Kỹ Sư Hóa Học

Kỹ Sư Hóa Học Cộng đồng Kỹ Sư Hóa Học
Chia sẻ kiến thức - cơ hội nghề nghiệp - các vấn đề liên quan đến ngành hóa chất

🙀 Ước tính nhiệt độ sôi một chất theo áp suấtĐã là kỹ sư hoá, ai cũng biết rằng nhiệt độ sôi của một chất lỏng phụ thuộc...
13/06/2026

🙀 Ước tính nhiệt độ sôi một chất theo áp suất

Đã là kỹ sư hoá, ai cũng biết rằng nhiệt độ sôi của một chất lỏng phụ thuộc vào áp suất.

Ví dụ tại áp suất khí quyển 760 mmHg, nước sôi ở nhiệt độ 100oC. Nhưng ở áp suất khoảng 100 mmHg nước sôi ở nhiệt độ là 50oC.

Các dữ liệu tính chất vật lý của các chất thông thường chỉ có nhiệt độ sôi ở áp suất thường (1 atm - 760mmHg). Nhưng trong quá trình sản xuất cũng như thí nghiệm ta thường xuyên phải làm việc với những điều kiện áp suất khác nhau.

Vậy làm sao để có thể ước tính một cách gần đúng nhiệt độ sôi của một chất ở áp suất (gần như) bất kỳ?

Có một phương pháp đó là sử dụng giản đồ - pressure-temperature nomograph.

Giản đồ này gồm 3 cột (như ảnh) - tạm gọi là các cột A, B, C. Trong đó cột A là dữ liệu nhiệt độ sôi cần xác định ở áp suất làm việc P. Cột B là nhiệt sôi của chất tại điều kiện áp suất khí quyển 760 mmHg.
Cột C là áp suất làm việc P.
Ví dụ để xác định nhiệt đội sôi của nước ở áp suất 200 mmHg ta làm như sau. Lấy một thước kẻ, kẻ một đường thẳng đi qua 2 điểm trên cột B và C. Trong đó tại cột B là nhiệt độ sôi của nước tại 760 mmHg là 100 độ. Tại cột C là áp suất quan tâm 200 mmHg. Đường thẳng này cắt cột A tại điểm nào thì điểm đó là nhiệt độ sôi tương đối của nước tại 200 mmHg. Như ảnh là khoảng gần 60oC.

Mình để nguồn tham khảo giản đồ này dưới phần comment nhé.

🐳🐳🐳 Sự khác nhau giữa Trích ly pha rắn (Solid Phase Extraction - SPE) và Trích ly rắn – lỏng (Solid Liquid Extraction – ...
07/06/2026

🐳🐳🐳 Sự khác nhau giữa Trích ly pha rắn (Solid Phase Extraction - SPE) và Trích ly rắn – lỏng (Solid Liquid Extraction – SLE)

Hai thuật ngữ này được sử dụng cho 2 kỹ thuật khác nhau. Sự khác nhau này đến cả từ kỹ thuật thực hiện lẫn mục đích của phương pháp.

1. Trích ly pha rắn (Solid Phase Extraction - SPE) – về cơ bản đây có thể được coi là một phương pháp sắc ký, theo nghĩa có pha tĩnh (stationary phase) và pha động (mobile phase). Mục đích của kỹ thuật này là tách, loại bỏ những tạp chất khỏi một chất đang quan tâm (chất chính) trong một hỗn hợp ở pha lỏng.
Người ta cho pha lỏng đi qua một cột có chứa các chất hấp thụ ở pha rắn. Tuỳ vào đặc điểm độ phân cực, hoặc tính chất hoá học mà chất chính bị giữ lại ở pha rắn hoặc đi ra ở pha lỏng (trường hợp này các chất bị giữ lại là tạp chất).
Kỹ thuật này được sử dụng trong quá trình chuẩn bị mẫu (sample preparation) trước khi tiến hành phân tích sử dụng những công cụ như GC hay HPLC.
Mặc dù sử dụng nguyên lý của sắc ký nhưng SPE và sắc ký có mục đích rất khác nhau. Nếu SPE được sử dụng để làm sạch mẫu, nâng cao nồng độ chất chính, nói cách khác chỉ quan tâm đến một chất, thì sắc ký lỏng (Liquid Chromagraphy) được sử dụng để phân tách tất cả các chất, nhằm mục đích phân giải thành phần trong một hỗn hợp.

