09/08/2026
Cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu hiện nay đang dần thu hẹp thành cuộc cạnh tranh giữa hai siêu cường: Mỹ và Trung Quốc. Gần như toàn bộ Top 30 mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mạnh nhất thế giới đều đến từ hai quốc gia này. Không có châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc hay bất kỳ quốc gia nào khác xuất hiện trong nhóm dẫn đầu. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng mô hình, mà ở hai triết lý phát triển hoàn toàn khác nhau – và những hệ quả chiến lược sâu sắc mà hai triết lý đó mang lại.
Hai con đường chiến lược khác biệt
Phần lớn các mô hình AI hàng đầu của Mỹ như GPT, Claude hay Gemini được phát triển theo hướng Closed Source. Người dùng chủ yếu tiếp cận thông qua API hoặc dịch vụ do chính công ty sở hữu vận hành. Doanh nghiệp muốn sử dụng phải trả phí theo lưu lượng, và dữ liệu thường phải gửi lên hạ tầng của nhà cung cấp.
Ngược lại, phần lớn các mô hình mạnh của Trung Quốc như Qwen (Alibaba), DeepSeek, GLM (Zhipu) hay Kimi (Moonshot AI) được phát hành dưới dạng Open Weight. Doanh nghiệp và nhà phát triển có thể tải xuống toàn bộ trọng số mô hình, triển khai trên hạ tầng riêng, tinh chỉnh theo dữ liệu địa phương và xây dựng sản phẩm thương mại mà không bị ràng buộc bởi API bên thứ ba.
Khi đặt trong bối cảnh bài phát biểu của Chủ tịch Tập Cận Bình tại World Artificial Intelligence Conference (WAIC) 2026 – với việc nhấn mạnh hợp tác quốc tế, thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới (WAICO) với 29 quốc gia tham gia, chương trình đào tạo hàng nghìn cơ hội học tập cho các nước đang phát triển, và thúc đẩy chia sẻ mô hình mã nguồn mở – có thể thấy rõ: Open Source đang trở thành công cụ ngoại giao chiến lược của Trung Quốc.
Mỹ không để Trung Quốc dễ dàng thắng cuộc chiến hạ tầng Open-Weight
Tuy nhiên, Mỹ cũng không đứng yên trong cuộc đua này. Gần đây, Thinking Machines Lab – startup được Nvidia hậu thuẫn mạnh – đã liên tiếp phát hành các mô hình open-weight Inkling và Inkling-Small. Đây là những mô hình open-weight quy mô lớn của Mỹ, được thiết kế với khả năng reasoning và agentic mạnh, hỗ trợ đa phương thức (text, hình ảnh, audio) và context window lên đến 1 triệu token.
Sự xuất hiện của Inkling cho thấy Mỹ đang chủ động tham gia cuộc đua open-weight thay vì chỉ tập trung vào các mô hình đóng. Nvidia – công ty chip AI hàng đầu thế giới – có lý do chiến lược sâu sắc để hỗ trợ hướng đi này. Nếu Trung Quốc thắng thế trong hạ tầng open-weight, tức chiếm được thị trường người dùng phần mềm rộng lớn, thì về dài hạn sẽ tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với vị thế của Nvidia. Khi một hệ sinh thái phần mềm của Trung Quốc đủ lớn, việc tối ưu phần cứng chạy trên phần mềm đó sẽ trở nên dễ dàng hơn, kèm theo chu kỳ phát triển dài hạn. Người dùng cuối có xu hướng dịch chuyển sang phần cứng Trung Quốc. Do đó, việc hỗ trợ các mô hình open-weight Mỹ là cách Nvidia bảo vệ lợi ích dài hạn của mình trong chuỗi giá trị AI.
Cuộc chiến open-weight vì vậy không còn là “Trung Quốc một mình dẫn dắt”, mà đang trở thành cuộc đối đầu thực sự giữa hai bên về việc ai sẽ kiểm soát hạ tầng phần mềm của kỷ nguyên AI.
Xem bài đầy đủ của ICDT ở comment nhé Người theo dõi !
Viện Sáng tạo và chuyển đổi số ( ICDT) được thành lập theo Quyết định số 04/2024/TCKHCN ngày 20/11/2024 của Sở KHCN Ninh Bình.
ICDT có chức năng, nhiệm vụ chính là đào tạo, tư vấn và triển khai các dự án chuyển đổi số nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững!
