới 7 tầng không cần xin phép nữa, đúng không? Anh cho thợ đào móng luôn nhé?"
Tôi phải nói thẳng. Tin này đang bay khắp mạng, nhưng hiểu sai một chữ, bạn có thể nhận lệnh đình chỉ, tháo dỡ, thiệt hại cả tỷ đồng. Không đùa.
Tôi viết bài này như một bản đồ thực địa, không phải tóm tắt luật khô khan.
1. Luật mới nói gì, không thêm không bớt
Quốc hội thông qua Luật Xây dựng 2025 (số 135/2025/QH15) ngày 10/12/2025, hiệu lực từ 01/07/2026.
Điều 43 ghi rất rõ: nhà ở riêng lẻ *dưới 07 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500m²* được miễn giấy phép *chỉ khi* không nằm trong các khu vực phải quản lý chặt về quy hoạch và kiến trúc.
Các khu vực bị loại trừ gồm:
- khu chức năng, khu vực phát triển đô thị trong quy hoạch chung thành phố
- khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh
- quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia
- khu vực xây dựng xác định trong quy hoạch chung xã
- khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc
Ngoài ra luật miễn thêm cho hai nhóm quen thuộc:
1. Nhà trong dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 được duyệt. Bạn không xin phép lẻ nữa.
2. Sửa chữa cải tạo bên trong, hoặc sửa mặt ngoài không giáp đường đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc, không đổi công năng, không đụng kết cấu chịu lực, đảm bảo PCCC.
2. Ai thực sự được miễn? Ai thì không?
Nói thật với anh em làm nhà phố:
Được miễn thật sự: một căn nhà cấp 4 ở vùng nông thôn sâu, nơi chưa có quy hoạch chung xã, chưa có quy chế kiến trúc. Rất ít.
Không được miễn, dù dưới 7 tầng:
- Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng... gần như toàn bộ đô thị đã nằm trong "khu vực phát triển đô thị" theo quy hoạch chung. Hà Nội còn xác định rõ các "thành phố trong Thủ đô" phía Tây là Hòa Lạc, Xuân Mai, phía Bắc là Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn, phía Nam là Phú Xuyên, Ứng Hòa.
- Đất trong khu đô thị mới, khu đấu giá có quy hoạch 1/500 thì bạn miễn xin phép lẻ, nhưng phải xây đúng mẫu đã duyệt.
- Nhà mặt phố có quy chế quản lý kiến trúc, chỉ cần sơn lại mặt tiền giáp đường thôi cũng có thể phải xin phép.
Tóm lại, nếu sổ đỏ của bạn ở quận, huyện đang đô thị hóa của Hà Nội, khả năng 99% bạn vẫn phải xin giấy phép như cũ.
3. Hai luồng dư luận đang cãi nhau, và sự thật ở giữa
Luồng 1: Hào hứng, cởi trói
Đúng, xin phép mất 15 đến 20 ngày, chi phí không tên, chờ đợi mòn mỏi. Miễn phép giúp chủ động khởi công, nhà nước chuyển sang hậu kiểm như nhiều nước. Tôi ủng hộ hướng này.
Luồng 2: Ngộ nhận nguy hiểm
Nhiều người đọc tít báo rồi nghĩ "miễn phép là muốn xây sao cũng được". Xây full đất, nâng tầng tùy thích, không báo ai.
Sai hoàn toàn. Luật chỉ bỏ tờ giấy phép, không bỏ nghĩa vụ:
- mật độ xây dựng, khoảng lùi, chiều cao
- chỉ giới đỏ, ban công, tum thang
- an toàn kết cấu, PCCC, môi trường
Xây sai, vẫn bị coi là xây dựng trái phép, vẫn phá dỡ.
Và có một bước 90% chủ nhà quên: **thông báo khởi công**. Với công trình thuộc diện miễn, trừ nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình cá nhân nhỏ lẻ, bạn vẫn phải gửi thông báo kèm hồ sơ thiết kế tương đương hồ sơ xin phép, không gồm đơn xin phép, đến cơ quan quản lý xây dựng địa phương trước khi làm. Không gửi, coi như xây chui.
4. Ba ca thực tế tôi vừa ngăn kịp
1. Anh khách ở HĐ định xây 6 tầng, 480m², kín đất 100%. Anh nghe "dưới 7 tầng miễn". Tôi check quy hoạch, HĐ nằm trong khu vực phát triển đô thị Hà Nội. Nếu xây, chắc chắn đình chỉ.
2. Chị ở Đống Đa sửa mặt tiền nhà phố, thay kính lớn giáp đường La Thành. Chị nghĩ sửa ngoài không cần phép. Nhưng tuyến phố có quy chế kiến trúc, phải xin phép cải tạo mặt đứng.
3. Bạn mua đất dự án 1/500 ở Hưng Yên, tính cơi thêm tầng tum. Dự án đã duyệt 5 tầng, bạn xây 6 là sai quy hoạch chi tiết, dù không phải xin phép lẻ.
5. Từ 1/7/2026, trách nhiệm đổi vai
Trước đây, cán bộ cấp phép là người gác cổng cuối. Sau này, gác cổng là chính bạn và kiến trúc sư.
Nhà nước sẽ hậu kiểm nhiều hơn, phạt nặng hơn. Nghĩa là bản vẽ phải chuẩn ngay từ đầu, không còn chuyện "cứ xin phép xong rồi tính".
Đây là lý do tôi luôn nói với khách: đừng chọn đơn vị chỉ biết vẽ đẹp. Hãy chọn người đọc được quy hoạch, thuộc quy chế kiến trúc từng phường, tính được mật độ cho phép trước khi đặt bút.
6. Checklist 5 phút để tự kiểm tra
Trước khi gọi thợ, làm đủ 4 bước này:
1. Lấy thông tin quy hoạch: mang sổ đỏ ra địa chính phường hỏi "lô đất có thuộc quy hoạch chung đô thị, quy hoạch chung xã, hay khu có quy chế kiến trúc không". Ở Hà Nội tra trên qhkt.hanoi.gov.vn.
2. Đo quy mô: dưới 7 tầng và dưới 500m² sàn mới xét tiếp.
3. Xác định nhóm:
- Ngoài vùng quy hoạch → được miễn, nhưng vẫn làm thông báo khởi công.
- Trong dự án 1/500 → xây đúng mẫu.
- Còn lại → chuẩn bị hồ sơ xin phép.
4. Giữ hồ sơ thiết kế đầy đủ: kiến trúc, kết cấu, điện nước, PCCC. Đây là bằng chứng khi hậu kiểm.
---
Luật mới là bước tiến, nhưng "miễn giấy phép" không bao giờ đồng nghĩa "miễn trách nhiệm".
Chia sẻ bài này cho người thân đang rục rịch làm nhà nhé. Hiểu đúng luật, làm nhà mới yên tâm.