2. Trích ly rắn – lỏng (Solid Liquid Extraction – SLE) kỹ thuật này được sử dụng với mục đích khác hẳn. Nó là kỹ thuật nhằm chiết suất những chất trong mẫu rắn (ví dụ như lá, rễ, hoa của thực vật) sử dụng dung môi lỏng thích hợp.
Kỹ thuật trích ly rắn – lỏng thông dụng có thể kể đến là Soxhlet, Ngâm dung môi, Đun hồi lưu, …
Người ta sử dụng dung môi thích hợp (nước, ethanol, …) nhằm lôi kéo những hợp chất có giá trị ở pha rắn (ví dụ curcumin trong củ nghệ). Sau đó thường đi kèm với quá trình chưng cất đuổi dung môi để thu hồi phần chiết tinh khiết.

Nguồn ảnh
- Ảnh 1: Các bước tiến hành phương pháp SPE - specartridge
- Ảnh 2: Một thiết bị Soxhlet được sử dụng để chiết tách (SLE) từ mẫu lá thực vật - sparkfun

👾 Thiết bị cô đặc dung dịch 👾Thiết bị cô đặc màng rơi - Falling Film EvaporatorTrong kỹ thuật hoá học, công nghệ cô đặc ...
05/06/2026

👾 Thiết bị cô đặc dung dịch 👾
Thiết bị cô đặc màng rơi - Falling Film Evaporator

Trong kỹ thuật hoá học, công nghệ cô đặc dung dịch là một công nghệ cơ bản. Tuỳ vào yêu cầu riêng của từng vấn đề mà sẽ có những kỹ thuật cô đặc phù hợp.

Khi muốn cô đặc một dung dịch có tính nhạy cảm về nhiệt như dung dịch nước hoa quả, sữa, dịch chiết thực vật, dược liệu, ... người ta có thể nghĩ đến công nghệ Cô đặc màng rơi (Falling Film Evaporator).

Nó đơn giản là một loại thiệt bị truyền nhiệt, sử dụng nhiệt từ môi chất gia nhiệt (phổ biến nhất là hơi nước bão hoà để tận dụng ẩn nhiệt hoá hơi lớn của hơi nước) để làm nóng, làm bay hơi một phần dung dịch cần cô đặc.

Dòng dung dịch cần cô đặc được cho chảy thành màng (Film) từ trên xuống (Falling) bên trong lòng các ống trao đổi nhiệt. Môi chất gia nhiệt thường đi bên ngoài ống. Khi chảy từ trên xuống đến cuối ống dòng dung dịch sẽ bị đun sôi bốc hơi một phần. Sau đó 2 pha lỏng - hơi được tách ra, tạo thành dung dịch được cô đặc.

Đặc điểm của loại thiết bị này bao gồm:
- Thường được vận hành ở áp suất chân không để giảm nhiệt độ sôi của dung dịch
- Thời gian lưu ngắn, tránh biến đổi cho dung dịch.
- Hiệu quả truyền nhiệt cao do dòng dung dịch được chảy thành màng bên trong ống truyền nhiệt

Nguồn ảnh:
- Ảnh 1: nguyên lý hoạt động của thiết bị - ddpsinc
- Ảnh 2: một thiết bị cô đặc màng rơi quy mô pilot - rotovap

Ngọt nhưng không phải là đường?Xu hướng giảm đường để tránh ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ là rất rõ ràng. Nhưng liệu có giả...
02/06/2026

Ngọt nhưng không phải là đường?

Xu hướng giảm đường để tránh ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ là rất rõ ràng. Nhưng liệu có giải pháp gì để vẫn có thể cảm nhận được vị ngọt mà lại không cần tiêu thụ quá nhiều đường không?

