08/04/2024
🍀 Hiện trạng khu vực bờ vở sông Hồng
🌳 Bờ vở là gì? Bờ vở ở đâu và tình trạng như thế nào? Đó là câu hỏi nhiều người theo dõi mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống quan tâm khi tìm hiểu về những câu chuyện của bờ vở. Hãy cùng Vì một Hà Nội đáng sống tìm hiểu những thông tin về hiện trạng khu vực bờ vở qua nghiên cứu khảo sát môi trường được thực hiện gần đây.
🌳 Bờ vở sông Hồng là vùng đất ven sông Hồng được sử dụng như một hành lang đê điều bảo vệ nội thành Hà Nội. Khu vực nghiên cứu khảo sát môi trường bờ vở thuộc hai phường Chương Dương và Phúc Tân của quận Hoàn Kiếm. Khu vực này có một mặt tiếp giáp với khu dân cư đông đúc, một mặt giáp với sông Hồng; có chức năng như một cầu nối sinh thái tự nhiên giữa dòng sông và con người. Toàn tuyến khu vực này kéo dài 3,8km với diện tích ước tính khoảng 47ha.
🌳 Bờ vở hiện là hành lang thoát lũ nên hầu hết các khu vực hiện đang bị “lãng quên” ngay khu vực trung tâm của thành phố. Tuy nhiên, theo Đồ án Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến Mễ Sở), khu vực này sẽ là một phần thuộc công viên hai bờ sông Hồng. Hầu hết khu vực giáp với khu dân cư bị người dân sử dụng làm không gian sinh hoạt, bãi tập kết rác thải sinh hoạt, chất thải xây dựng và các loại phế liệu khác nhau. Ngoài ra, khu vực này có khoảng 27 cống thoát nước thải lớn nhỏ lộ thiên, xả nước sinh hoạt trực tiếp xuống sông Hồng. Đây là những nguyên nhân gây mất vệ sinh và ô nhiễm môi trường trầm trọng, ảnh hưởng đến sức khoẻ của người dân và mỹ quan đô thị.
🌳 Đan xen trong khu vực, người dân đã khai thác các vườn rau, trồng cây ăn quả, khu chăn nuôi, đun nấu phục vụ cho lợi ích cá nhân. Một số không gian được cải tạo cho các hoạt động cộng đồng như tập thể dục, thể thao, thi chim hót, hoặc hoạt động văn hóa, tâm linh. Mặc dù giữ vai trò quan trọng như cầu nối giữa dòng sông với đô thị và có tiềm năng rất lớn để trở thành không gian công cộng và sinh thái nội đô, nhưng hiện trạng ô nhiễm trầm trọng và thiếu giải pháp cải tạo tổng thể nên khu vực bờ vở sông Hồng vẫn chưa phát huy được tiềm năng, đóng góp vào phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường cua thành phố.
🌳 Chế độ thủy văn sông Hồng, đoạn chảy qua Trung tâm Hà Nội nói chung và khu vực bờ vở nói riêng thuộc vùng hạ du sông Hồng – Thái Bình. Vùng hạ du sông Hồng – Thái Bình với đặc điểm là nơi nhận nguồn cung cấp nước chính từ các lưu vực sông ở thượng lưu là lưu vực sông Đà, sông Thao và sông Lô – Gâm. Tình trạng thiếu hụt nước xảy ra chủ yếu vào tháng II và tháng III trong năm trên cả sông Hồng và sông Đuống, trong đó tháng III là tháng có lượng nước thiếu hụt nhiều nhất. Tại khu vực bờ vở, với đặc điểm tiếp xúc với lạch nước đã bị chặn đầu nguồn khiến cho nguồn nước của lạch trở nên ô nhiễm không chỉ nguồn nước mà cả không khí nghiêm trọng, và chỉ được cải thiện khi mưa lớn hoặc vào mùa lũ nhờ hệ thống nước mặt rửa trôi hoặc hiện tượng dâng nước ngược từ dòng chảy chính của sông Hồng. Đây thực sự là một nghịch lý cho môi trường cảnh quan ven sông.
🌳 Khu vực nghiên cứu có thảm thực vật đặc trưng vùng bán ngập kết hợp với cây trồng của cộng đồng dân cư khu vực. Khu vực bờ vở có khoảng 166 loài thực vật. Tuy đa dạng về thành phần loài nhưng chủ yếu là cây trồng, cụ thể: khu vực nghiên cứu có 43 loài cây cảnh, 43 loài rau màu, 23 cây ăn quả, 18 cây công trình, và chỉ có 39 loài cây tự nhiên. Trong đó có cây Dướng, Mã đề, Cà g*i leo, Lạc tiên là những loài cây tự nhiên có giá trị làm vị thuốc dân gian. Với đặc thù bán ngập nước, khu vực có sự đa dạng về sinh cảnh sống nhưng đều là dạng tái sinh và sinh cảnh nghèo.
🌳 Đồng thời, theo các nghiên cứu trước đây, khu vực nghiên cứu có khoảng 146 loài động vật. Tại thời điểm khảo sát, nhóm nghiên cứu ghi nhận được 24 Loài động vật/146 loài thuộc 44 họ, bao gồm các những loài gây hại như bọ xít. Sự phong phú về động và thực vật ở một vùng ngay sát thủ đô là một tài sản sinh thái quý giá cần gìn giữ để duy trì sự phát triển bền vững của Hà Nội.
🌳 Những thông tin hiện trạng này vô cùng quan trọng để phát triển chiến lược và giải pháp cải tạo khu vực bờ vở sông Hồng trong tương lai, tạo lập hệ sinh thái tự nhiên và cảnh quan ven sông phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu của người dân địa phương.
Tác giả: TS.KTS Phạm Anh Tuấn
—---
🌼 Nghiên cứu khảo sát môi trường bờ vở sông Hồng là một hoạt động được hỗ trợ bởi Chương trình Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) tài trợ cho nghiên cứu này thông qua Chương trình nghiên cứu . Nghiên cứu được thực hiện bởi mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống, Khoa Quy hoạch và Kiến trúc - Đại học Xây dựng, GreenHub và ECUE. Kết quả nghiên cứu là tiền đề để Vì một Hà Nội đáng sống cùng Think Playgrounds tiếp tục thiết kế và triển khai cải tạo một khu vực tại bờ vở theo mô hình sân chơi – sinh thái – kết nối con người với thiên nhiên. Hoạt động cải tạo môi trường được hỗ trợ bởi Đại sứ quán Đan Mạch và Đại sứ quán New Zealand.
—--
, , , , ,