26/02/2026
TIN VUI CHO NGƯỜI XÂY NHÀ MỚI! NHÀ NƯỚC KIỂM SOÁT GIẤY PHÉP XÂY DỰNG CHỈ 01 LẦN TỪ 2026!
Mới đây, mình có đọc một bài báo đưa tin về việc: Nhà nước chỉ kiểm soát giấy phép xây dựng 01 lần kể từ khi cấp phép. Vì cũng thường xuyên xin phép xây dựng nhà ở dân dụng, mình có mấy quan điểm như sau:
1. Trước đây, kể từ khi cấp phép xây dựng cho đến khi công trình được nghiệm thu, nhà nước kiểm soát từ 03 lần trở lên. Cụ thể:
Dưới thời điểm thi hành Luật Xây dựng 2014 và Luật sửa đổi 2020, triết lý quản lý chủ đạo là "Tiền kiểm kết hợp giám sát quá trình". Nhà nước đóng vai trò là người thẩm định chi tiết và theo dõi sát sao từng bước đi của công trình.
Tần suất và các mốc kiểm tra thực địa
Theo thực tế triển khai tại các đô thị lớn và các quy trình xử lý của Thanh tra Sở Xây dựng, một công trình nhà ở riêng lẻ thông thường sẽ bị kiểm tra thực địa từ 3 đến 4 lần trong suốt quá trình thi công. Quan điểm của nhà nước lúc này là sự hiện diện tại hiện trường giúp ngăn chặn sai phạm ngay từ khi mới phát sinh.
Nội dung và kết quả của các lần kiểm tra
Việc kiểm tra được thiết kế theo các giai đoạn kỹ thuật then chốt của công trình:
Lần 1 - Kiểm tra khởi công: Cơ quan chức năng đối chiếu thực địa với Giấy phép xây dựng (GPXD) và bản vẽ được duyệt. Nội dung bao gồm việc kiểm tra ranh giới đất, chỉ giới xây dựng, mốc định vị móng để tránh lấn chiếm đất công.
Lần 2 - Kiểm tra phần móng và kết cấu ngầm: Đánh giá việc tuân thủ độ sâu móng, các biện pháp an toàn cho nhà liền kề và đấu nối hạ tầng kỹ thuật.
Lần 3 - Kiểm tra phần thân và mái: Đo đạc chiều cao tầng, tổng số tầng, mật độ xây dựng và các khoảng lùi phía trước, phía sau.
Lần 4 - Nghiệm thu hoàn thiện: Đối chiếu thực tế với hồ sơ hoàn công để làm cơ sở xác nhận sở hữu tài sản.
Kết quả: Mỗi đợt kiểm tra đều được ghi nhận bằng Biên bản kiểm tra hiện trường. Nếu phát hiện sai phạm, chủ đầu tư có thể bị phạt từ 15 triệu đến 140 triệu đồng và buộc phải tạm dừng thi công để khắc phục hoặc tháo dỡ.
2. Từ 01/07/2026, Nhà nước chỉ kiểm soát 01 lần đối với giấy phép xây dựng?
Luật Xây dựng 2025 (có hiệu lực từ 01/7/2026, một số điều khoản sớm từ 01/01/2026) xác lập nguyên tắc: Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng chỉ kiểm soát một lần duy nhất đối với mỗi dự án, công trình.
Theo tôi, nhà nước sẽ bớt kiểm tra hiện trường
Theo tinh thần của Luật 135/2025/QH15 và các Nghị định mới nhất như Nghị định 175/2024/NĐ-CP và Nghị định 14/2026/NĐ-CP (đã được Bộ Xây dựng hợp nhất tại Văn bản số 03/VBHN-BXD ngày 20/01/2026), nhà nước sẽ giảm tối đa việc kiểm tra trực tiếp định kỳ trong quá trình thi công.