Câu trả lời là có. Trong tự nhiên không chỉ mỗi đường (Saccarit) gây ra vị ngọt ở lưỡi. Có một số chất khác điển hình như: Dịch chiết quả la hán (Monk Fruit) và Dịch chiết cây cỏ ngọt (Stevia).

Tách chiết Cỏ ngọt (Stevia): Từ cây cỏ ngọt, người ta tách chiết ra Steviol glycosides – hợp chất mang lại vị ngọt thanh mát, đậm đà gấp 200-300 lần đường kính. Điểm kỳ diệu là nó hoàn toàn không chứa calo và không hề làm tăng chỉ số đường huyết.

Tách chiết Quả la hán (Monk Fruit): Vị ngọt của quả la hán không đến từ đường (fructose hay sucrose) mà đến từ một nhóm chất chống oxy hóa gọi là Mogrosides. Tinh chất quả la hán còn hỗ trợ thanh nhiệt và tốt cho sức khỏe tổng thể.

Ngoài vấn đề về giá thành sản xuất, bạn có thể kể một số lý do kỹ thuật mà hiện nay chất ngọt từ cỏ ngọt và quả la hán chưa thể thay thế được đường mía trong thực phẩm hay không?

Nguồn ảnh: st

🦎Chưng cất nhưng không cần Nhiệt độ sôi và Cân bằng pha?Công nghệ chưng cất phân tử màng mỏng (Wiped Film Molecular Dist...
24/05/2026

🦎Chưng cất nhưng không cần Nhiệt độ sôi và Cân bằng pha?
Công nghệ chưng cất phân tử màng mỏng (Wiped Film Molecular Distillation)

Chưng cất có lẽ là một trong những công nghệ trong kỹ thuật hoá học được sử dụng lâu đời nhất. Đây là một kỹ thuật vật lý, về nguyên tắc không cần thêm một hoá chất bên ngoài vào để đạt được mục đích, nó được coi là sạch.
Tuy nhiên khi nói về chưng cất, mọi người gần như sẽ mặc định nghĩ đến ngay quá trình đun sôi hỗn hợp để thu được phần hơi giàu cấu tử nhẹ và phần lỏng còn lại (cặn) giàu cấu tử nặng. Quá trình này dựa trên nguyên lý Cân bằng lỏng – hơi (V***r – Liquid Equilibrium (VLE))
Lặp lại quá trình đó nhiều lần (qua nhiều đĩa lý thuyết) cuối cùng người ta thu được sản phẩm có độ tinh khiết cao, gọi là trải qua quá trình chưng và luyện (Rectification).
Nhưng, công nghệ chưng cất còn tiến xa hơn thế, để xử lý một hỗn hợp vừa nhạy cảm nhiệt (gặp nhiệt cao dễ bị biến tính) nhưng lại có nhiệt độ sôi cao. Người ta đã phát minh ra công nghệ Chưng cất phân tử màng mỏng (Wiped Film Molecular Distillation).
Ngắn gọn, công nghệ này hoạt động như thế nào? Thay vì dựa vào nguyên lý Cân bằng pha lỏng – hơi tại nhiệt độ sôi của hỗn hợp thì công nghệ này sử dụng nguyên lý Hiện tượng Bay hơi Tự do của vật chất.
Ở điều kiện bất kỳ các nguyên tử luôn có xu hướng tách ra khỏi bề mặt lỏng/rắn của vật chất, tạo thành áp suất hơi riêng của chất đó. Mức độ có thể nhiều hay ít tuỳ vào khả năng bay hơi của mỗi chất. Nhanh thì như các ete hữu cơ, chậm thì như miếng kim loại platinum (cả năm chả bay ra được một vài phân tử :D).
Quãng đường một phân tử khí di chuyển trước khi gặp, va chạm một phân tử khác được gọi là Mean free path. Để quãng đường này xa một chút, người ta phải hút chân không sâu
Và Chưng cất phân tử được thực hiện làm sao cho hơi thoát ra khỏi hỗn hợp lỏng đi một quãng đường ngắn (gần bằng mean free path) gặp condenser lạnh sẽ ngưng tụ. Quá trình này diễn ra ở chân không sâu để làm giảm năng lượng cần cung cấp, và tạo điều kiện dễ dàng cho hơi đi được quãng đường có ý nghĩa công nghiệp.
Trong công nghiệp để thúc đẩy quá trình này, người ta dùng thiết bị phun, tạo một lớp màng mỏng nguyên liệu chạy dọc một ống tròn (được gia nhiệt hợp lý) phần lõi ống tròn có chứa bộ phận làm lạnh để ngưng tụ hơi. Như vậy hơi đi từ thành ống vào giữa chỉ cần một quãng ngắn. Cuối ống quá trình phân tách được hoàn tất.

