27/06/2017
Nhà thờ Anpha và Ô mêga
(chuyện nghề Kiến trúc – kể nghe chơi)
Một người xa lạ đến gặp tôi với tờ giấy nhàu nát vẽ hình chữ Α (anpha) và Ω (ô mêga) lồng ghép vào nhau.
- Anh có thể vẽ cho tôi một ngôi nhà thờ có hình dáng thế này không?...ông ta là một Linh mục...
Ngày xưa, tôi nhớ: Vào những năm 1980 trong khu di dân của người “Bắc 54”, dọc theo quốc lộ 1, tại ấp An Bình, Bàu cá, huyện Trảng bom, tỉnh Đồng nai, đã từng tồn tại một ngôi nhà thờ như thế. Bây giờ không còn nữa, nơi nền nhà thờ cũ đã mọc lên một nhà thờ mới có tên gọi là nhà thờ Tâm An, nó không hề gây cho tôi một ấn tượng nào cả. Thật đáng tiếc.!
Ngày ấy. với cái nhìn của một học sinh phổ thông trung học, ngôi nhà thờ Α và Ω trên đầu dốc An Bình này sao mà đẹp, mà quyền uy đến thế.
Sau này có nhiều lần tôi cố gắng tìm kiếm hình ảnh và tài liệu về ngôi nhà thờ này nhưng không tìm được.
Tôn giáo đã làm nên “con người”. Không cần biết đó là Công giáo, Phật giáo hay bất kỳ tôn giáo nào khác. Nhà thờ ở Việt Nam là biểu tượng của sự mở cõi, mang ánh sáng văn minh cho người Việt từ bắc vào nam, Α và Ω được hiểu theo tiếng Latinh là “đầu tiên” và “cuối cùng”.
Α “đầu tiên”: từ một vùng hoang vu ban đầu, người Linh mục muốn ngôi nhà thờ của mình mang sứ mạng ánh sáng văn minh, xua đi tăm tối ngu dốt.
Và Ω “cuối cùng” : có lẽ, họ muốn xác tín với mọi người rằng: đó là con đường duy nhất.
Tôi thích biểu tượng này cho một nhà thờ...
Tôi nhận lời vẽ nhà thờ đó. Tôi đã vẽ bằng sự giao cảm của ký ức, bằng niềm tin vào sứ mạng biểu cảm của công trình, và sau đó còn tư vấn thi công (qua điện thoại) trong vòng một năm với tất cả sự đam mê của mình, mặc dù bị sửa đổi nhiều.
- Kiến trúc sư được vẽ công trình với tất cả ký ức đẹp của riêng mình đó là niềm hạnh phúc.
…….
Thời gian trôi qua, bây giờ khi lục lại hồ sơ thiết kế cũ. Tôi giật mình khi bắt gặp hồ sơ thiết kế nhà thờ Α và Ω này và nhớ ra rằng: “Tôi đã không biết nhà thờ đó được làm ở đâu, sản phẩm làm ra sau này như thế nào…” - tự hỏi: có địa chỉ, tại sao mình không bỏ thời gian đến với nó, xem nó thế nào, có đúng như tưởng tượng của mình không !…
Tôi đã sinh ra nó, nhưng không dưỡng, không có quyền quyết định hình hài của nó, nên cũng cảm thấy xấu hổ, không dám nhìn mặt nó, không dám nhận nó.
Nghề Kiến trúc có đôi khi là thế, vẽ xong nhưng còn phụ thuộc vào khả năng kỹ thuật của người thi công, khả năng tài chính của nhà đầu tư, sản phẩm bị cắt xén bị thay đổi là chuyện bình thường. Ngay cả trong khi vẽ , có muốn đến mấy, bạn cũng không được toàn quyền quyết định nó phải được làm theo ý mình .
Để rồi…sau khi vẽ xong bạn về nhà lo lắng cho hình hài tương lai của sản phẩm mình và lặng lẽ cầu nguyện cho số phận của nó. Mong cho nó lọt vào tay người vừa có tiền, có tài và có tâm nữa. (…tìm đâu ra được một người như thế !)
Cuối cùng hãy quên nó, hãy quên công trình đi, hãy để cho nó tồn tại như một thứ vật chất ngẫu nhiên trên trái đất này. Hy vọng ở đâu đó …có một cậu bé phổ thông trung học sẽ nhìn nó với cái nhìn thán phục và trân trọng.
Thực ra, trong thâm tâm, tôi đã cố tình không tìm và không muốn biết nó đã được xây cất lên như thế nào.
Tôi đã cố tình để cho nó vẫn mãi thật là đẹp, thật long lanh và huyền ảo trong trí tưởng tượng của riêng mình.
- Ước gì Kiến trúc sư được vẽ và được phép xây theo ý của riêng mình./.