Thay vì "cầm tay chỉ việc", nhà nước chuyển mạnh sang cơ chế Hậu kiểm. Trách nhiệm giám sát chi tiết được giao cho chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn có chứng chỉ hành nghề phù hợp. Cơ quan chức năng chỉ xuất hiện đột xuất nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng hoặc kiểm tra xác nhận hoàn công một lần cuối cùng.
Thay đổi cốt lõi trong quy trình thủ tục
Quy trình mới được tối ưu hóa thông qua các giải pháp cắt giảm thủ tục hành chính tại Nghị định 14/2026/NĐ-CP:
Cấp phép trực tuyến toàn trình (100% online): Người dân không còn phải xếp hàng tại phường, xã mà thực hiện qua hệ thống dịch vụ công.
Rút ngắn thời gian: Thời hạn cấp GPXD giảm xuống còn tối đa 7 ngày làm việc thay vì 15-30 ngày như trước.
Mở rộng diện miễn GPXD: Nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, diện tích sàn dưới 500m2 (không thuộc khu chức năng hoặc khu vực phát triển đô thị quan trọng) sẽ không cần xin giấy phép.
Bãi bỏ thẩm định trung gian: Loại bỏ thủ tục thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn, trao quyền tự quyết hoàn toàn cho chủ đầu tư.
3. Theo tôi, đây là những khó khăn người dân sẽ gặp phải với quy trình mới
Dù quy trình mới mang lại sự thuận tiện về thời gian, nhưng nó cũng đặt ra những thách thức không nhỏ về mặt trách nhiệm và rủi ro pháp lý cho người dân.
Rủi ro từ cơ chế "Hậu kiểm chặt - Xử lý nghiêm"
Khó khăn lớn nhất là việc người dân có thể xây dựng sai phép mà không hề hay biết do thiếu sự kiểm tra nhắc nhở định kỳ của thanh tra. Theo Luật mới, nếu hậu kiểm phát hiện công trình vi phạm quy hoạch hoặc an toàn cháy nổ, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu đình chỉ hoặc tháo dỡ ngay lập tức. Thiệt hại kinh tế khi phải phá bỏ một công trình đã hoàn thiện là vô cùng lớn so với việc bị phát hiện sai phạm từ lúc làm móng.
Rào cản về công nghệ và dữ liệu quy hoạch
Việc thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình đòi hỏi người dân phải có kỹ năng số. Những hộ gia đình ở vùng nông thôn sáp nhập lên phường hoặc người cao tuổi sẽ gặp bế tắc khi thao tác trên hệ thống. Hơn nữa, nếu cơ sở dữ liệu quy hoạch địa phương chưa được số hóa đồng bộ và công khai, con số "cấp phép 7 ngày" sẽ khó đạt được trên thực tế, dẫn đến tình trạng hồ sơ bị trả lại nhiều lần do "chờ cập nhật quy hoạch".
Áp lực chi phí thuê tư vấn chuyên nghiệp
Do nhà nước nới lỏng "đầu vào" (tiền kiểm) nhưng siết chặt "đầu ra" (hậu kiểm và an toàn), người dân bắt buộc phải thuê các đơn vị tư vấn thiết kế và giám sát có năng lực thực sự để đảm bảo công trình không bị "vướng" khi hoàn công. Điều này làm tăng chi phí xây dựng ban đầu cho các hộ gia đình thay vì các phương thức tự giám sát hoặc nhờ người quen như trước đây.
Khó khăn trong việc xác nhận quyền sở hữu (Hoàn công)
Một số chuyên gia lo ngại rằng việc bỏ GPXD cho một số đối tượng có thể khiến người dân gặp khó khăn khi làm thủ tục hoàn công để xin cấp sổ hồng. Nếu không có quy trình hậu kiểm và xác nhận trung gian rõ ràng, việc chứng minh công trình xây dựng đúng quy chuẩn để được cấp quyền sở hữu sẽ trở nên phức tạp và mất thời gian hơn.
Quan điểm của bạn thì sao, hãy cho tôi biết nhé.