Đặc điểm của công nghệ này:
- Thời gian lưu ngắn (vài giây so với hàng giờ của chưng cất thường theo mẻ)
- Nhiệt độ chưng thấp, không cần nhiệt độ sôi, chỉ cần nhiệt hợp lý cho việc bay hơi tự do là đủ
- Hiệu quả: màng mỏng thúc đẩy quá trình truyền nhiệt và truyền chất lên rất nhiều. Diện tích bề mặt là vượt trội với chưng cất thường.

Ứng dụng chính:
- Cô đặc thu dung môi
- Xử lý tinh chế chất béo
- Tinh chế, xử l‎ý tinh dầu chất thơm
- Dược phẩm
- Polymers

Nguồn ảnh:
- Ảnh 1: Pope Inc.,
- Ảnh 2: toptiontech
- Ảnh 3: bothsh

🥸 Nghe nói anh em uống cafe đang hot.Nói về quy trình chiết tách caffein từ những nguyên liệu như hạt cafe, trà mạt thì ...
19/05/2026

🥸 Nghe nói anh em uống cafe đang hot.

Nói về quy trình chiết tách caffein từ những nguyên liệu như hạt cafe, trà mạt thì không khó. Quy trình về nguyên lý gồm các bước xử lý nguyên liệu (nghiền nhỏ), chiết tách bằng dung môi hữu cơ thích hợp (Dichloromethane (Methylene chloride) hoặc Ethyl acetate). Sau đó gia nhiệt đuổi dung môi sẽ thu được caffein thô. Cuối cùng tinh chế bằng phương pháp kết tinh lại, hoặc thăng hoa sẽ thu được caffein.

Nhưng bản chất caffein không phải là tiền chất để tổng hợp nên mai thuý. Cơ bản nó được dùng làm chất độn thì đúng hơn. Dưới hình mọi người có thể thấy công thức cấu tạo của caffein và mai thuý không liên quan đến nhau mấy.

Vậy có một câu hỏi: các đối tượng có thừa khả năng tổng hợp những hợp chất khó như mai thuý vậy tại sao chúng không tự mình chiết tách lấy caffein, về mặt công nghệ là đơn giản hơn rất nhiều, mà lại phải đi mua về?

🫦 Thiết bị trao đổi nhiệt dạng Vỏ - Ống (Shell & tube heat exchanger)Shell & Tube Heat Exchanger là một trong những thiế...
15/05/2026

🫦 Thiết bị trao đổi nhiệt dạng Vỏ - Ống (Shell & tube heat exchanger)

Shell & Tube Heat Exchanger là một trong những thiết bị trao đổi nhiệt phổ biến nhất trong công nghiệp hoá chất, dầu khí, thực phẩm và năng lượng.
Thiết bị hoạt động dựa trên nguyên lý truyền nhiệt giữa hai dòng lưu chất thông qua hệ thống ống truyền nhiệt (tube bundle), cho phép xử lý ở điều kiện áp suất và nhiệt độ cao với độ ổn định lớn. Nhờ cấu trúc linh hoạt và khả năng scale-up tốt, đây gần như là “thiết bị xương sống” trong nhiều nhà máy process.

Trong thực tế thiết kế công nghiệp, việc tính toán Shell & Tube Heat Exchanger không chỉ dừng ở diện tích truyền nhiệt mà còn liên quan đến pressure drop, fouling, vibration, flow distribution và tối ưu hiệu suất vận hành. Một trong những phần mềm được sử dụng rộng rãi cho công việc này là HTRI Xchanger Suite, cho phép kỹ sư mô phỏng, rating và design thiết bị dựa trên các tiêu chuẩn công nghiệp thực tế như TEMA và dữ liệu truyền nhiệt chuyên sâu.

Nguồn ảnh:
- Ảnh 1: sample case thiết kế trên phần mềm HTRI
- Ảnh 2: nguyên lý hoạt động của thiết bị (Arveng Training)
- Ảnh 3: thực tế một thiết bị (wikipedia)

🥹 Không phải kỹ sư hoá thực phẩm nhưng anh hô biến như phù thuỷ
11/05/2026

🥹 Không phải kỹ sư hoá thực phẩm nhưng anh hô biến như phù thuỷ

🔥 [Góc Chia Sẻ Tài Liệu] Toàn bộ bài giảng Lọc Hóa Dầu (Petroleum Refining) từ ĐH Colorado School of Mines 🏭🛢️Chào các a...
10/05/2026

🔥 [Góc Chia Sẻ Tài Liệu] Toàn bộ bài giảng Lọc Hóa Dầu (Petroleum Refining) từ ĐH Colorado School of Mines 🏭🛢️

Chào các anh chị em đồng nghiệp và các bạn sinh viên,

Hôm nay mình muốn chia sẻ với group một nguồn tài liệu cực kỳ chất lượng và thực tiễn về Công nghệ Lọc Dầu (CBEN 409). Đây là trang web bài giảng của GS. John Jechura tại Đại học Colorado School of Mines (Mỹ). Thầy là người có hơn 35 năm kinh nghiệm thực chiến trong ngành công nghiệp dầu khí (từng làm việc tại Marathon Oil, URS...) nên các kiến thức được chia sẻ mang tính ứng dụng công nghiệp rất cao.

📖 Tóm tắt các nội dung cực "khủng" của khóa học:
Khóa học cung cấp cái nhìn toàn diện từ nền tảng lý thuyết đến các công cụ tính toán thiết kế trong nhà máy lọc dầu:
🔹 Đánh giá & Chưng cất dầu thô: Phân tích đặc tính nguyên liệu (crude oil assays), chưng cất khí quyển (CDU) & chân không (VDU). Đặc biệt có kèm tài liệu mô phỏng trên Aspen Plus và Aspen HYSYS.
🔹 Công nghệ phân cắt (Cracking): Chi tiết về Catalytic Cracking (FCC) và Hydrocracking.
🔹 Xử lý & Nâng cấp chất lượng xăng: Các quá trình Hydrotreating, Reforming xúc tác, Isomer hóa và Alkyl hóa.
🔹 Chế biến cặn (Bottom of the Barrel): Quá trình Coking, các quá trình nhiệt và khử asphaltene bằng dung môi.
🔹 Phối trộn & Tối ưu hóa (Blending & Optimization): Kỹ thuật phối trộn sản phẩm thương mại và sơ đồ quản lý hydro/lưu huỳnh trong nhà máy.
🔹 Xu hướng tương lai: Cập nhật về nhiên liệu tái tạo (biofuels), thu giữ carbon (CCS) và nguồn nguyên liệu mới.

🎁 Đặc biệt (rất hữu ích cho Process Engineer): Thầy chia sẻ miễn phí các file Excel tích hợp mã VBA để tính toán nội suy đường cong chưng cất, tính chất phân đoạn dầu mỏ và áp suất hơi.

Anh em nào đang làm thiết kế công nghệ, vận hành nhà máy, hoặc các bạn sinh viên chuyên ngành Hữu cơ - Lọc Hóa Dầu đang làm đồ án thì nhất định không nên lưu vào bookmark và vứt xó đâu nhé! Cực kỳ đáng đọc! 😉

Chúc mọi người học tập và làm việc hiệu quả! 🚀

Address

Hanoi
100000

Telephone

+84911772594

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Kỹ Sư Hóa Học posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Kỹ Sư Hóa Học:

Shortcuts

Share

Category